اجتناب از بزرگنمایی رسانه

: آیا تلویزیون در طرز فکر مخاطبان در زمینه های مختلف تاثیرگذار است؛ مرکز تحقیقات صداوسیما ، این پرسش را در زمینه های سیاسی ، مذهبی ، اقتصادی ، فرهنگی ، اجتماعی و ورزشی بین مخاطبان مطرح کرده و به نتایج جالبی رسیده است.

کد خبر: ۱۲۰۷۱۴

مهمترین یافته های این پژوهش را می خوانید. پاسخگویان ، بیش از دیگر رسانه ها از تلویزیون استفاده می کنند و به آن ، بیشتر اعتماد دارند. از نظر میزان استفاده از رسانه ها به ترتیب مطبوعات ، رادیو ، ماهواره و اینترنت و از نظر اعتماد به رسانه ها ، رادیو، مطبوعات ، اینترنت و ماهواره ، رسانه های بعد از تلویزیون هستند.
79 درصد پاسخگویان به صورت جمعی برنامه های تلویزیون را تماشا می کنند که از آن میان ، 66 درصد اغلب درباره برنامه ها بحث می کنند و 34 درصد این افراد درباره برنامه ها بحث نمی کنند. 21 درصد پاسخگویان نیز به صورت فردی به تماشای برنامه های تلویزیون می نشینند. همچنین یافته های این پژوهش نشان می دهد رابطه معنی داری میان نحوه تماشای تلویزیون (فردی یا جمعی) و طرز فکر مخاطبان درباره مسائل اقتصادی ، فرهنگی اجتماعی ، ورزشی و مذهبی وجود دارد.
نتایج به دست آمده بیانگر آن است افرادی که به صورت جمعی برنامه های تلویزیون را تماشا می کنند ، بیشتر از افرادی که به تنهایی تلویزیون می بینند ، با آنچه از این رسانه درباره مسائل مختلف مطرح می شود ، موافق هستند. بررسی رابطه جنس و طرز فکر مخاطبان درباره مسائل مختلف نشان می دهد که میان جنسیت و طرز فکر مخاطبان درباره مسائل اقتصادی ، مذهبی و ورزشی رابطه وجود دارد ، به تعبیر دیگر ، در تمام زمینه ها زنان با طرز فکر ارائه شده از تلویزیون ، بیش از مردان موافق بوده اند.
در بررسی رابطه وضعیت تاهل پاسخگویان و طرز فکر آنان درباره مسائل مختلف نتایج نشان داد که میان وضعیت تاهل و طرز فکر پاسخگویان درباره مسائل سیاسی ، فرهنگی اجتماعی ، مذهبی و ورزشی رابطه معنی داری وجود دارد. به عبارت ساده تر ، در همه زمینه ها افراد متاهل بیش از مجردها با طرز فکر ارائه شده از تلویزیون موافق بوده اند. براساس یافته های این پژوهش ، میان پایگاه اقتصادی اجتماعی پاسخگویان و طرز فکر آنان درباره مسائل اقتصادی و مذهبی رابطه معنی داری مشاهده می شود که جهت آن منفی است ؛ به این معنا که با بالا رفتن پایگاه اقتصادی اجتماعی پاسخگویان ، میزان موافقت آنان در زمینه های اقتصادی و مذهبی که از تلویزیون ارائه می شود ، کاهش می یابد.
از سوی دیگر ، هر چه پایگاه اقتصادی اجتماعی مخاطبان بالاتر می رود ، میزان موافقت آنان با مسائل فرهنگی اجتماعی مطرح شده از تلویزیون بیشتر می شود. در بررسی رابطه سن و طرز فکر مخاطبان ، نتایج نشان می دهد هر چه سن مخاطبان بیشتر می شود ، میزان موافقت آنان با آنچه از تلویزیون درباره مسائل سیاسی ، فرهنگی اجتماعی ، مذهبی و ورزشی ارائه می شود ، افزایش می یابد.
همچنین سن مخاطبان با میزان تماشای انواع برنامه ها از تلویزیون ، رابطه معنی داری دارد؛ به طوری که با افزایش سن ، میزان تماشای برنامه های سیاسی ، اقتصادی و مذهبی افزایش می یابد و میزان تماشای برنامه های فرهنگی اجتماعی و ورزشی کمتر می شود.
بین میزان تماشای انواع برنامه های تلویزیون و طرز فکر مخاطبان درباره مسائل سیاسی ، ورزشی و مذهبی رابطه معنی دار وجود دارد. همبستگی این متغیرها درباره برنامه ها و مسائل سیاسی و مذهبی مثبت و درخصوص برنامه ها و مسائل ورزشی منفی است. به بیان دیگر ، هر چه بر میزان تماشای برنامه های سیاسی و مذهبی از تلویزیون افزوده می شود ، میزان موافقت پاسخگویان با طرز فکری که از تلویزیون درباره این مسائل ارائه می شود ، افزایش می یابد ؛ اما در زمینه ورزشی ، با افزایش میزان تماشای این برنامه ها ، از موافقت پاسخگویان با طرز فکر ارائه شده از تلویزیون در این خصوص کاسته می شود.
نتایج نشان می دهد متغیر بین «طرز فکر پاسخگویان درباره مسائل اقتصادی» به ترتیب با متغیرهای تحصیلات ، اعتماد به رسانه ها ، تاثیرپذیری از گروههای مرجع و میزان مدرن بودن خانواده رابطه وجود دارد ؛ به طوری که هر چه تحصیلات و میزان مدرن بودن خانواده پاسخگویان افزایش می یابد ، موافقت آنان با طرز فکر ارائه شده از تلویزیون درباره مسائل اقتصادی کاهش می یابد و با افزایش اعتماد پاسخگویان به رسانه ها و تاثیرپذیری آنان از گروههای مرجع ، میزان موافقت آنها با طرز فکر ارائه شده در برنامه های اقتصادی تلویزیون بیشتر می شود.
براساس یافته های به دست آمده بین متغیر «طرز فکر پاسخگویان درباره مسائل فرهنگی - اجتماعی» و متغیرهای میزان مدرن بودن خانواده ، تحصیلات ، تاثیرپذیری از گروههای مرجع و سن رابطه وجود دارد. درخصوص «طرز فکر پاسخگویان درباره مسائل مذهبی» نیز نتایج نشان داد که این متغیر با میزان مدرن بودن خانواده ، تحصیلات ، تاثیرپذیری از گروههای مرجع و سن رابطه داشته است.
به این ترتیب که هر چه میزان مدرن بودن خانواده و تحصیلات پاسخگویان افزایش می یابد ، از میزان موافقت آنها درباره طرز فکر ارائه شده از تلویزیون درباره مسائل مذهبی کاسته می شود ، همچنین با افزایش سن و میزان تاثیرپذیری آنان از گروههای مرجع ، میزان موافقت آنها در زمینه مسائل مذهبی نیز افزایش می یابد. درباره «طرز فکر پاسخگویان درباره مسائل ورزشی» یافته های پژوهش ، بیانگر آن است که هر چه میزان مدرن بودن خانواده و میزان تماشای برنامه های ورزشی افزایش می یابد ، از میزان موافقت پاسخگویان با طرز فکر ارائه شده در برنامه های ورزشی تلویزیون کاسته می شود.
در مقابل ، با افزایش سن و تحصیلات و بهبود وضعیت اقتصادی - اجتماعی پاسخگویان بر میزان موافقت آنها با برنامه های ورزشی نیز افزوده می شود. طبق یافته های این پژوهش ، میان متغیر «طرز فکر پاسخگویان درباره مسائل سیاسی» و به ترتیب متغیرهای میزان مدرن بودن خانواده ، اعتماد به رسانه ها، میزان تماشای برنامه های سیاسی ، تحصیلات و سن رابطه وجود دارد.
به این معنا که هر چه خانواده پاسخگویان مدرن تر بوده ، طرز فکری که درباره مسائل سیاسی از تلویزیون ارائه شده ، کمتر مورد پذیرش آنان قرار گرفته است و در مقابل ، با افزایش اعتماد به رسانه ها ، میزان تماشای برنامه های سیاسی تلویزیون نیز افزایش یافته است. ضمن آن که هر چه بر تحصیلات و سن پاسخگویان افزوده شده است ، میزان موافقت آنها نیز با طرز فکر سیاسی ارائه شده از تلویزیون افزایش یافته است.