سایه ریسک قیمت بر سر بانک مرکزی

 هرچند در شرایط حاضر کاملا قابل درک است که بانک مرکزی بخواهد به هر قیمت ممکن با کاستن از حجم نقدینگی سرگردان، صف‌های پرشمار جلوی بانک‌ها برای خرید سکه دولتی را از میان ببرد و اتهامات روانی موجود را فرونشاند، اما یک بررسی کارشناسی ساده نشان می‌دهد که پیش‌فروش سکه با وجود مزایای مترتب بر آن دغدغه‌هایی نیز به همراه دارد.

البته این قابل رد نیست که طرح پیش‌فروش سکه طلا به هرحال هم به نقدینگی افسار زده و آن را به داخل بانک‌ها گسیل می‌دارد و هم به تب روانی روزافزون خرید به هر میزان پاسخ می‌دهد، اما نگرانی‌ها از این است که ثابت در نظر گرفتن قیمت سکه برای چهار ماه آینده و عدم لحاظ تغییرات احتمالی قیمت جهانی طلا بر آن، ریسک قیمتی بزرگی را برای بانک مرکزی و ذخایر پرارزش طلای کشور به دنبال داشته باشد.

پرسش کارشناسی این مساله ساده است؛ اگر چهار ماه آینده قیمت جهانی طلا به قدری افزایش یافت که قیمت سکه با وجود آن مثلا 580 هزار تومان شد، بانک مرکزی چه خواهد کرد؟ در این حالت دو راه پیش رو خواهد بود؛ راه اول این است که تغییرات قیمت جهانی طلا را در قیمت فروش سکه تعهد شده به مردم لحاظ کند که در این صورت خلف وعده کرده و با اعتماد مردم بازی خواهد کرد.

به علاوه در این صورت پیش‌فروش سکه به قیمت ثابت اصولا معنا و فلسفه اصلی خود را از دست خواهد داد و بانک مرکزی کاری را خواهد کرد که اکنون بورس نیز با عرضه سکه طلا می‌کند.

اما حالت دوم آن است که بانک مرکزی سفت و سخت بر تعهد خود برای عرضه سکه 540‌هزار تومانی در چهار ماه آینده پابرجا بماند.

در این صورت چه کسی پاسخگوی ارزان‌فروشی ذخایر طلای کشور و حراج ارزان‌قیمت و ضرری که از این ناحیه متوجه کشور می‌شود، خواهد بود؟ به نظر می‌رسد از هر دریچه‌ای که به این طرح نگاه شود ـ با در نظر گرفتن مزایای غیرقابل انکار آن ـ ریسک آن برای منافع کشور و بانک مرکزی بالاست.

البته ممکن است گفته شود چون بانک‌ها کل مبلغ سکه‌های پیش‌فروشی را یکجا دریافت کرده و در مدت 4ماه نگهداری و استفاده از آن سودی نمی‌پردازند، ریسک یاد شده با افزوده شدن سود به اصل مبلغ سکه کاهش می‌یابد.

در پاسخ باید گفت سود رسمی اضافه شده به سکه‌های پیش‌فروشی به قدری اندک است که برای پوشش ریسک قیمت جهانی طلا اصولا به حساب نمی‌آید.

براساس بسته سیاستی سال 90، نرخ سود سپرده‌های سه تا کمتر از شش ماه فقط شش درصد آن هم به صورت سالانه است که یک محاسبه ساده نشان می‌دهد نگهداری چهار ماهه وجوه سکه‌ها توسط بانک‌ها فقط 10 هزار تومان سود به قیمت هر سکه خواهد افزود و قیمت آن را به 550 هزار تومان افزایش خواهد داد.

اما نوسانات فعلی قیمت جهانی طلا که گاه در یک روز به 100 دلار می‌رسد و لحاظ رشد احتمالی قیمت ارز در داخل کشور چیزی نیست که بتوان با 10 هزار تومان آن را بیمه کرد.

سید علی دوستی موسوی - گروه اقتصاد