قنات دولتآباد باید به عنوان بخشی از چرخه زیستی باغ جهانی یزد احیا و ثبت شود
مدیر پایگاه میراث جهانی قنات و باغ های ایرانی گفت: باغ دولتآباد تنها به بادگیر و معماری آن محدود نمیشود، بلکه قنات، سنتهای مدیریتی، موقوفات، زمینهای کشاورزی و میراث ناملموس پیرامون آن، مجموعهای واحد را شکل میدهند که نیازمند مدیریت یکپارچه و احیای دوباره است.
به گزارش خبرنگار جام جم آنلاین یزد، ساشار ریاحیمقدم در نشست تخصصی بررسی قنات دولتآباد، با قدردانی از برگزارکنندگان این نشست، اظهار کرد: باغ دولتآباد را باید فراتر از یک بنای تاریخی یا مجموعهای معماری دید و از منظر یک «چرخه زیستی» به آن نگاه کرد؛ چرخهای که قنات، باغ، سنتهای اجتماعی، وقف، کشاورزی و حیات فرهنگی در کنار یکدیگر معنا پیدا میکنند.
مدیر پایگاه میراث جهانی قنات و باغ های ایرانی با اشاره به جایگاه باغ ایرانی در فهرست میراث جهانی یونسکو افزود: در اغلب پژوهشها، باغ ایرانی بر سه مؤلفه اصلی آب، گیاه و معماری استوار است و این سه عنصر در یک نظم هماهنگ، مفهوم باغ ایرانی را شکل میدهند. در این میان، اگر منبع آب وجود نداشته باشد، نه باغی باقی میماند، نه پوشش گیاهی و نه حتی معماری کارکرد واقعی خود را حفظ خواهد کرد.
وی تصریح کرد: قنات دولتآباد بخش جداییناپذیر باغ دولتآباد است و نمیتوان این دو را مستقل از یکدیگر بررسی کرد. همانگونه که سنت وقف، نظام مدیریت تاریخی و زمینهای وابسته به باغ نیز بخشی از هویت این میراث جهانی محسوب میشوند.
ریاحیمقدم با بیان اینکه در سالهای گذشته شناخت کاملی از باغ دولتآباد وجود نداشته است، گفت: متأسفانه بیشتر تمرکزها بر عناصری همچون بادگیر یا حوض باغ بوده، در حالی که شخصیت واقعی باغ دولتآباد در پیوند میان قنات، باغ، زمینهای کشاورزی، سنتها و نظام تاریخی آن شکل گرفته است.
وی افزود: بر همین اساس، تعیین عرصه و حریم باغ نیز با چالشهایی همراه شده و نگاه محدود به باغ، موجب شده بسیاری از مؤلفههای وابسته به آن نادیده گرفته شود.
مدیر پایگاه میراث جهانی قنات و باغ ایرانی با تأکید بر اهمیت میراث ناملموس در کنار میراث ملموس خاطرنشان کرد: حفاظت از باغ تاریخی تنها به معنای نگهداری از معماری نیست، بلکه باید اکوسیستم، چرخه زیستی، سنتها و حیات طبیعی آن نیز حفظ شود.
ریاحیمقدم با اشاره به تجربه باغ اکبریه بیرجند اظهار کرد: استفاده گسترده از روشهای غیرسنتی برای مقابله با آفات و بیتوجهی به اکوسیستم باغها، باعث از بین رفتن بخشی از حیات طبیعی و مهاجرت پرندگان شده و این نشان میدهد حفاظت از باغ تاریخی نیازمند نگاه جامع و اکولوژیک است.
وی در ادامه با اشاره به ضرورت ثبت و احیای قنات دولتآباد گفت: قنات دولتآباد نه تنها به عنوان یک اثر مستقل، بلکه به عنوان عنصری پیوسته با باغ دولتآباد، دارای ارزش تاریخی و فرهنگی منحصربهفرد است و باید روند ثبت و احیای آن با جدیت دنبال شود.
مدیر پایگاه میراث جهانی قنات و باغ ایرانی افزود: مشکلات امروز تأمین آب باغ دولتآباد و استفاده نشدن باغ از منبع اصلی خود، نشان میدهد باید با همکاری میراث فرهنگی، مرکز بینالمللی قنات، موقوفه، جهاد کشاورزی و جامعه محلی، برنامهای جامع برای احیای قنات و بازگرداندن آن به چرخه حیات باغ تدوین شود.
ریاحیمقدم تأکید کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری به یک برنامه مدیریت یکپارچه برای باغ دولتآباد و قنات وابسته به آن نیاز داریم؛ چرا که تصمیمات جزیرهای و نگاههای منفک، هرچند با نیت خیر انجام میشود، اما میتواند به این میراث ارزشمند آسیب وارد کند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: اگر شناخت دقیقی از باغ دولتآباد و مؤلفههای وابسته به آن شکل بگیرد، میتوان ضمن حفاظت از میراث جهانی باغ، قنات دولتآباد و سایر عناصر تاریخی و فرهنگی مرتبط را نیز احیا و حفظ کرد.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
مرتضی آخوندی عکاسی که توانست آخرین لحظه وداع خانوادههای داغدار میناب را ثبت کند، از جزئیات آن روز خاص میگوید
با چشمان بسته عکس میگرفتم
وقتی «جوکر» هم دیگر جواب نمیدهد
چرا تاکشوها و رئالیتیشوهای نمایش خانگی ماندگار نمیشوند؟
گفت و گو
نادر فریادشیران در گفت و گوی اختصاصی با جام جم آنلاین؛
۱۶ نفر را با خودم به جام جهانی نمیبردم / فرانسه، شانس اول قهرمانی
بهروز سلطانی در گفت وگو با جام جم آنلاین.