تاکستان‌های همدان در برابر مشکلات قد خم کرده‌اند

به گزارش مهر، قدمت و مبدا تاریخی کشت انگور درایران به طور دقیق معلوم نیست، اما طبق نظر متخصصان، کاشت انگور حداقل دو هزار سال پیش از میلاد درایران متداول بوده و از منطقه ایران به عنوان یکی از خواستگاه‌های اصلی انگور در جهان نام برده می‌شود.

انگور میوه‌ای بهشتی است که از زمان‌های بسیار قدیم مورد استفاده بشر بوده وحتی برخی معتقدند انگور قبل از غلات مورد استفاده بشر قرارگرفته است.

انگوردارای ویتامین‌های A، B، C و مقداری منیزیم، کلسیم، آهن، فسفر، پتاسیم و آلبومین است و برای درمان بیماری‌های کم خونی سودمند است.

انگور صاف کننده و مبدل خون است و قند خون را تنظیم کرده و به عنوان یکی از میوه‌های ضد سرطانی شناخته می‌شود و مصرف آن به افرادی که در دوره نقاهت بیماری به سر می‌برند و یا از ضعف عمومی بدن دررنج هستند، توصیه می‌شود.

آبغوره، سرکه، کشمش و شیره از جمله فراورده‌هایی است که از انگور به دست می‌آید و از برگ درخت و دانه انگور و....استفاده‌های طبی و دارویی می‌شود.

نگاهی به وضعیت تولید انگور و موانع و مشکلات آن درهمدان بیانگر آنست که دراستان همدان از مجموع حدود 61هزار هکتار باغ، حدود 33 درصد یعنی 20هزار و460هکتار آن تاکستان است.

مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان در همین خصوص با بیان این‌که همدان با 344هزارتن تولید انگور رتبه سوم کشوری را بعد از استان‌های فارس و آذربایجان شرقی دراختیار دارد، گفت: دراین میان شهرستان ملایر به عنوان یکی از مناطق عمده تولید انگور درکشور با حدود 10هزار هکتار تاکستان بیش از 205هزار تن از محصول انگور استان همدان را تولید می‌کند.

حجت الله شهبازی افزود: در استان همدان به طور متوسط 17 تن انگور از هر هکتار برداشت می‌شود و این درحالی است که در باغات ملایر برداشت 104هزار و 200کیلویی هم مشاهده شده است.

کاشت سنتی انگور در همدان بهره برداری علمی آن را کاهش داده است

شهبازی با بیان این‌که دربسیاری ازباغات، بهره وری مطلوب نیست، گفت: انگور در بسیاری از باغات به روش سنتی کاشته شده و بهره برداری علمی از آن صورت نمی‌گیرد.

شهبازی با اشاره به ارقام رایج انگور در همدان گفت: 58 درصد از انگور استان همدان رقم کشمش سفید بی دانه، 11درصد عسگری، چهار درصد یاقوتی و37 درصد مابقی فخری، صاحبی، ریش بابا، شاهانی و خلیلی است.

وی افزود: 40 درصد از انگور تولیدی استان همدان به مصرف تازه خوری رسیده، 35درصد تبدیل به کشمش،10 درصد تبدیل به آب غوره و 15درصد تبدیل به شیره، مویز وباسلق می‌شود.

باغداران همدانی علاقه‌ای به استفاده از یافته‌های علمی ندارند

شهبازی با اشاره به برخی مشکلات تاک داران استان همدان گفت: اغلب باغداران پدر پیشه، تجربی وسنتی بوده وعلاقمند به حرکت در همان مسیر هستند و رغبتی به استفاده از یافته‌های جدید علمی در باغداری ندارند.

وی با بیان این‌که خرد بودن باغات مشکل دیگر تولید انگور در استان همدان است، گفت: بازار پسند نبودن انگور استان همدان، نبود صنایع تبدیلی و فرآوری متناسب با حجم تولید، نبودن صنایع بسته بندی، نوسان شدید قیمت و مکانیزه پذیر نبودن باغات استان همدان از دیگر مشکلاتی است که فراروی توسعه تاکداری در این استان قرار دارند.

شهبازی عدم مقاومت ارقام انگور استان همدان در مقابل شرایط اقلیمی و آفت و بیماری‌ها را از دیگر مشکلات تولید کنندگان انگور دانست وگفت: درحال حاضر واحدهای تحقیقاتی در تلاش برای معرفی ارقام جدیدی هستند که سازگاری بیشتری با اقلیم استان همدان داشته باشد که درصورت تحقق این امر امکان کشت داربستی دراستان همدان فراهم خواهد شد.

استفاده نکردن از بارگاه در خشک کردن انگور در همدان مشکل ساز شده است

مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان افزود:عدم توسعه بیمه، نبود تشکل‌های قوی و کار آمد که بتواند تولید، فرآوری وصادرات را متصل و هماهنگ اداره کند و همچنین عدم به کار گیری امکانات انگور خشک کنی جدید (بارگاه ها) نیز هر کدام به نحوی توسعه کمی وکیفی تاکستان‌های استان همدان را با مشکل مواجه ساخته است.

شهبازی درخصوص برنامه‌های در نظر گرفته شده برای توسعه کمی باغات انگور، افزود: در برنامه پنجم توسعه شش هزار و 700هکتار باغ جدید در همدان احداث می‌شود که دو هزار و 350 هکتار آن انگور خواهد بود.

وی توسعه بیمه، آموزش و ارتقای اطلاعات فنی باغداران، توسعه استفاده از بارگاه‌های انگور خشک کنی، تحول درحمل ونقل انگور با توزیع سبد‌های بهداشتی و تامین نقدینگی باغداران را از جمله برنامه‌های سازمان جهاد کشاورزی برای باغات انگور استان همدان بر شمرد و گفت: درقالب طرح اصلاح باغات درجه دو به درجه یک، پنج هزار هکتار باغ انگور اصلاح می‌شود و در قالب طرح جایگزینی باغات درجه سه، هزار و574 هکتار از باغات انگور جایگزین می‌شوند.

مدیر صنایع کشاورزی استان همدان نیز در همین خصوص با اشاره به وضعیت واحدهای تولید کشمش در استان همدان گفت: تعداد 57 واحد دارای پروانه حدود 35 درصد انگور استان همدان را فرآوری وبسته بندی می‌کنند.

تهیه کشمش در همدان ضایعات زیادی به همره دارد

محمد رضا شهسواری مهم‌ترین مشکل صنعت فرآوری کشمش را نحوه خشک کردن آن عنوان کرد و گفت: در حال حاضر بخشی از کشمش استان همدان به روش سنتی و قلیا فرآوری می‌گردد که در آن انگور برروی زمین پهن می‌شود که موجب آلودگی کشمش شده و از کیفیت محصول کم و درصدی از کشمش تبدیل به ضایعات می‌شود.

وی اظهار داشت: استفاده از روش پهن کردن در جاهای بسته یا بر روی سیم و بارگاه و خشک کردن روی سطوح بهداشتی و استفاده از خشک کن‌های خورشیدی مهم‌ترین شیوه غلبه براین مشکل است.

شهسواری حمل ونقل و انبارداری، اصلاح خطوط فرآوری، بسته بندی و صادرات را ازدیگر مشکلات صنعت تولید کشمش استان همدان دانست و اظهارداشت: متاسفانه حمل ونقل و انبارداری نیز به روش سنتی است و کشمش باگونی در انبار نگهداری می‌شود که جابجایی از انبارتا کارخانه باعث له شدن کشمش می‌شود.

وی با بیان این‌که این امر علاوه بر کاهش کیفیت، شستشو وخشک کردن آن را مشکل می‌کند، گفت: استفاده از سبد در حمل و نقل و جابجایی، آب مصرفی درشستشوی کشمش را تا30درصد کاهش می‌دهد.

وی با بیان این‌که این امر مصرف انرژی را در کارگاه‌ها تا 25 درصد می‌کاهد، گفت: استفاده از مشعل‌های نفت یا گازسوز در کارگاه‌ها از علل عمده کاهش کیفیت کشمش استان همدان است.

شهسواری گفت: کارخانه داران باید از خشک کن‌هایی که قابلیت کنترل درجه حرارت با توجه به رطوبت را دارا هستند، استفاده نموده و در سایر قسمت‌ها و خطوط نیز از تکنولوژی‌های مناسب و به روز مانند سورت لیزری استفاده کنند.

وی بسته بندی‌های بی کیفیت و عدم تنوع دربسته بندی را از مشکلات بسته بندی صنعت کشمش در استان همدان برشمرد و افزود: رعایت اصول بسته‌بندی، ایجاد تنوع درطرح، رنگ، اندازه و وزن می‌تواند علاوه بر افزایش فروش، مشتریان جدیدی را جذب کند.

این مقام مسوول ازمشکلات صادرات کشمش استان همدان نیز یاد کرد و افزود:عدم توجه به بازاریابی توسط واحدها، عدم پرداخت به موقع وکافی یارانه‌های صادراتی، پایین بودن کیفیت و بهداشت کشمش تولیدی و بسته‌بندی، مشکلات جابه جایی پول و بانکداری و نبود نظارت کافی بر صادرات از مهم‌ترین مشکلات صادرات کشمش استان همدان هستند.

به هر حال به نظر می‌رسد صنعت تولید انگور و فرآورده‌های آن مخصوصاً کشمش جزء لاینفک اقتصاد استان همدان و به خصوص کشاورزی آن است.

با دقت نظر در آمار و مطالبی که ارائه شد، می‌توان دریافت که در برنامه‌های توسعه بخش کشاورزی و توسعه صادرات دو نکته را نباید از نظر دور داشت، اول این‌که با جلوگیری از خرد شدن باغات و همچنین اصلاح و جایگزینی باغات و معرفی ارقام مقاوم و پرمحصول، عملکرد تاکستان‌ها را به میانگین عملکرد استان همدان نزدیک کرد که دراین صورت شاهد افزایش چشمگیر تولید انگور در استان همدان خواهیم بود.