در شرایطی که ایلام هنوز بابرخی آسیبهای زیرساختی ناشی ازجنگ اخیر و«دفاع مقدس سوم» روبهروست، اما برنامهریزی دقیق برای میزبانی شایسته از زائران اهمیتی مضاعف داشته و آمادهسازی زیرساختها نیاز اول استان است. تدوین فوری تقویم اجرایی اربعین ۱۴۰۵، تشکیل قرارگاههای عملیاتی و برگزاری جلسات مستمر کمیتهها ازجمله اقداماتی است که برای مدیریت جمعیت میلیونی زائران در دستورکار قرار گرفته تا این استان مرزی همچنان امنترین و روانترین مسیر برای حرکت کاروانهای اربعین باقی بماند.
استان ایلام با موقعیت جغرافیایی خاص خود در غرب کشور، سالهاست که بهعنوان یکی از اصلیترین گذرگاههای زیارتی میان ایران و عراق شناخته میشود. مرز مهران دراین استان،نهتنها نزدیکترین مسیر زمینی برای رسیدن به شهرهای زیارتی عراق است، بلکه بهدلیل امنیت، دسترسی مناسب و تجربه چندینساله در مدیریت جمعیت میلیونی، به انتخاب نخست زائران اربعین تبدیل شده است. با نزدیکشدن به ماه محرم دوباره بوی اربعین به مشام میرسد. زیرا در روزهای نزدیک به این مناسبت، جادههای منتهی به ایلام به کاروانی طولانی از خودروها و زائرانی تبدیل میشود که از سراسر کشور برای پیوستن به بزرگترین اجتماع مذهبی جهان راهی عتبات عالیات هستند. بسیاری از آنان میگویند مسیر مهران را بهدلیل سهولت عبور و خدمات گسترده انتخاب میکنند؛ مسیری که درسالهای اخیر به نمادی از میزبانی مردم ایلام تبدیل شده است. بااینحال، چنین حجم عظیمی از تردد نیازمند برنامهریزی دقیق و زیرساختهای گسترده است. از توسعه راهها و پایانههای مرزی گرفته تا مدیریت ترافیک، خدمات درمانی، اسکان و تأمین اقلام ضروری، همه باید به گونهای هماهنگ عمل کنند تا حرکت این سیل جمعیت بدون مشکل انجام شود.
مهران؛ قلب تپنده تردد زائران
مرز مهران سالهاست که رکورددار عبور زائران اربعین است و طبق آمارها، بیش از ۷۰ درصد زائران ایرانی این مسیر را برای ورود به عراق انتخاب کرده و ایلام را به پرترددترین استان ایران تبدیل میکنند.
بر همین اساس استاندار ایلام با اشاره به رشد چشمگیر ترددها میگوید: «در فروردین امسال بیش از ۱۰۵هزار نفر از مرز مهران تردد کردهاند، درحالیکه این رقم در مدت مشابه سال گذشته حدود ۵۷هزارنفربود واین یعنی بیش از دوبرابر افزایش.»
احمد کرمی این روند را نشانهای از افزایش تقاضا برای عبور از این مرز میداند و تأکید میکند: «این آمار نشان میدهد باید برای اربعین امسال آمادگی بسیار بیشتری داشته باشیم.»
او با اشاره به ضرورت برنامهریزی دقیق برای مدیریت جمعیت میلیونی زائران میافزاید: «تدوین تقویم اجرایی اربعین ۱۴۰۵ از اولویتهای فوری است. باید زمانبندی اقدامات، جلسات کمیتهها و پیگیری مصوبات بهصورت دقیق مشخص شود تا بتوانیم مدیریت مناسبی بر این جمعیت گسترده داشته باشیم.»
در کنار برنامهریزیهای اجرایی، هماهنگی با استانهای همجوار و حتی استان میسان عراق نیز ازجمله اقداماتی است که برای تسهیل تردد زائران در دستورکار قرار گرفته است.
جادهها؛ شریان حیاتی اربعین
اگر مرز مهران را قلب تپنده عبور زائران بدانیم، جادههای ایلام شریانهایی هستند که این جریان عظیم انسانی را به مقصد میرسانند. هر سال در ایام اربعین، حجم بیسابقهای از خودروها وارد این استان میشود و همین موضوع اهمیت ایمنی و توسعه راهها را دوچندان میکند.
استاندار ایلام در این زمینه میگوید: «با توجه به تردد بخش عمده زائران از مرز مهران، توجه ملی به جادههای استان ضروری است.»
کرمی، محور مهران ــ دهلران ــ اندیمشک را یکی از مسیرهای مهم و درعینحال پرخطر استان میداند و تأکید میکند که اجرای طرحهای ایمنسازی و توسعهای در این مسیر باید با سرعت بیشتری انجام شود.
به گفته او، امسال برنامهریزی شده حدود ۴۰کیلومتر از مسیرهای تردد زائران چهارخطه شود و پروژههایی مانند مسیر مهران ــ ملکشاهی و ششخطهشدن بخشی از مسیر منتهی به مرز مهران نیز در حال پیگیری است.
کرمی همچنین به توسعه مسیرهای جایگزین اشاره کرده و میگوید: «با فعالشدن مرزچیلات در دهلران،بخشی از بار ترافیکی مسیر مهران کاهش مییابد و این گذرگاه میتواند مسیر مطمئنی برای تردد کامیونهای مواکب و کاروانهای عبوری باشد.»
به گفته مسئولان،تکمیل تقاطع سرابله، ایمنسازی تونل آزادی، بهسازی محور ایلام ــ صالحآباد وتوسعه مسیرهای شهرستانهای ملکشاهی و چرداول نیز از دیگر پروژههایی است که برای تسهیل تردد زائران در حال اجراست.
آمادهسازی برای میزبانی میلیونی
مراسم اربعین را نباید فقط یک رویداد دید، بلکه مجموعهای از خدمات گسترده انسانی و لجستیکی است که باید برای میلیونها زائر فراهم شود. از تأمین آب و یخ گرفته تا اسکان موقت، سایهبان، خدمات درمانی و حملونقل عمومی، همه بخشهایی هستند که باید با دقت برنامهریزی شوند. استاندار ایلام با اشاره به پیشبینی گرمای شدید در ایام اربعین میگوید: «تأمین اقلام اساسی مانند یخ، آب پایدار، سایهبان، تجهیزات سرمایشی و اسکان موقت از ضروریات مهم امسال است.» او همچنین به برخی چالشهای سال گذشته اشاره کرده و میافزاید: «در حوزه تأمین ماشینهای یخچالدار با مشکل مواجه بودیم و امسال برای مدیریت بهتر به پنج کامیون ۲۰تنی از این نوع نیاز داریم.» در کنار این اقدامات، طرحهای فرهنگی نیز بخشی از برنامههای اربعین محسوب میشود. موضوعی که کارشناسان هم روی آن تاکید داشته و معتقدند با حضور جمعیت میلیونی زائران، پیوست فرهنگی برنامهها اهمیت زیادی دارد و فعالیت کمیته فرهنگی باید از همین ماههای ابتدایی آغاز شود. از سوی دیگر، برنامهریزی برای پارکینگها، پایگاههای امداد و نجات و مدیریت ترافیک در شهر مهران نیز در حال انجام است. سال گذشته بیش از ۱۵۰هزار تردد خودرویی در این منطقه ثبت شده و پیشبینی میشود امسال این رقم افزایش قابل توجهی داشته باشد. در چنین شرایطی، ایلام از یک استان مرزی فراتر رفته و به نقطه اتصال میلیونها زائر به مسیر معنوی اربعین تبدیل شده است. استانی که هر سال در روزهای منتهی به این مراسم عظیم، به میعادگاهی برای عاشقان اهلبیت(ع) تبدیل میشود. پس از همین امروز باید توجه داشت که میزبانی از این جمعیت گسترده، نیازمند توجه ملی، تقویت زیرساختها و همکاری همه دستگاههاست تا راههای این استان همچنان امن، روان و آماده پذیرایی از کاروانهای عاشقان حسینی باقی بماند