سود و زیان بنزین آزاد برای مردم

داستان سهمیه بندی بنزین هنوز به انتها نرسیده است. عرضه بنزین به قیمت آزاد و به صورت مازاد بر سهمیه ، موضوعی است که می تواند آخرین اپیزود سناریوی سهمیه بندی بنزین را تشکیل دهد.

کد خبر: ۱۳۸۹۰۸

به گزارش خبرنگار ما، آن گونه که از اظهارات مقامات و مسوولان دولتی بر می آید، دولت تمایلی به عرضه بنزین با نرخ آزاد ندارد و مهم ترین استدلال آن هم ، نگرانی از اثرات تورمی این اقدام و تاثیر بهای بنزین آزاد بر قیمت سایر کالاهای مصرفی مردم است. این نگرانی البته دغدغه مهم و قابل توجهی است ، ولی نمی توان برخی از نیازهای مازاد بر سهمیه شهروندان را نیز انکار کرد.
به لحاظ حساسیت و اهمیت فوق العاده این مساله و این که موفقیت یا ناکامی دولت در هدایت صحیح پدیده عرضه بنزین با نرخ آزاد می تواند تمام ماجرای سهمیه بندی را تحت تاثیر قرار دهد، «جام جم» در گفتگو با کارشناسان و صاحب نظران این موضوع را به بررسی می گذارد.
برخی از کارشناسان با ارائه عرضه آزاد بنزین مخالف هستند و بر این باورند که عرضه بنزین با نرخ آزاد هدف اجرای سیستم سهمیه بندی را که کاهش مصرف بنزین و کاهش بار ترافیک است ، بی تاثیر می سازد.
دکتر کاظم نجفی علمی ، استاد دانشگاه و کارشناس اقتصادی با دفاع از اجرای سیستم سهمیه بندی چنین نظری دارد. وی بر این باور است که در نظر گرفتن عرضه آزاد بنزین با قیمت بالاتر اثرات تورمی در پی دارد و تنها عده ای به آن دسترسی پیدا خواهند کرد که از درآمد بالاتری برخوردارند.
نجفی علمی هدف از اجرای سیستم سهمیه بندی را سوق دادن مردم به سمت مصرف براساس نیاز واقعی می داند.
وی می گوید: اگر عرضه بنزین آزاد را در نظر بگیریم ، باز هم سطح مصرف بنزین افزایش می یابد و کنترلی بر میزان مصرف نمی توان داشت که همین مساله باعث اتلاف سرمایه ها می شود.
واقعیت این است که دیدگاه این گروه کارشناسان دلسوزانه و از برخی جهات درست است ، اما پرسشی که در اینجا برخی از مردم مطرح می کنند، متفاوت بودن میزان نیاز مصرفی آنها در مقاطع مختلف از جمله مسافرت هاست همچنین برخی سهمیه های تعیین شده را به دلیل ساکن بودن در شهرک های اقماری که باید مسافت های طولانی را هر روز برای رسیدن به محل کار خود به کلانشهرها طی کنند، کافی نمی دانند.
نجفی علمی راهکاری را که برای تامین این گونه مصارف پیشنهاد می دهد عرضه نرخ آزاد بنزین نیست ، وی راه حل آن را در نظر گرفتن یک سهمیه اضطراری یا کمک عمومی مثل در نظر گرفتن یک کوپن اضافه برای چنین مصارفی پیشنهاد می دهد.
وی اعلام هرگونه قیمت آزاد را برای بنزین دارای بار تورمی می داند و می گوید: تجربه سالهای گذشته نشان داده که افزایش قیمت باعث محدودیت مصرف نمی شود.
با این حال برخی از کارشناسان ادامه اجرای سیستم سهمیه بندی را در آینده مشکل زا می دانند. یکی از مدیران سابق نفتی در این باره می گوید: در حال حاضر اجرای سیستم سهمیه بندی به شکل موجود با گرفتاری هایی که برای مردم ، جایگاه داران ، اصناف ، دستگاه های دولتی و... ایجاد کرده است قابل تداوم نیست.
وی می افزاید: اگرچه دولت برای پیاده کردن چنین سیستم هوشمند و پیشرفته ای در کشور هزینه بسیاری کرده است ، اما این سیستم پاسخگوی نیازهای متنوع جامعه نیست و اگر عرضه بنزین آزاد در کنار آن دیده نشود، سهمیه بندی دوام نخواهد آورد و پس از مدت زمانی به یک سیستم فاسد تبدیل می شود که در خدمت دلالان و قاچاقچیان بازار مبادلات قرار خواهد گرفت.
به گفته این مدیر سابق ، سهمیه بندی در کاهش مصرف تاثیرگذار است ، اما در نهایت دولت را از درآمدی که می بایست برای فراهم کردن زیرساخت ها کسب شود، محروم می کند و چنین سیستمی فقط به نفع دلالان و در خدمت عملیات بازار قرار می گیرد، کما این که در حال حاضر مبادله و خرید و فروش کارت سوخت رواج یافته است و از سوی دیگر آثار تورمی را نیز بر اصناف ، برخی بخشهای تولید و خانوارها تحمیل کرده است و همه گروهها به نوعی از چنین تصمیمی متاثر شده اند.
وی لغو سفرهای تابستانی که خود بسیاری از مشاغل و خدمات مرتبط را تحت تاثیر قرار می دهد را از جمله تبعات سهمیه بندی بنزین ذکر می کند.این کارشناس عرضه آزاد بنزین را در کنار سیستم سهمیه بندی ضروری می داند، اما به نکات دیگری که ناشی از پیامدهای منفی اجرای سیستم سهمیه بندی است ، اشاره می کند.
وی می گوید: اگر می خواهیم بنزین را سهمیه بندی کنیم باید در کنار سیستم کارت هوشمند، سیستم آزاد نیز تعریف شود که این خود مشکل را دوچندان می کند. به عبارتی در کارت هوشمند برای مصرف کننده نهایی سهمیه هایی تعیین شده است ، اما چگونگی رابطه شرکت ملی پالایش و پخش با پمپ بنزین ها از لحاظ حساب و کتاب و برخی محاسبات مشخص نیست.
در حال حاضر بخشی از بنزین تحویلی به جایگاه به دلیل نشتی ، تبخیر و هنگام تخلیه هدر می رود که میزان آن به درستی قابل تشخیص و اثبات نیست و اگر سیستم دوگانه سهمیه و آزاد معرفی شود یک بستر دیگر فساد به دلیل آن که هیچ سیستمی نمی تواند به سهولت نشتی بنزین را از شبکه توزیع بنزین کارتی به شبکه توزیع آزاد منقطع کند ایجاد و دکانی برای دلالان و سودجویان می شود.
گزارش خبرنگار ما همچنین حاکی است جایگاه داران وضعیت جایگاه ها را یک هفته پس از اجرای سیستم سهمیه بندی عادی می دانند، اما آنها نگران اوضاع پس از اتمام سهمیه های تعیین شده هستند.
ناصر رئیسی فرد، رئیس جایگاه داران اختصاصی کشور می گوید: در نظر گرفتن عرضه آزاد بنزین اجتناب ناپذیر است و در این خصوص مجلس و شرکت نفت هم تاکید دارند چرا که اگر عرضه بنزین آزاد در نظر گرفته نشود، علاوه بر این که برای مردم مشکل ایجاد خواهد کرد بروز فساد و رانت هایی را در این زمینه به دنبال دارد.
وی می افزاید: به هر حال اشخاص دارای مصارف متنوعی هستند و کسانی که نیازمندند از هر طریقی سعی در تامین بنزین مورد نیاز خود خواهند کرد و همین مساله زمینه بروز فساد را بیشتر خواهد کرد.
اما در این میان ، حسن مرادی ، نماینده و عضو کمیسیون انرژی مجلس نیز می گوید: قانون ، دولت را به نوعی مختار کرده است که در این طرح بنزین آزاد را عرضه کند؛ اما متاسفانه با شرایطی که به وجود آمده ، عرضه آزاد بنزین در حال حاضر می تواند مشکلاتی را در پی داشته باشد.
وی افزود: بنده یکی از مدافعان عرضه آزاد بنزین بودم ؛ ولی با توجه به وضعیت پیش آمده بهتر است 2ماه صبر کنیم تا وضعیت بازار را محک بزنیم.
در حال حاضر در اثر غفلت و در نظر گرفتن سهمیه بالا برای برخی خودروها از جمله وانت و افزایش سهمیه تاکسی های گازسوز به 800 لیتر با مازاد سهمیه بنزین برای این گونه خودروها مواجه هستیم که همین مساله باعث داغ شدن بازار خرید و فروش بنزین شده است به طوری که بنزین در حال حاضر لیتری 200 تومان خرید و فروش می شود.

تا 2ماه دیگر خبری نیست

از سوی دیگر وزیر نفت نیز با اعلام این که تا دو ماه آینده برنامه ای برای فروش آزاد بنزین وجود ندارد، خیال همه را حداقل برای مدت 2ماه راحت کرد.
به گزارش فارس ، سید کاظم وزیری هامانه در حاشیه همایش زنان شاغل در صنعت نفت در پاسخ به پرسش های مکرر خبرنگاران درباره چگونگی فروش بنزین آزاد اظهار کرد: ما باید آمار و اطلاعات به دست بیاوریم تا بخشی از جامعه که نیاز به بنزین آزاد دارند، برآورد و بر اساس آن تصمیم گیری شود.
وی تصریح کرد: برآورد ما این است که برای 80تا 85درصد مردم سهمیه تعیین شده کفایت می کند و باید درصد واقعی مشخص شود که نیاز به گذشت دو ماه از سهمیه بندی دارد تا اطلاعات تجزیه و تحلیل شده و تصمیم مناسبی اتخاذ شود.
وزیر نفت گفت: برای واردات بنزین آزاد بودجه نداریم و باید از تنخواه و بودجه شرکت ملی نفت استفاده کنیم یا برای واردات توسط بخش خصوصی زمینه سازی کنیم و این نیاز به برنامه ریزی دقیق دارد.
هامانه در پاسخ به این پرسش که بخش خصوصی برای واردات بنزین با نرخ 550تومان اعلام آمادگی کرده ، گفت: اگر پیشنهادی ارائه شود حتما مورد بررسی قرار داده و با برآوردی که انجام می دهیم در صورت نیاز به واردات ، در دولت تصمیم گیری خواهد شد.
وزیر نفت همچنین تاکید کرد: در حال حاضر بحثی درباره افزایش میزان سهمیه مصرف بنزین مطرح نیست.
وی احتمال تقلب کارت سوخت را رد کرد و گفت: سیستم کارت سوخت از امنیت کامل برخوردار است. با تمام این اوصاف به نظر می رسد اهمیت بخش پایانی ، طرح سهمیه بندی بنزین ، یعنی عرضه یا عدم عرضه بنزین آزاد به تنهایی طرح بسیار مهم و مورد مناقشه ای است و پیش بینی 2ماهه وزیر نفت برای تصمیم گیری در این خصوص فرصت مناسبی است تا دولت با بررسی دقیق و همه جانبه تمام ابعاد سناریوهای موجود، بهترین تصمیم را در این خصوص اتخاذ کرده و البته با یک اطلاع رسانی برنامه ریزی شده و شفاف آن را به مردم اعلام کند.