سایه‌ای روی روز جهانی تئاتر افتاده است

رفع تکلیف می‌کنیم

دکتر قطب‌الدین صادقی با اشاره به این که روز جهانی تئاتر در ایران قربانی می‌شود، دلیلش را چنین برمی‌شمارد: وقتی خانواده تئاتر ما یتیم است و سرپرستی ندارد، نمی‌توان انتظار داشت روز جهانی آن باشکوه برگزار شود.

این کارگردان تئاتر ادامه می‌دهد: این امور در همه جای دنیا بر عهده سازمان‌های کشوری انستیتو بین‌المللی تئاتر است که متاسفانه در ایران سال‌هاست وجود خارجی ندارد و انتخابات آن برگزار نمی‌شود.

قطب‌الدین صادقی با تاکید بر این که روز جهانی تئاتر بهترین فرصت برای توسعه و تعمیق هنرهای نمایشی است، می‌افزاید: در حالی که در دیگر کشورها همه تشکیلات فرهنگی دست به دست هم داده و در ایام بزرگداشت روز جهانی تئاتر موج ایجاد می‌کنند تا مردم را با این هنر آشنا کنند، ما در اینجا تنها یک بیانیه جهانی ناقص را که آن هم اغلب بد ترجمه می‌شود، می‌خوانیم و بی‌آن که تاثیری بگذاریم، درواقع رفع تکلیف می‌کنیم.

صادقی می‌گوید: اگر ما هم قصد داریم روز جهانی تئاتر در ایران را به یک اتفاق بزرگ هنری تبدیل کنیم، همه نهادها و سازمان‌های مرتبط باید دست به دست هم بدهند تا با فضاسازی و ایجاد شور، بر شناخت مردم از تئاتر بیفزایند و آن را گسترش دهند.

دستگاه‌هایی که نیستند

اما چه تشکل‌های فرهنگی و هنری می‌توانند در برگزاری روز جهانی تئاتر با یکدیگر همکاری کنند؟ حسن دادشکر، کارگردان و نویسنده عرصه نمایش کودک و نوجوان در این‌باره می‌گوید: مرکز هنرهای نمایشی، حوزه هنری، سازمان‌های فرهنگی  هنری شهرداری‌ها و کانون پرورش فکری باید دست در دست خانه تئاتر بگذارند و روز جهانی تئاتر در ایران را از سایه به آفتاب بکشانند تا بهتر دیده شود.

این بازیگر ادامه می‌دهد: در حال حاضر، تنها خانه تئاتر است که برای بزرگداشت این مناسبت اقدام می‌کند که آن هم به دلیل کمبود بودجه بسیار حقیرانه برگزار می‌شود و به دلیل تبلیغات کم، تعداد کمی از مردم در جریان آن قرار می‌گیرند.

دادشکر در همین ارتباط پیشنهاد می‌کند: دولت همانند نقشی که در عرصه تولید تئاتر ایفا می‌کند، باید از برگزاری مناسب و گسترده روز جهانی تئاتر هم به لحاظ مالی و ستادی حمایت کند.

اما تجربه چند سال گذشته نشان می‌دهد این پیشنهاد چندان مورد توجه مراکز دولتی نیست. سعید شاپوری، نویسنده و کارگردان در این باره می‌گوید: مرکز هنرهای نمایشی به عنوان نهاد دولتی تئاتر در طول سال تمام توان خود را در مناسبت‌های دیگر می‌گذارد و گویا خواسته‌هایش در برگزاری چند همایش و جشنواره برآورده می‌شود و چندان نیازی به حمایت از روز جهانی تئاتر ندارد.

این مدرس دانشگاه در واکنش به این مطلب که امسال در 30 استان کشور، 30 برنامه به همین مناسبت اجرا خواهد شد، توضیح می‌دهد: این برنامه‌ها بسیار اداری برگزار می‌شود و در آن تنها بیانیه‌های داخلی و خارجی خوانده و از چند چهره تقدیر می‌شود که مشابه آن را در سال‌های گذشته هم دیده‌ایم. چنین مراسمی به هیچ وجه دوای درد تئاتر کشور نیست.

دردهایی که تئاتر دارد

توضیح شاپوری این پرسش را پیش می‌آورد که مگر تئاتر ایران دردی دارد که باید دوایی برای آن یافت؟ مرتضی احمدی در پاسخ با تاکید می‌گوید: بله. تئاتر ما از نظر کمبود سالن، بودجه و دیگر امکانات بسیار در تنگناست و در حالی که بسیاری از مراکز استان‌های ما در طول سال تنها شاهد چند اجرای انگشت‌شمار هستند، چنین برنامه‌های بزرگداشتی به هیچ کار نمی‌آیند.

این هنرمند پیشکسوت ادامه می‌دهد: روز جهانی تئاتر برای اهالی و هنرمندان این عرصه باید فرصتی باشد تا با استفاده از آن نگاه مسوولان، مدیران و البته مردم را به نمایش تغییر دهند. ما باید نشان دهیم حذف تئاتر از جامعه، بر فرهنگ عمومی مردم تاثیر منفی می‌گذارد و باعث ضعف هنرهای مرتبط با آن چون سینما می‌شود.

اما آیا واقعا نگاه مایوسانه مرتضی احمدی واقعی است و هنوز جایگاه تئاتر از سوی مسوولان شناخته نشده است. علیرضا خمسه کسی است که چنین نظری دارد و می‌گوید: تئاتر از سوی نهادهای فرهنگی ما هنوز به صورت یک ضرورت تلقی نمی‌شود. از این‌رو، جشن بزرگداشت روز جهانی تئاتر هم چندان جدی گرفته نشده و بسیار خصوصی برگزار می‌شود.

این هنرمند ادامه می‌دهد: وقتی در شهر تهران تنها یک سالن مناسب تئاتر داریم و تنها 30 تا 40 نمایش جدی در طول سال فرصت اجرا پیدا می‌کنند، صحبت کردن از روز جهانی تئاتر کمی شوخی به نظر می‌رسد و توجه چندانی را میان مسوولان جلب نمی‌کند.