حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
«هنر» مسیری برای خودباوری معلولان
درحالی که تأثیر شگرف هنر و فعالیتهای هنری در توانبخشی و جامعهپذیری معلولان بر کسی پوشیده نیست، کارشناسان از حمایت کمرنگ سازمانها و نهادها برای فراهم کردن امکانات آموزشی جهت فعالیت معولان در عرصههای هنری گلایه میکنند.
به گزارش جامجم، امروز 13 آذر همزمان است با روز جهانی معلولان که شاید سالها بود نادیده گرفته میشدند، ولی امروزه به عنوان یکی از سرمایههای هر جامعهای به شمار میروند. در این میان، هنر و فعالیتهای هنری سبب شده معلولان در عرصههای مختلف اجتماعی حضوری پررنگ داشته باشند و خود را عضوی از جامعه بدانند.
دستان گویای هنرمندان ناشنوا
پوران اصدقی، سرپرست گروه «دستان گویا»، کارشناس گفتاردرمانی و کارشناس امور ناشنوایان که نزدیک به 30 سال است با بچههای ناشنوا کار میکند و طی این مدت مسئول هنردرمانی بچههای ناشنوا هم بوده درباره کار این گروه، به جامجم میگوید: این کاری که در حال حاضر با بچههای ناشنوا انجام میدهیم، یک فعالیت هنری بهنظر میرسد، ولی درواقع یک کار توانبخشی است برای افراد ناشنوا، که ما با این کار توانستهایم کلام موسیقی را برای افراد ناشنوا مفهومدار کنیم.
اصدقی که پیش از بازنشستگی در سازمان بهزیستی، کارشناس گفتاردرمانی و مسئول هنردرمانی بوده است، آن زمان با گروهی از هنرجویانش کار را آغاز میکند و پس از بازنشستگی در سال 81 با ده نفر از این هنرجویان معلول گروه دستان گویا را راهاندازی میکند تا به صورت حرفهای برنامه اجرا کنند.
او در سالهای 84 و 85 با افزودن هنرمندان نابینا به گروه که قادر به نوازندگی و خوانندگی بودند، فعالیت گروه دستان گویا را گسترش میدهد که آن زمان در جشنواره تئاتر معولان از آن استقبال شد و این گروه در تالار وحدت نیز برنامه اجرا کرد.
اصدقی با بیان اینکه اعضای گروه دستان گویا در طول این سالها از 12 تا 18 نفر متغیر بوده است، عنوان میکند: بچههای گروه زمانی که برای همکاری جذبشان میکردیم، اصلا اعتماد بهنفس نداشتند، سعی میکردند از جامعه دور باشند، احساس تنهایی میکردند و افسرده بودند، اما الان اعتماد بهنفسشان خیلی بالا رفته است.
او برای نمونه به یکی از اعضای گروهش اشاره میکند که سابقه خودکشی داشته و به هیچ وجه حاضر نمیشده حتی در جمعهای خانوادگی حاضر شود، اما پس از عضویت در این گروه و آغاز فعالیتهای هنریاش، امروز با غرور خودش را به عنوان یک هنرمند معرفی کرده و جلوی صدها نفر برنامه اجرا میکند.
اصدقی درباره بازتاب اجرای این برنامهها برای دیگر ناشنوایانی که عضو این گروه نیستند، میافزاید: همهساله در روز جهانی ناشنوایان گروه ما برای بچههای ناشنوای استان تهران برنامه اجرا میکند. بچههای ناشنوا خیلی زیاد این برنامهها را دوست دارند و احساس غرور میکنند. انگار احساس میکنند جزئی ازاین گروه هستند.
این کارشناس گفتاردرمانی با تأکید بر اینکه تشکیل این گروه سبب اشتغالزایی برای این بچهها شده است، میگوید: ما برای اجرای برنامه در مراسمهای مختلف حقالزحمه میگیریم که اعضای گروه با آن امورات زندگی خود را میگذرانند، هرچند اصدقی اشاره میکند در این دو سه سال اخیر به دلیل مشکلات اقتصادی سازمانها و نهادها کمتر از این گروه برای اجرای برنامه دعوت میکنند و همین سبب شده تا اعضای گروه که برخی از آنها نیز متأهل و صاحب فرزند هستند، با مشکلات مالی مواجه شوند.
اصدقی در پاسخ به این پرسش که آیا امکان تجربه یک فعالیت هنری برای همه معلولان کشور فراهم شده است، با انتقاد از خصوصیسازی مراکز آموزشی بهزیستی بویژه آموزشگاههای ناشنوایان بیان میکند: پرداختن به فعالیتهای هنری در این آموزشگاهها بسیار کمرنگ شده است، درحالی که هنر میتواند مؤثرترین عامل برای امید به زندگی این عزیزان معلول و فعالیت آنها در اجتماع باشد.
جشنوارهای برای معلولان
یکی از فعالیتهای هنری که این روزها در حال برگزاری است و دیروز کار خود را آغاز کرده، چهارمین جشنواره بینالمللی تئاتر معلولان است. این جشنواره با شعار «جشن دوستیها با احترام به تفاوتها» از 12 تا 17 آذرماه در شهر اصفهان برگزار میشود.
فاطمه فخری، دبیر چهارمین جشنواره بینالمللی تئاتر معلولان با بیان اینکه جشنواره تئاتر معلولان از سال 1382 کار خود را به صورت دوسالانه آغاز کرد، به جامجم میگوید: در سالهای 84 و 86 این جشنواره به صورت بینالمللی برگزار شد و اکنون پس از وقفهای چندساله، امروز شاهد برگزاری دوره چهارم آن هستیم. البته طی این سالها دو جشنواره کشوری و جشنوارههای منطقهای برگزار شد.
او با اشاره به حضور 35 گروه داخلی و شش گروه خارجی در چهارمین جشنواره بینالمللی تئاتر معلولان، میافزاید: این دوره از جشنواره نیز در بخشهای صحنهای، خیابانی، کودک و نوجوان، بینالملل و مسابقه نمایشنامهنویسی برگزار میشود.
هنر، پل ارتباطی معلولان و جامعه
دبیر چهارمین جشنواره بینالمللی تئاتر معلولان با بیان اینکه یکی از برنامههای کشوری سازمان بهزیستی، استفاده از هنرهای نمایشی در جهت توانبخشی و درمان افراد معلول است که ماحصل این فعالیت برای ورود به جشنواره انتخاب میشود، میگوید: با توجه به اینکه هنر ابزاری قدرتمند در توانبخشی افراد معلول به شمار میآید، دو هدف عمده از اجرای این برنامهها وجود دارد؛ نخست توانبخشی فردی و دیگری توانبخشی اجتماعی.
به گفته فخری، به وسیله هنر نمایش میتوان به توانبخشی روانی و جسمی فرد معلول کمک کرد. برای مثال در تحرک اندامهای غیرفعال یا کمتحرک معلولان یا گفتاردرمانی آنها مؤثر است. وی با اشاره به اینکه در بخش توانبخشی اجتماعی بر تغییر نگرش این عزیزان کار میکنیم، میافزاید: به وسیله فعالیتهای مختلف هنری میتوان پلی ارتباطی میان معلولان و جامعه زد تا جامعه توانمندی افراد معلول را بپذیرد و زمینههای اجتماعی این عزیزان فراهم شود.
فخری درباره تأثیر این فعالیتها بر تشویق معلولان به دنبال کردن حرفهای فعالیتهای هنری عنوان میکند: پس از گذشت 13 سال از این پروژه، هنرمندان تئاتر از این عزیزان برای حضور در آثار نمایشی دعوت میکنند و تعداد زیادی از آنها در دانشگاههای کشور مشغول تحصیلات آکادمیک در حوزه هنرهای نمایشی هستند و برخی از آنها فارغالتحصیل شدهاند و به صورت حرفهای تئاتر کار میکنند.
دبیر چهارمین جشنواره بینالمللی تئاتر معلولان درباره اجرای عمومی آثار برگزیده این دوره از جشنواره نیز میگوید: قرار شده ما برای آثار برگزیده تورهای داخلی و خارجی برگزار کنیم. سال گذشته موفق به حضور در جشنواره تئاتر فجر نشدیم، ولی امسال در جلساتی که با دبیر جشنواره تئاتر فجر داشتیم، قرار شد نمایندگان دبیر این جشنواره آثاری را از جشنواره تئاتر معلولان انتخاب کنند. همچنین فرصتی فراهم هست که تعدادی از آثار چهارمین جشنواره تئاتر معلولان در جشنواره ادینبورگ حضور پیدا کنند.
اصغر همت، مدیرعامل خانه تئاتر و از داوران بخش صحنهای جشنواره تئاتر معلولان، نیز با بیان اینکه هر حرکتی که باعث شود اندکی امید در جامعه معلولان ایجاد شود، اتفاق میمون و خوشایندی است، میگوید: خانه تئاتر از هیچ کمکی در حد توان خود، برای حمایت از جشنواره تئاتر معلولان دریغ نمیکند.
غلامحسین بنان
غلامحسین بنان، از بزرگترین خوانندگان موسیقی کشورمان روز 27 آذر 1336، وقتی با خودروی شخصی در جاده کرج مشغول رانندگی بود، با کامیونی که فاقد چراغ ایمنی عقب بود، تصادف کرد و در این سانحه چشم راست خود را از دست داد و به همین خاطر همیشه از عینک دودی استفاده میکرد. جالب است که حتی این سانحه باعث شد بنان در تغییر سبک کاری خود به سمت آثاری برود که مایه امیدواری بیشتری است. او بعد از این حادثه میگفت: «من از این پس کوشش میکنم آثاری اجرا کنم که واجد وزنی شاد و شعری امیدوارکننده است. من از ادامه شیوه قدیم که شباهت به مرثیهخوانی دارد، خسته شدهام.»
رضا صادقی
این خواننده پرطرفدار موسیقی پاپ کشورمان در 13 سالگی بر اثر تزریق یک آمپول اشتباهی دچار معلولیت از ناحیه پا شد. رضا صادقی درباره داستان معلولیتش در مصاحبهای چنین گفته است: ماجرای معلولیتم این بود که دکتری ـ خدا رحمتش کند ـ پینیسیلینی زد و این اتفاق افتاد. عمدی نبود، چون هیچ انسانی از اندوه انسانی دیگر خوشش نمیآید. در 13 سالگی بود که دیدم بچههایی که میتوانند بدوند، با من نمیدوند؛ چون من نمیتوانم بدوم. به جای گوشهگیری، دنبال کسانی گشتم که دویدنهایشان را کردهاند و حالا، با فکر و ذهنشان راه میروند. یکی از راههای ایمان داشتن، این است که آدم، الگوهای خوبی اطراف خودش داشته باشد.
کمیل انتظاری
فرهنگ و هنر
گفت و گو
