بازی دست‌ها در سکوت

واقعیت این است که یک روز به طور اتفاقی برنامه‌ای به نام «اوبی» را از یک شبکه خارجی دیدم و خیلی لذت بردم. بعد از آن نمونه شخصیت‌های برنامه دس‌ دسی را درست کردم و از آنها عکس گرفتم، سپس طرح را آماده کردم. این طرح را به گروه کودک بردم. این تکنیک قبلا در جهان کار شده بود و دوست داشتم بچه‌های ایرانی هم آن را ببینند. این نوع تکنیک عروسکی یک تکنیک رایج است و مثل عروسک‌های نخی یا پارچه‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد. البته در برنامه اوبی دست‌ها هیچ پوششی نداشتند، اما ما برای دست‌ها لباس طراحی کردیم. آنها به غیر از عینک و گاهی هم کلاه چیز دیگری نداشتند. این عروسک‌های دستی را با توجه به فرهنگ خودمان و باورهای ایرانی طراحی و بازسازی کردیم.

دست‌های درشت‌تر برای مردها و ریزتر‌ها را برای بچه‌ها و خانم‌ها انتخاب کردیم، البته حرکت دست‌ها به عهده عروسک‌گردانان حرفه‌ای بود و من و نویسنده کار به هیچ وجه، هیچ نمونه‌ای برای الگوبرداری به آنها نشان ندادیم، چرا که می‌خواستیم خلاقیت عروسک‌گردانان بدون الگوبرداری از نمونه خارجی شکل بگیرد و خودشان نوعی اجرای مناسب را خلق کنند. البته از آنجا که این کار مربوط به گروه خردسال است و از آنجا که دایره واژگان این قشر بسیار محدود است، نوعی از بازی به نام بازی در سکوت انتخاب شد. یعنی در بسیاری موارد دست‌ها با سکوت و تنها با اتکا به بازی با دست و گرداندن درست و دقیق آن، مفهومی را به کودکان انتقال می‌دهند.

بله. اما در برخی موارد عمدا این کار را نکردیم، چرا که خلاقیت کودک گرفته می‌شود. باید با کودک رو راست بود و تفکر او را در نمایش دخالت داد.

بله. در میان برنامه‌هایی که می‌خواهیم اضافه کنیم قصد داریم از سایر اجزای دست مانند کف دست و انگشت نیز برای شخصیت‌پردازی استفاده کنیم. در سری دوم «دس دسی» همچنین می‌خواهیم فضا و دکور را عوض کنیم و این بار به جای لوکیشن‌های داخلی به دامن طبیعت و روستا برویم و با دست‌ها، شخصیت‌های حیوانی نیز خلق کنیم. همچنین تغییر فضای شخصیت‌ها و ورود آنها به مهدکودک به عنوان اجتماع دوم بعد از خانواده، تجربه‌ها و اعضای جدیدی را به این برنامه اضافه می‌کند. همچنین طرح جدیدی به شبکه ارائه داده‌ایم به نام «کلوپ دست‌ها» (انجمن دست‌ها) که در آن می‌توانیم از کودکان دعوت کنیم در این کلوپ عضو شوند و علاوه بر این‌که طراحی و فعالیت با دست‌ها را به صورت دسته جمعی یاد بگیرند، بتوانند تخیل خود را نیز افزایش دهند. حتی به آنها فرصت می‌دهیم خودشان نیز برخی فعالیت‌هایی را که با دست‌ها می‌توان انجام داد، طراحی کنند.

ما در نگارش داستان‌ها از نظرات کارشناسان کودک همچون بهادر ملکی استفاده زیادی کردیم و کوشیدیم بیشتر صحنه‌ها را بر اساس عمل و بازی بنویسیم تا گفتار و در مورد مفاهیم ساده مثل زبری و نرمی، تمیزی و کثیفی و بلندی و کوتاهی متناسب با زبان خردسالان بدون نصیحت و در قالب تصویر کار کنیم. مثلا مفاهیمی همچون تاریکی، روشنی، دوری و نزدیکی و...را به نوعی در خلال داستان به بچه‌ها منتقل کردیم. در سری دوم هم قرار است به معرفی گیاهان در طبیعت و تعریف آب، خاک، باد و... بپردازیم. ضمن این‌که ما یک اتاق فکر شامل کارشناسان، مشاوران و روان‌شناسان تشکیل داده‌ایم و پیش از آغاز هر برنامه از حضور آنها نیز استفاده می‌کنیم. همچنین سعی می‌کنیم دائما از آموزه‌های به روز دنیا استفاده و مهارت‌هایی همچون فکر پروری و ایجاد پرسش در ذهن بچه‌ها را تقویت کنیم.