مستندنگاری سریال‌های تلویزیونی

این سریال‌ها که بخشی از خاطره جمعی ماست پس از پخش، روانه آرشیو تلویزیونی می‌شود و حتی بازپخش آنها نمی‌تواند یادآوری کاملی از تاثیرگذاری و تاثیرپذیری این سریال‌ها در زمان تولید و پخش اولیه باشد، زیرا پس از گذشت زمان کمتر کسی به خاطر می‌آورد چه اهداف، ماجراها و تلاش‌‌هایی به تولید این سریال‌ها منجر شد و نمایش هر کدام از آنها به چه اتفاقات و ماجراهایی انجامید.

بعد از گذشت سال‌ها از زمان تولید و پخش هر سریال، فقط نشریات آن دوره و مصاحبه‌های عوامل تولید با رسانه‌ها می‌تواند کمکی باشد به یادآوری جزئیات و فیلم‌ها و عکس‌هایی که از پشت صحنه این آثار تهیه می‌شود و البته خاطرات تولیدکنندگان این آثار که دسترسی به این منابع نیازمند تحقیقات گسترده و گاه دشوار است. خوشبختانه مدتی است شبکه مستند به جهت مستندنگاری سریال‌های تلویزیونی، برنامه‌هایی درباره پشت‌صحنه سریال‌های تلویزیونی می‌سازد و با عوامل و دست‌اندرکاران این آثار گفت‌وگو می‌کند. ماجرای تولید این برنامه‌های ممکن است از نمایش فیلم پشت‌صحنه سریال مختارنامه شروع شده یا براساس یک ضرورت طرح‌ریزی شده باشد، اما در هر صورت برای اولین‌بار ماه رمضان امسال پشت‌صحنه سریال‌های برتر این ماه، در قالب یک مجموعه با نام پشت ماه به مخاطبان ارائه شد. برنامه پشت ماه، پشت‌صحنه 25 سریال ماه رمضانی تلویزیون از جمله «صاحبدلان»، «اغما»،‌ «ملکوت»، «او یک فرشته بود»، «خانه به دوش» و «مثل هیچ‌کس» را به نمایش گذاشت و بعد از چند ماه، این شب‌ها مجموعه‌ دیگری به نام پشت خاکریز ساعت 23 از شبکه مستند به نمایش درمی‌آید که به پشت‌صحنه سریال‌های دفاع مقدسی تلویزیون اختصاص دارد.

این دو برنامه تاکنون روند شکل‌گیری بیش از 30 سریال تلویزیونی را ثبت کرده و نظرات برخی دست‌اندرکاران تولید آنها را به نمایش گذاشته است؛ گرچه در این دو برنامه کمتر به تاثیرگذاری و جنبه‌های اجتماعی سریال‌ها توجه شده است، اما دست‌کم از میان انبوه تولیدات تلویزیون، تعدادی از آنها صاحب شناسنامه تصویری شده‌ است که در صورت امکان می‌توان به آنها مراجعه کرد و البته از تماشای آنها لذت هم برد.

آذر مهاجر / گروه رادیو و تلویزیون