جام جم آنلاین – daily mail نوشت: پژوهشگران احتمال می‌دهند بخشی از این تصاویر به اختلالات شناخته‌شده بینایی مربوط باشد.
تجربه نزدیک به مرگ چه ویژگی‌های مشترکی دارد؟
تجربه‌های نزدیک به مرگ دهه‌هاست ذهن پژوهشگران را به خود مشغول کرده است. برخی افراد پس از قرار گرفتن در شرایط بحرانی و بازگشت به زندگی از دیدن تونلی نورانی، فضا‌های عجیب، رنگ‌های درخشان یا تصاویر غیرمعمول صحبت می‌کنند.
اکنون بررسی ۵۰ تجربه نزدیک به مرگ از سوی گروهی بین‌المللی از پژوهشگران، الگوی مشترکی را در توصیف این تصاویر آشکار کرده است. محققان از افرادی که چنین تجربه‌ای داشته‌اند خواستند نقشه‌ای از فضا‌هایی ترسیم کنند که در آستانه مرگ به یاد می‌آوردند.
نتایج این بررسی که در نشریه علمی «Frontiers in Psychology» منتشر شده، نشان می‌دهد فضا‌های توصیف‌شده را می‌توان در چهار گروه هندسی قرار داد:
۱- فضا‌های مخروطی: شامل تونل‌هایی که اغلب به شکل تونل نور توصیف می‌شوند.
۲- فضا‌های قوسی: شبیه طاق‌ها و گذرگاه‌های منحنی.
۳- فضا‌های پهن و خمیده: محیط‌هایی گسترده با انحنای ملایم.
۴- فضا‌های گرد یا بیضی: محیط‌هایی که به نظر می‌رسد فرد را کاملاً احاطه کرده‌اند.
ارتباط شکل فضا با رنگ‌های دیده‌شده
یکی از یافته‌های جالب پژوهش، ارتباط میان شکل فضا‌ها و رنگ‌هایی بود که افراد به خاطر می‌آوردند.
از میان ۲۸ فضای مخروطی ترسیم‌شده، ۲۲ مورد کاملاً سیاه‌وسفید بودند. در مقابل، از ۳۱ فضای پهن و خمیده، ۲۷ مورد با رنگ‌های روشن و درخشان توصیف شدند.
افرادی که از دیدن فضا‌های قوسی صحبت کرده بودند نیز تقریباً همیشه تجربه دیدن رنگ را گزارش کردند.
این الگو ممکن است به پژوهشگران کمک کند تا علت برخی تصاویر غیرمعمول را بهتر بررسی کنند. البته محققان تأکید دارند که یافته‌های فعلی علت قطعی این تجربه‌ها را مشخص نمی‌کند.
آیا تونل نور به کمبود اکسیژن مربوط است؟
پژوهشگران میان برخی تصاویر گزارش‌شده در تجربه‌های نزدیک به مرگ و اختلالات شناخته‌شده بینایی شباهت‌هایی پیدا کرده‌اند.
برای مثال کاهش اکسیژن‌رسانی به مغز یا چشم می‌تواند میدان دید را محدود کند و حالتی شبیه دید تونلی به وجود بیاورد. این وضعیت شباهت زیادی به تونل نورانی دارد که بسیاری از افراد در تجربه نزدیک به مرگ توصیف می‌کنند.
در نور کم نیز چشم انسان حساسیت کمتری به رنگ‌ها دارد. در این وضعیت سلول‌های مسئول دید در تاریکی فعال‌تر می‌شوند و تشخیص رنگ کاهش پیدا می‌کند. این فرایند می‌تواند یکی از توضیحات احتمالی برای گزارش تصاویر سیاه‌وسفید باشد.
پژوهشگران همچنین به پدیده‌ای به نام «اثر گانزفلد» اشاره کرده‌اند. در این حالت قرار گرفتن در برابر یک میدان دید یکنواخت و فاقد اطلاعات بصری می‌تواند باعث ایجاد توهم‌های دیداری زنده شود. مغز در واکنش به نبود محرک‌های بصری تلاش می‌کند اطلاعات ازدست‌رفته را تکمیل کند.
با وجود این شباهت‌ها هنوز نمی‌توان با اطمینان گفت که این سازوکار‌ها علت تصاویر تجربه‌شده در آستانه مرگ هستند.
آیا انسان پس از توقف قلب همچنان آگاه است؟
در بخش دیگری از گزارش به پژوهش‌هایی اشاره شده که احتمال تداوم آگاهی پس از توقف قلب را بررسی کرده‌اند.
در یکی از مطالعات منتشرشده در سال ۲۰۱۷، پژوهشگران دانشگاه نیویورک افرادی را بررسی کردند که دچار ایست قلبی شده و پس از احیا به زندگی بازگشته بودند. برخی از این افراد گفته بودند گفت‌و‌گو‌ها و اقدامات کادر درمان را هنگام بیهوشی یا شرایط بحرانی به یاد می‌آورند.
دکتر سم پارنیا، از پژوهشگران این حوزه، توضیح داده بود که بعضی بیماران جزئیاتی از صحبت‌های پزشکان و پرستاران را بازگو کرده‌اند و کادر درمان نیز بخشی از این خاطرات را تأیید کرده‌اند.
از نظر پزشکی توقف ضربان قلب باعث قطع جریان خون به مغز می‌شود. فعالیت مغز در مدت کوتاهی به‌شدت کاهش می‌یابد و پس از حدود ۲ تا ۲۰ ثانیه ممکن است امواج مغزی در دستگاه‌های پایش قابل تشخیص نباشند. با این حال مرگ سلول‌های مغزی فرایندی است که می‌تواند ساعت‌ها طول بکشد.
رایج‌ترین تجربه‌ها در آستانه مرگ
بر اساس آمار ارائه‌شده در گزارش، افراد در تجربه‌های نزدیک به مرگ موارد متفاوتی را توصیف کرده‌اند. رایج‌ترین موارد عبارت‌اند از:
۱- احساس آرامش و آسودگی: ۸۰ درصد
۲-دیدن نوری درخشان: ۶۹ درصد
۳- ملاقات با ارواح یا افراد دیگر: ۶۴ درصد
۴- سرعت گرفتن افکار: ۵ درصد
۵- دیدن تصاویر مربوط به آینده: ۴ درصد
پژوهشگران با بررسی این گزارش‌ها تلاش می‌کنند تجربه‌هایی را که توصیف آنها دشوار است، از جنبه علمی مطالعه کنند. ارتباط میان شکل فضا‌ها و رنگ‌های دیده‌شده می‌تواند سرنخ تازه‌ای برای بررسی عملکرد مغز و دستگاه بینایی در شرایط بحرانی باشد.
