غریو نابهنگام کرونا در روزهای پایانی سال۹۸ باعث شد تا غروب غمانگیزی از اوضاع اهالی فرهنگ و هنر در ساحل ناآرام اقتصاد هنر و فرهنگ ایران اسلامی نمایان شود.
در این شرایط، معیشت این گروه از نخبگان نیز بسان گروههای دیگر فعال در حوزه تجارت، ضربه جدی دید و این مفهوم که توسعه فرهنگی به توسعه اقتصادی و امنیتی نیاز دارد به منصه ظهور رسید.
اقتصاد فرهنگ و هنر نیز مانند خود فرهنگ و هنر در مظلومیتی خاص به سر میبرد. ظهور ویروس منحوس کرونا در آخرین سال قرن، این مظلومیت را به صورت چشمگیری نمایان کرد.
هر چند وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در تلاش برآمد تا بخش کوچکی از خسارات وارد آمده را جبران کند، اما ناگفته پیداست حجم عظیمی از فعالیتهای هنرمندان و اهل فرهنگ در ایام کرونا به تعطیلی کشانده شد، بسیاری از پروژههای جاری متوقف شد و نتیجه اقتصادی در بر نداشت.
بسیاری از ناشران در گرانی کاغذ و بالا بودن هزینههای نشر و توزیع کتاب از میدان رقابت کنار رفتند و تاب رقابت با ناشران باسابقه را نداشتند.
این شرایط در کنار دلایل دیگری چون گسترش نشر کتب الکترونیک و بازنبودن مراکز آموزش عالی و مدارس در ایام کرونا، خسارت عظیمی به اصحاب نشر وارد کرد. اما با تمام این رخدادها از جمعیت کتابخوان کم نشد و کتابداران کار را به تعطیلی نکشاندند و در انجام خدمات مانند گذشته فعالانه حضور داشتند تا اثبات کنند کتابداری تا اطلاع ثانوی تعطیل نیست.
هنر، فرهنگ و رسانه پدیدههای خاطرهآفرینی هستند. هر کدام، از گذشته تاکنون، خاطرات دلپذیری را رقم زدهاند و انسانها را از دل فرهنگ و هنر به زندگی آرام و دلنشینی سوق دادهاند اما آنچه در قبل از کرونا، روزگاری مفتونکننده و شگفتانگیز بود امروزه به هیات مشکلاتی پیچیده و تودرتو درآمدهاند.
بیشک، امروزه شکلگیری و گسترش بازار اقتصادی تبادلات آثار فرهنگی و هنری پدیده مهمی است که هم صاحبان آثار و هم علاقهمندان به تجارت و مالکیت این آثار، تمایل عمیقی به گسترش و چارچوبمند شدن آن دارند.
ورود روزافزون هنرمندان جدید و جویای نام و تنوع آثار خلقشده ایجاب میکند تشکلهای صنفی و نهادهای حمایتی جدی تأسیس شود.
این تشکلها میتوانند با ایجاد ارتباط با هنرمندان از یکسو و علاقهمندان بهحضور در بازار اقتصادی آثار فرهنگی از سوی دیگر، نقش واسطی برای رونق بخشیدن به این ارتباط دوسویه فراهم آورند.
در نتیجه، ضمن رونق بخشیدن به اقتصاد فرهنگ و هنر در ایام کرونا و پساکرونا، میتوان اقدامی عملی و جدی برای حمایت از هنرمندان و اصحاب فرهنگ و هنر و رسانه ایجاد کرد.
هر چند این حمایت، همراهی و همکاری متولیان نهادهای دولتی و حاکمیتی در حوزه فرهنگ و هنر را میطلبد تا در آغاز هزاره جدید، هنر و فرهنگ ایران اسلامی جهانگیر و فراگیر شود و نسلهای جدید با استفاده از رسانههای نوظهور بتوانند شناخت بیشتری با فرهنگ و هنر ایرانی- اسلامی پیدا کنند.
مهدی توکلیان - عکاس و روزنامهنگار / روزنامه جام جم
در یادداشتی اختصاصی برای جام جم آنلاین مطرح شد
در یادداشتی اختصاصی برای جام جم آنلاین مطرح شد
سید هادی سید افقهی در یادداشتی اختصاصی برای جام جم آنلاین مطرح کرد
یک تحلیلگر مسائل بینالملل در گفتگو با جام جم آنلاین مطرح کرد