گنج پنهان جام جهانی

هر بار که بازیکنی برای حضور در جام جهانی از باشگاهش جدا می‌شود، فیفا بخشی از درآمد‌های هنگفت این مسابقات را به باشگاهی که او را در اختیار تیم ملی قرار داده پرداخت می‌کند. با گسترش جام جهانی ۲۰۲۶ به ۴۸تیم و افزایش تعداد مسابقات، ارزش این برنامه بیش از هر زمان دیگری افزایش یافته و باشگاه‌های بزرگ اروپا میلیون‌ها دلار از حضور بازیکنان خود در این رقابت‌ها به‌دست آورده‌اند. 
این پرداخت‌ها در قالب FIFA Club Benefits Programme انجام می‌شود؛ برنامه‌ای که از جام جهانی ۲۰۱۰ آغاز شد تا بخشی از درآمد‌های حاصل از بزرگ‌ترین رویداد فوتبالی جهان میان باشگاه‌هایی که بازیکنان خود را در اختیار تیم‌های ملی قرار می‌دهند توزیع شود، اما در دوره ۲۰۲۶، این طرح به سطحی بی‌سابقه رسید. 
فیفا مجموع بودجه آن را به ۳۵۵میلیون دلار افزایش داد؛ رقمی که در مقایسه با ۲۰۹میلیون دلار جام جهانی ۲۰۲۲، رشدی چشمگیر نشان می‌دهد. دلیل این افزایش تنها بزرگ‌تر شدن تورنمنت نبود. برای نخستین بار، مسابقات مقدماتی جام جهانی نیز در محاسبات پرداخت‌ها لحاظ شد و ۱۰۰میلیون دلار از این صندوق به همین بخش اختصاص یافت. 
نحوه محاسبه این درآمد‌ها نیز ساده، اما هوشمندانه است. فیفا برای هر روزی که یک بازیکن از زمان پیوستن به اردوی تیم ملی تا روز پس از حذف کشورش در اختیار تیم ملی قرار دارد، مبلغی ثابت به باشگاهش پرداخت می‌کند. در جام جهانی ۲۰۲۶ این رقم حدود ۵۰۰۰دلار برای هر بازیکن در هر روز بود و برای مسابقات مقدماتی نیز روزانه حدود ۲۳۶۰دلار در نظر گرفته شد. نکته مهم این‌که میزان دقایق بازی یا حتی حضور در ترکیب اصلی هیچ تاثیری در مبلغ دریافتی ندارد. بازیکنی که تمام مسابقات را روی نیمکت بنشیند، همان درآمدی را برای باشگاهش ایجاد می‌کند که یک ستاره فیکس و ۹۰دقیقه‌ای. 
همین سازوکار باعث شده است باشگاه‌هایی که تعداد بیشتری بازیکن ملی‌پوش دارند، بیشترین سهم را از این درآمد‌ها ببرند. در پایان جام جهانی ۲۰۲۶، منچسترسیتی بار دیگر در صدر فهرست پردرآمدترین باشگاه‌های جهان قرار گرفت. حضور پرتعداد بازیکنان این تیم در ترکیب کشور‌های مختلف و صعود بسیاری از آنها تا مراحل پایانی، درآمد سیتی را به چند میلیون دلار رساند. رئال مادرید، بارسلونا، پاری‌سن‌ژرمن و آرسنال نیز در میان باشگاه‌هایی بودند که بیشترین سهم را از پرداخت‌های فیفا دریافت کردند. حتی باشگاه‌هایی مانند چلسی که بازیکنان کمتری نسبت به برخی رقبا داشتند، از محل این برنامه میلیون‌ها دلار درآمد کسب کردند. 
برتری باشگاه‌هایی مانند منچسترسیتی تنها به‌دلیل تعداد بازیکنان ملی‌پوش نیست بلکه کیفیت آنها نیز اهمیت دارد. بازیکنانی که در تیم‌های مدعی قهرمانی بازی می‌کنند معمولا تا هفته‌های پایانی تورنمنت در رقابت‌ها باقی می‌مانند و هر روز حضور بیشتر، درآمد بیشتری برای باشگاه‌شان به‌همراه دارد. به‌عنوان نمونه، بازیکنی که تیم ملی‌اش تا فینال پیش برود، طی حدود ۵۷روز حضور در جام جهانی، نزدیک به ۲۸۵هزار دلار برای باشگاه خود درآمد ایجاد می‌کند؛ رقمی که اگر یک باشگاه ۱۵ تا ۲۰بازیکن در چنین شرایطی داشته باشد، به چند میلیون دلار خواهد رسید. 
در مقابل، باشگاه‌های کوچک نیز از این برنامه بی‌بهره نمی‌مانند. هرچند سهم آنها قابل مقایسه با غول‌های اروپایی نیست، اما برای بسیاری از تیم‌های متوسط و کوچک، همین چند صد هزار دلار می‌تواند بودجه قابل توجهی برای نقل و انتقالات، توسعه آکادمی یا بهبود زیرساخت‌ها فراهم کند. فیفا همواره تاکید کرده که هدف این برنامه، توزیع بخشی از درآمد جام جهانی میان تمام باشگاه‌هایی است که در پرورش و آماده‌سازی بازیکنان ملی نقش داشته‌اند. 
یکی از نکات جالب این برنامه، نحوه برخورد با انتقال بازیکنان است. اگر فوتبالیستی در فاصله مسابقات مقدماتی تا آغاز جام جهانی یا حتی در طول دوره تحت پوشش برنامه، باشگاه خود را تغییر دهد سهم پرداختی براساس مقررات مشخص میان باشگاه‌های مربوطه تقسیم می‌شود. به همین دلیل، واحد‌های حقوقی باشگاه‌ها با دقت این پرداخت‌ها را پیگیری می‌کنند تا هیچ بخشی از درآمد احتمالی از دست نرود. 
 یک فرصت اقتصادی برای باشگاه‌ها 
افزایش چشمگیر پرداخت‌ها همچنین بازتابی از رشد اقتصادی خود جام جهانی است. برآورد‌ها نشان می‌دهد درآمد فیفا از جام جهانی ۲۰۲۶ به رکوردی تاریخی رسیده و حتی از پیش‌بینی‌های اولیه نیز فراتر رفته است. افزایش تعداد تیم‌ها، بازی‌های بیشتر، رشد درآمد‌های تجاری، قرارداد‌های پخش تلویزیونی، فروش بلیت و بسته‌های تشریفاتی، منابع مالی فیفا را به شکل قابل توجهی افزایش داده و همین موضوع امکان افزایش سهم باشگاه‌ها را نیز فراهم کرده است. کارشناسان معتقدند این روند در سال‌های آینده نیز ادامه خواهد داشت. با توجه به توافق فیفا و اتحادیه باشگاه‌های اروپا، برنامه حمایت از باشگاه‌ها دست کم تا جام جهانی ۲۰۳۰ ادامه پیدا می‌کند و انتظار می‌رود با رشد درآمد‌های فوتبال، ارزش آن باز هم افزایش یابد. این موضوع باعث شده باشگاه‌ها برخلاف گذشته که حضور بازیکنان در مسابقات ملی را صرفا یک ریسک از نظر مصدومیت می‌دانستند، اکنون آن را فرصتی اقتصادی نیز تلقی کنند. در نهایت جام جهانی ۲۰۲۶ بار دیگر نشان داد که فوتبال مدرن تنها در زمین مسابقه خلاصه نمی‌شود. پشت هر گل، هر صعود و هر قهرمانی، چرخه‌ای عظیم از اقتصاد فوتبال جریان دارد؛ چرخه‌ای که در آن باشگاه‌ها نه‌تنها با افتخار ملی‌پوش شدن بازیکنان خود بلکه با دریافت میلیون‌ها دلار از فیفا نیز منتفع می‌شوند. برای غول‌هایی مانند منچسترسیتی، رئال مادرید و بارسلونا این درآمد تنها بخشی از گردش مالی سالانه است، اما برای ده‌ها باشگاه کوچک در نقاط مختلف جهان، همین پرداخت‌ها می‌تواند تفاوت میان یک فصل معمولی و فصلی سرنوشت‌ساز باشد. به همین دلیل، جام جهانی امروز نه‌فقط بزرگ‌ترین جشن فوتبال جهان بلکه یکی از سودآورترین رویداد‌های اقتصادی برای باشگاه‌های فوتبال نیز به‌شمار می‌رود.