یک وجب خنده

: در میان مجموعه ها و سریال هایی که برای ماه رمضان ساخته می شود ، طنز جایگاه ویژه ای دارد.

کد خبر: ۱۴۷۰۹۲

آمارها هم نشان می دهد که تا چه اندازه مخاطب این سالهای تلویزیون به «طنز» روی خوش نشان داده است . مسوولان هم از این موضوع استقبال و به انحای مختلف از آن حمایت کرده اند و در این میان شبکه 3 سیما به خاطر پیشینه اش و نیز شناختی که مسوولان آن از مقوله طنز دارند همچنان جلودار است . امسال هم این شبکه بنا به همان عادت معهود یک سریال طنز را برای این روزها تدارک دیده است . «یک وجب خاک» عنوان این سریال است که در آن بازیگران قابلی همچون رضا بابک ، مهران رجبی ، مهتاج نجومی ، روشنک عجمیان ، رامتین خداپناهی ، ابوالفضل پورعرب ، برزو ارجمند، یوسف تیموری و... در نقشهای مختلف ظاهر شده اند.سریال مانند بیشتر آثار طنزی که از این شبکه دیده ایم داستان ساده ای دارد. آدمی که تلاش می کند برای جامعه و اطرافیانش آنقدر مفید باشد که خودش از خودش خوشش بیاید در مقابل چنین آدمی هم طبیعی است که نزدیکان رفته رفته موضعگیری کنند و دیگرانی پیدا شوند که از این حس نوع دوستی ، سوءاستفاده کنند و البته که سرانجام همه ماجراها ختم به خیر خواهد شد.
علی عبدالعلی زاده کارگردان این سریال باز هم سراغ یکی از همان داستان های همیشگی و امتحان پس داده رفته است و تلاش کرده با همان المان ها و ترفندهای مشخص مخاطب را با خود همراه کند. کاراکترهای این سریال بیشتر از آن که در هیئت یک شخصیت خودنمایی کنند تنها در اندازه یک تیپ دیده می شوند با وجود آن که پاره ای از آدمها تا اندازه ای رئال و قابل لمس تصویر شده اند اما وجود بعضی دیگر از آدمها آنقدر غیرقابل باور و ناهمخوان از کار درآمده که انگار تنها به صرف خنداندن مخاطب در کار گنجانده شده اند. برای مثال هر اندازه نقشهای افشاری ، (رضا بابک) و کامرانی (مهران رجبی) قابل باور هستند به همان اندازه آدمی مثل ایاز از واقعیت به دور است . یک وجب خاک به خاطر درونمایه اش این توانایی را دارد که تا اندازه یک اثر معمولی طنز به چشم آید. «یک وجب خاک» خیلی کم تلاش می کند در زمینه طنز نوآوری و آشنازدایی کند. با کمی اغماض می شود مجموعه شوخی ها و آدمهای یک وجب خاک را در مجموعه های دیگر دید به همین دلیل هم هست که یک وجب خاک در مقام مقایسه با آثار پیشین این گونه ، آنقدرها که توقع می رود پربار نیست اما به هر حال یک چیز مشخص است و آن این که سازندگان از پیش می دانسته اند این کار قرار است تا چه اندازه مخاطب را بخنداند. شاید یکی از ایرادهای این سریال این نکته ظریف باشد که داستان بین «خنداندن صرف» مخاطب «ودادن پیامهای اخلاقی» معلق است و چون می خواهد هر دو گزینه را داشته باشد محصول نهایی به چیزی که باید تبدیل نمی شود. از آن گذشته «یک وجب خاک» بیش از آن که به تصویر تکیه داشته باشد «کلام» را محور قرار داده است و البته باید پیشاپیش گفت که فیلمنامه خشایار الوند چیز دندان گیری ندارد و همچنان که آمد مجموعه ای از همان شوخی های دست چندم دستمایه کار قرار گرفته است . به هر رو ، یک وجب خاک به مدد بازیگرانش این بضاعت را دارد که مخاطب خسته به دنبال طنز را برای دقایقی بخنداند.یک وجب خاک نشان می دهد تا چه اندازه «طنز تصویری» در تلویزیون نیازمند بازنگری کلی و ورود به عرصه های تازه با استفاده از کارشناسان ، نویسندگان و محققان این حوزه در گوشه و کنار کشور است . از آنجا که اساسا طنز تصویری حوزه وسیعی را شامل می شود و تعریف جامعی هم از آن وجود ندارد. همچنان که نویسنده این سطور پیشتر اشاره کرده است دوره آزمون و خطا را می گذراند و الگوی مشخص و کارآمدی از آن برای تلویزیون ما وجود ندارد و از آنجا که در گذر زمان شکل و محتوای آن نیز عوض می شود توجه و بازنگری در آن بشدت احساس می شود. این که کم کم در آثار طنز تلویزیونی یک گسست و آشوب دیده می شود نشان دهنده این واقعیت است که زمان آن فرارسیده که «دفتر کارگاه طنز تلویزیون» با حضور اساتید فن و با هدف آسیب شناسی و ارائه راهکار برای تقویت آثار تولیدی تشکیل شود چراکه آثاری که در سالهای اخیر در این حیطه به آنتن پخش سپرده شده اند از روزهای اوج خود فاصله دارند.