اهدای نوبل 2013 به داستان‌نویس بازنشسته

به گزارش جام‌جم، اگر اهل ادبیات داستانی و آثار نویسندگان مطرح جهان باشید، قطعا یکی از هفت کتاب داستان آلیس مونرو را که در ایران ترجمه و منتشر شده است، خوانده‌اید. نویسنده‌ای کهنسال و کانادایی که آخرین داستان بلندش را سال 2012 با عنوان «زندگی عزیز» نوشت و منتشر کرد و سپس اوایل تابستان امسال بود که در گفت‌وگویی صریح از دنیای نویسندگی خداحافظی کرد و گفت احتمالا دیگر چیزی نخواهد نوشت. حالا از امروز باید این بانوی نویسنده بازنشسته را به عنوان برنده مهم‌ترین جایزه ادبی جهان نیز بنامیم.

جالب است که مونرو از علاقه‌مندان ‌به آثارش خواسته است به جای انتظار از او برای کارهای جدید، کتاب‌های قدیمی‌اش را دوباره و چندباره بخوانند.

توجه نوبل به داستان کوتاه

اسدالله امرایی، مترجم معتقد است که اهدای جایزه به آلیس مونرو نشان‌دهنده‌ توجه نوبل به داستان کوتاه است.

او به ایسنا گفت: مونرو نویسنده داستان‌های کوتاه است. داستان کوتاه حوزه‌ای است که در آن استادان زیادی هستند، اما مونرو خوب کار کرده است. اساس این است که داوران جایزه نوبل داستان کوتاه را جدی نمی‌گرفتند و جایزه مونرو نشان می‌دهد که داستان کوتاه جای خودش را باز کرده است و نوبل هم بالاخره به این حوزه توجه نشان داد.

شقایق قندهاری دیگر مترجم کشورمان که اثری از مونرو را در ایران منتشر کرده است با ابراز خوشحالی از اعطای جایزه نوبل به آلیس مونرو، او را نویسنده‌ای شاخص در داستان کوتاه معرفی کرد.

او در گفت‌وگو با ایسنا، درباره‌ نویسنده برنده جایزه نوبل 2013 گفت: یکی از ویژگی‌های مونرو این است که نثری پیچیده دارد و خودش گفته که به عمد این کار را می‌کند. از این نویسنده چند مجموعه داستان مختلف ترجمه شده و مونرو در این آثار با یک ظرافت و نکته‌سنجی، به روابط انسانی و مسائل بین آدم‌ها می‌پردازد.

این مترجم در پاسخ به این پرسش که از دیدگاه او مونرو چقدر شانس دریافت جایزه‌ی نوبل را داشت، افزود: فکر می‌کنم ایشان یک نویسنده‌ شاخص با توانایی‌های بسیار است و در حوزه داستان کوتاه متمرکز بوده و کارش را خوب بلد است.

او متبحر و خلاق است و این ویژگی‌هایی است که داوران در آثار او دیده‌اند و این ویژگی‌ها غیرقابل انکار است.

مونرو کیست؟

آلیس مونرو متولد دهم جولای 1931 در شهر وینگهام کانادا در خانواده‌ای به دنیا آمد که پدرش کشاورز و مادرش معلم مدرسه بود. او در نوجوانی نویسندگی را آغاز کرد و در سال 1950 اولین رمان خود با نام «ابعاد یک سایه» را زمانی که مشغول تحصیل در دانشگاه اونتاریو غربی بود، منتشر کرد. او سال 1951 دانشگاه را ترک و ازدواج کرد.

مونرو سال 1968 با اولین جلد از مجموعه داستان کوتاه «رقص لاله‌های خوشحال» موفق به کسب جایزه گاورنر جنرال کانادا شد. این روند موفقیت با انتشار کتاب «زندگی‌های دختران و زنان» در سال 1971 و کتاب «فکر می‌کنی چه کسی هستی؟» در سال 1978 ادامه یافت که این کتاب دومین جایزه گاورنر جنرال را برایش به ارمغان آورد.

او در دهه‌های 80 و 90 میلادی به تدریس در دانشگاه بریتیش کلمبیا مشغول شد. او در این سال‌ها به طور میانگین هر چهار سال یک رمان کوتاه به رشته تحریر درآورد.

بیشتر کتاب‌های مونرو در نشریات و روزنامه‌های معتبری چون نیویورکر، گرند استریت، آتلانتیک مانسلی و پاریس ریویو منتشر شده و در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته است.

رمان «خرسی که کوه را به تسخیر درآورد» مونرو هم دستمایه ساخت فیلمی به کارگردانی «سارا پولی» شد که در جشنواره تورنتو 2006 مورد توجه ویژه قرار گرفت.

این نویسنده کانادایی در اکتبر 2009 اعلام کرد که از ناراحتی قلبی و سرطان رنج می‌برد. تم اصلی داستان‌های مونرو وقایع تخیلی است هر چند که او به دلیل بزرگ شدن در یک محیط روستایی در بسیاری دیگر از داستان‌هایش نیز از محیط روستا برای بیان احساساتش استفاده کرده است.

جالب است بدانید علاقه‌مندان جدی آثار مونروی هشتاد و دو ساله، او را با «چخوف» روس مقایسه می‌کنند و چنین جایگاهی برایش قائل هستند. او پیش از دریافت جایزه مهم نوبل در سال 2009 نیز جایزه بین‌المللی من‌بوکر را دریافت کرد.

دریافت مدال افتخار ادبیات از انجمن ملی هنرهای آمریکا در سال 2005 و نشان شوالیه فرانسه در سال 2010 از دیگر افتخارات مونرو است.

آلیس مونرو در ایران

اگر در سال گذشته با انتخاب «مویان» نویسنده چینی از سوی آکادمی نوبل، اغلب ایرانیان تازه با نام این نویسنده آشنا شدند، ولی بر خلاف برنده نوبل سال گذشته، تاکنون هفت کتاب از مونرو به فارسی برگردانده و منتشر شده است.

کتاب‌های «گریزپا»، «پاییز داغ»، «رویای مادرم»، ‌«دورنمای کاسل‌راک»، «عشق زن خوب»، «فرار» و «خوشبختی در راه است» ترجمه‌هایی است که از آثار این نویسنده در ایران منتشر شده است.

مجموعه داستان «گریزپا» با ترجمه شقایق قندهاری در سال 85 از سوی نشر افق منتشر شده است. این کتاب در حوزه ادبیات کودک و نوجوان قرار می‌گیرد.

«فرار» عنوان اثر دیگری از آلیس مونروست که در ایران با ترجمه مژده دقیقی منتشر شده است. این مجموعه داستان از سوی نشر نیلوفر، یک بار سال 86 و بار دیگر سال 89 منتشر شده است.

کتاب«فرار» هشت داستان کوتاه را در بر می‌گیرد که در هر کدام از آنها زنی در موقعیتی متفاوت قرار گرفته است.

«پاییز داغ» اثر دیگری از برنده نوبل ادبیات 2013 است که در ایران با ترجمه شیرین احدزاده به چاپ رسیده است. «دورنمای کاسل‌راک» را هم زهرا نی‌چین در سال 90 از سوی نشر افراز ترجمه و منتشر کرد.

«عشق زن خوب» هم با ترجمه شقایق قندهاری در سال 90 از سوی نشر قطره منتشر شد.ترانه علیدوستی چهره سینمایی کشورمان هم یکی دیگر از مترجمان آثار مونرو است، او مجموعه داستان «رویای مادرم» را سال 91 از این نویسنده کانادایی ترجمه کرد که اتفاقا با همین ترجمه برنده جایزه کتاب فصل هم شد.«خوشبختی در راه است» کتاب دیگر آلیس مونروست که با ترجمه مهری شرفی همین امسال از سوی نشر ققنوس در ایران به چاپ رسیده است