مصونیت افشاگر باید فرهنگ شود

افشاگران فساد می‌توانند افراد مختلفی باشند، از یک مدیر گرفته تا مقامی بلندمرتبه، اما معتقدم مهم‌ترین افشاگران فساد خبرنگاران هستند چون کار اصلی خبررسانی به‌عهده همین صنف است و وقتی از سوی آنها افشاگری انجام می‌شود جامعه نیز انتظار حمایت حداکثری از آنها را دارد.

کد خبر: ۱۲۳۶۴۴۷

با این حال در مواجهه با افشاگران فساد معمولا از دو روش استفاده می‌شود؛ روش اول اقدامات قانونی است مثل اعلام جرم کردن و تحت تعقیب کیفری قرار دادن فرد افشاگر. در سال‌های اخیر متاسفانه مصادیقی از این شیوه برخورد با افشاگران را تجریه کرده‌ایم که چند مورد از این برخوردها نیز مربوط به خبرنگاران افشاگر بوده است.
روش دوم اما استفاده از طرق غیرقانونی برای ایجاد فشار بر شخص افشاگر است که به مراتب از روش اول سخت تر است. دربرخورد قانونی، امکان نظارت درون قوه‌ای (قوه قضاییه) زیاد است که مخصوصا بعد از صحبت‌های اخیر رئیس دستگاه مبنی بر این که افشاگران فساد باید مصونیت داشته باشند،‌ از جنبه‌های نظارتی درون قوه بهتر از همیشه می‌توان استفاده کرد. اما مشکل مهم در بخش دوم یعنی اعمال فشارهایی است که در قالب اقامه دعوی مطرح نمی‌شود بلکه شکل سوءاستفاده از قدرت دارد و افشاگران فساد مخصوصا خبرنگاران را تهدید می‌کند. برای مقابله با این فشارها البته اگر به‌ویژه اصحاب رسانه، سندیکاها، انجمن‌ها و تشکل‌های صنفی قدرتمند داشته باشند، می‌توانند از فرد مورد نظر حمایت کنند. فراموش نکنیم نقش خبرنگار افشاگر گاهی به‌مراتب بالاتر از سازمان بازرسی کل کشور است، پس وجود این حمایت‌ها کاملا ضروری است.
البته تضمین مصون بودن افشاگران فساد به عامل دیگری نیز بستگی دارد که همانا اعتقاد واقعی همه مسؤولان کشور به این موضوع است. اگر رفتار همه افشاگران فساد از هر‌گروه و طبقه اجتماعی و سیاسی را در راستای شفاف‌سازی بدانیم، خود به خود عنصر معنوی جرم از بین می‌رود و تعقیب کیفری معنایش را از دست می‌دهد. رسیدن به این نقطه البته بی‌گمان عزم و اراده جدی قوه قضاییه را می‌طلبد که امید داریم با تاکیدات اخیر رئیس قوه قضاییه اتفاقات خوبی در این حوزه رخ دهد. اما فراموش نکنیم لازمه کامل شدن این فرآیند این است که بپذیریم شفاف‌سازی بزرگ‌ترین ابزار نظارتی است و اگر بتوانیم این موضوع را به فرهنگ تبدیل کنیم، حمله به افشاگران از جمله رسانه‌ها به‌راحتی اتفاق نخواهد افتاد.