گفت‌و‌گو با سازندگان اپلیکیشن یادگیری زبان فارسی برای بازی با الفبا

در ادامه متن مصاحبه تلگرامی محمدعلی پورخصالیان با حمید و مژگان را می‌خوانید که هر دو برای تحصیل از ایران به آلمان رفته‌‌اند، آنجا ازدواج کرده‌ و صاحب یک فرزند هستند.

آنچه به نظر جالب آمد این بود که برنامه‌ای که این زوج ایرانی ساخته و به رایگان در فروشگاه گوگل گذاشته‌اند، از بسیاری از برنامه‌های داخلی که بودجه برای آن صرف می‌شود بهتر کار می‌کند، کپی‌برداری از برنامه‌های دیگر داخلی و خارجی نیست، ایراد فنی ندارد و در ساخت آن کار گروهی به بهره‌ورترین شکل ممکن صورت گرفته است.

چه کسی این برنامه را ساخته است؟

مژگان:

سال 1356 در تهران متولد شدم. در آلمان رشته فناوری اطلاعات و ارتباطات خواندم و بعد از کسب درجه دکتری شروع به کار کردم. در حال حاضر با همسرم و دختر کوچکمان در مونیخ زندگی می‌کنیم.

حمید:

در تهران به دنیا آمدم. در آلمان در رشته فیزیک تحصیل کردم و بعد از کسب درجه دکتری به کار در صنعت این کشور مشغول شدم.

نام اپلیکیشن:

فارسی بت

کاربرد:

آموزشی

چه شد به فکر طراحی، ساخت و عرضه یک اَپ آموزش الفبای فارسی افتادید؟

مژگان: داستان ساخته شدن این اپ به دو سال پیش بر‌می‌گردد. ما به‌طور کاملا ناگهانی و غافلگیرکننده‌ای متوجه شدیم حمید به بیماری سرطان مبتلاست. این خبر ثاثیر عمیقی بر زندگی ما داشت، اما پس از مدتی که زیاد هم طول نکشید به فکر افتادیم نگذاریم سرطان که خود از درون مشغول تخریب زندگی حمید است، اثر بدتری بر ما بگذارد. حمید به دلیل بیماری سرطان تحت درمان قرار گرفت، اما به دلیل نوع خاص بیماری اش درمان او خاص بود. طبق قوانین آلمان به‌عنوان کسی که سال‌ها مالیات و حق بیمه پرداخت کرده، او این حق را داشت که بعد از یک دوره شیمی درمانی برای مدتی در محلی خوش آب و هوا در یک هتل مخصوص بازیافت سلامت ساکن شود. بخوبی به یاد می‌آورم یک روز بارانی بود و من و همسرم در هتل نشسته بودیم و در مورد آینده زندگی‌مان صحبت می‌کردیم. در آن موقع من بیش از هشت ماه بود که دختر کوچکمان را حامله بودم. این نگرانی وجود داشت که شاید بیماری این فرصت را از حمید بگیرد که خودش به دخترمان در یادگیری خواندن و نوشتن زبان فارسی به‌طور مستقیم کمک کند. این اپ با یک تیر دو هدف را نشانه می‌رود؛ هم یادگاری از پدر است و هم در یادگیری زبان فارسی که خیلی مورد نظر حمید است به دخترمان کمک می‌کند.

پس هدفتان این بود که دختر کوچولویتان که قرار بود به دنیا بیاید، اولین مشتری اَپ باشد؟

حمید: برای من بسیار مهم بود دخترمان در آلمان زبان فارسی را آنچنان خوب یاد بگیرد که بتواند به زبان فارسی بخواند و بنویسد. رسیدن به چنین هدفی برای کودکی که در خارج از کشور بزرگ می‌شود و در زندگی روزمره غیر از صحبت با پدر و مادر مورد مصرفی برای خواندن و نوشتن به زبان فارسی ندارد چندان بدیهی و ساده نیست.

مژگان: در آن روز بارانی کنار هم در هتل نشسته بودیم و به این فکر می‌کردیم که چه امکاناتی وجود دارد. حمید به یاد کتاب زیبایی افتاد که در سال اول مدرسه، معلم زبان انگلیسی به آنها معرفی کرده بود تا الفبای انگلیسی را یاد بگیرند. در این کتاب برای هر حرف الفبا در بالای صفحه یک عکس زیبا بود و در پایین حرف الفبا و لغت مربوط به آن. از آنجا که همسرم در برنامه‌نویسی دست روانی دارد، این ایده برایم شکل گرفت که با کمک هم یک اپ بنویسیم که به شیوه‌ای مشابه، ولی بازیگوشانه الفبای فارسی را به یک کودک بیاموزد.

حمید: آموزش در این برنامه فقط نشان دادن یک حرف الفبا و عکس یا یک لغت و عکس نیست. در این برنامه سیستم خاص امتیازدهی و جریمه کردن برای مواردی که کودک دچار اشتباه می‌شود، وجود دارد. در پایان هر مرحله جایزه‌ای در نظر گرفته شده که انگیزه کودک را برای پیشرفت در بازی بیشتر کند.

چرا نام فارسی بت را انتخاب کردید؟

مژگان: اول نام الف را انتخاب کرده بودیم، ولی متوجه شدیم یک شرکت خارجی امتیاز این نام را دارد. برای همین نام برنامه را فارسی‌بت گذاشتیم. فارسی بعلاوه بخشی از آلفابت به معنی حروف الفبا.

برای ساخت این اَپ از چه برنامه‌ای استفاده کردید؟

حمید: اولین نسخه این برنامه را در محیط Xcode و به زبان iOS نوشتم. همسرم من را متوجه این مساله کرد که اپل برای انتشار یک اپ هر سال مبلغی از برنامه‌نویس می‌گیرد. از آنجا که گوگل فقط یک بار حق عضویت می‌گرفت تصمیم گرفتیم نسخه‌های بعدی را با زبان Java و در محیط Android Studio بنویسیم.

چه مدت طول کشید‌ اپلیکیشن کاملا آماده شود؟

حمید: حدود یک سال طول کشید این برنامه به مرحله موردنظر من برسد. زمان زیادی در دست نداشتم. مشغله کاری و زمان زیادی که برای درمان و شیمی‌درمانی لازم داشتم مانع از آن بود که به‌طور پیوسته روی این اپ کار کنم. شاید در شرایط معمولی مدت بسیار کمتری برای نوشتن برنامه لازم بود. در عین حال توقع من از خودم و از نتیجه کار بالا بود. بسیار وسواس داشتم تا برنامه بدون مشکل در اختیار دیگران قرار بگیرد.

فارسی بت چه وجه تمایزی با دیگر برنامه‌ها با زمینه مشابه دارد؟

حمید: از لحاظ تکنیکی بیشتر برنامه‌ها مشکلات برنامه‌نویسی دارند، درست کار نمی‌کنند و به اصطلاح باگ دارند. فارسی‌بت روی گوشی‌های مختلف تست شده و نسخه نهایی آن که در اختیار عموم قرار گرفته تاکنون مشکلی نداشته است. از لحاظ آموزشی سعی کردیم چند نکته را رعایت کنیم: ظاهر برنامه بسیار ساده است، صداها و تصاویر واضح و گویا هستند، معتقدم هنگام آموزش حواس بچه‌ها را نباید به چیزهای فرعی پرت کرد. دیگر آن‌که فارسی‌بت، قواعد نگارش را آموزش نمی‌دهد و سعی می‌کند بیشتر مثال عرضه کند و یک بازی بماند. کودکان از یادگیری قواعد بیزارند، بیشتر دوست دارند واقعیت‌ها را تجربه کنند و به شیوه دلخواه خود چیزها را یاد بگیرند.، اما نکته‌ای که شاید حتی جایش بود قبل از نکات فنی گفته شود این است که برای تلفظ کلمات از صدای خودم استفاده کردم. از طرف دیگر صداهای توضیح بازی و تغییر مرحله‌ها هم صدای مژگان است. برای همین فکر می‌کنم یادگاری خوبی برای دخترمان بشود.

آیا افراد دیگری هم به شما کمک کرده‌اند. مثلا در گرافیک، موسیقی یا امور دیگر؟

حمید: فارسی‌بت باعث یک نوع اجماع خانوادگی شد. همسر برادر مژگان گرافیست است. او طراحی عکس‌ها را به عهده گرفت. این مساله برای ما خیلی مهم بود، چون نه دلمان می‌خواست از عکس‌های اینترنتی بی‌کیفیت استفاده کنیم و نه دچار تخطی از قانون کپی‌رایت شویم که اینجا بسیار جدی گرفته می‌شود. برای همین هم زحمت تهیه عکس‌ها را خانم برادر مژگان به عهده گرفت. از طرف دیگر پسر دایی من آهنگساز است و موسیقی این برنامه را تنظیم کرد. هم در موسیقی و هم در گرافیک نظر جمعی ما این بود که این دو باید در خدمت برنامه و روند آموزشی حروف الفبا باشد. سادگی و کارآمدی مورد توجه ما بود و این‌که از شلوغ کاری پرهیز شود. همسرم ناظر بر طرح بود و در حل بسیاری از مشکلات تکنیکی به من کمک شایانی کرد. جا دارد در اینجا از کل گروه فارسی‌بت تشکر کنم.

چه شد به فکر این افتادید تا فارسی‌بت کاملا رایگان عرضه شود؟

مژگان: اول از خودمان شروع کردیم و این‌که چه علایق و انتظاری از اپلیکیشن‌ها داریم. خودمان حاضر نیستیم برای هیچ اپلیکیشنی پول بدهیم. فارسی‌بت را رایگان عرضه کردیم تا دسترسی عموم به آن راحت‌تر باشد. در عین حال خود را درگیر مسائل مالیاتی که فروش اپ در آلمان به دنبال می‌آورد نیز نکردیم.

تاکنون چه بازخوردهایی از فارسی‌بت گرفتید؟

مژگان: بازخوردها بسیار خوب بودند. با توجه به این‌که نمی‌دانستیم تعداد زیادی از کاربران ایرانی برنامه‌های خود را از زیرساخت‌های بومی داخل ایران تهیه می‌کنند، برنامه را روی گوگل قرار دادیم، ولی با وجود این تعداد قابل توجهی از افراد در ایران از اپلیکیشن استقبال کردند. استقبال کودکان در افغانستان، تاجیکستان باعث افتخار و مباهات ما شد. برنامه از عراق، ترکیه، امارات متحده، پاکستان، آلمان، آمریکا، سوئد، روسیه و کشورهای دیگری که در آن مهاجران فارسی زبان وجود دارند نیز دانلود شد.

آیا در فکر طراحی اَپ‌های دیگری هم هستید؟

حمید: ایده دوم همسرم نوشتن یک اپ در مورد ضرب‌المثل‌های فارسی است. من در کودکی از ضرب‌المثل‌ها لذت می‌بردم و امیدوارم بتوانیم با برنامک بعدی این لذت را در کودکان زنده نگه داریم.