سیل با کشاورزی ایران چه‌کرد؟

افزایش ۳۰ درصدی تولید محصولات کشاورزی به واسطه سیلاب‌ها
صدرا علی‌اکبرخانی، مدیرعامل اتحادیه باغداران کشور گفت: سیل‌های اخیر، تولید محصول کشاورزی در کشور را تا ۳۰ درصد افزایش خواهد داد. وی در خصوص تأثیر مثبت سیل بر کشت محصولات کشاورزی گفت: بارندگی‌ها و سیل‌های اخیر در نقاط مختلف کشور باعث شد ۸۰ میلیارد مترمکعب آب در کشور جاری شود که هر مترمکعب از آن برای دولت درآمد خواهد داشت. وی افزود: دولت باید سرعت خود را در رابطه با پرداخت خسارت به کشاورزان بیشتر کند تا این کشاورزان بتوانند هرچه سریع‌تر اقدام به کشت محصول ازدست‌رفته کنند تا هم در بازار کمبودی احساس نشده و هم کشاورزان بیکار نشوند. مدیرعامل اتحادیه باغداران کشور خاطرنشان کرد: تأثیر این سیل برای رونق کشاورزی در کشور به‌خصوص در باغات بسیار مثبت بوده، زیرا از یک میلیون و ۹۰۰ هزار هکتار زمین‌های باغی در کشور، بیش از یک میلیون و ۷۰۰ هزار هکتار از آن در قالب آبی و بقیه در قالب دیم هستند. علی‌اکبرخانی با بیان این مطلب که همان‌طور که پیش‌بینی می‌شود امسال بالغ بر ۳۰ میلیون تن تولید کشاورزی خواهیم داشت، ادامه داد: به کمک این حجم از آب ذخیره‌شده در کشور این رقم تا ۳۰ درصد افزایش خواهد داشت به شرطی که از حجم آب دریافتی به نحو احسن استفاده شود. وی با اشاره به نسبت تولید و مصرف در کشور، توضیح داد: هر ساله تولید محصول کشاورزی، دو برابر بیشتر از میزان مصرف سالانه در کشور است، پس افزایش حجم تولید در سال جاری صادرات را افزایش و درنهایت به حجم زیادی از ارزآوری به کشور منجر خواهد شد.

آثار سیل ویرانگر در کانون‌های کشاورزی
بیشترین میزان خسارت‌های سیل به بخش کشاورزی مربوط به استان‌های گلستان، خوزستان، لرستان و مازندران است که اتفاقا کانون‌های کشاورزی ایران محسوب می‌شود؛ مثلا آمارها نشان می‌دهد ۳۰ درصد گندم کشور در این چهار استان سیل‌زده تولید می‌شود. چهار استان سیل‌زده خوزستان، گلستان، لرستان و مازندران در سال زراعی 96-95، ۲۸ درصد از کل محصولات زراعی تولیدشده در کشور را تولید کرده‌اند و با آسیب‌های سیل، امسال بسیاری از این محصولات به مردم نخواهد رسید.
چهار استان خوزستان، مازندران، لرستان و گلستان که بیشترین آسیب را در این بخش متحمل شدند، ۲۳ میلیون و ۳۵۴ هزار تن محصول زراعی تولید کرده‌اند که این رقم معادل 3/28 درصد از کل محصولات زراعی تولید شده در کشور است و دولت باید برای جایگزینی آنها تدبیر کند.
طبق آخرین سالنامه آماری منتشرشده توسط وزارت جهاد کشاورزی که مربوط به سال زراعی ۹6-۹5 است، میزان تولید گندم در کل کشور ۱۲ میلیون و ۴۰۰ هزار تن بوده است. از این میزان تولید سهم استان خوزستان یک میلیون و ۸۸۱ هزار تن، سهم استان گلستان یک میلیون و ۳۱۰ هزار تن، سهم استان لرستان ۴۲۹ هزار تن و سهم استان مازندران ۱۵۶ هزار تن بوده است.
در مجموع سهم این چهار استان از کل میزان تولید گندم در سال زراعی ۹۶-۹۵، حدود ۳۰ درصد بوده است. در سال زراعی ۹6-۹5 خوزستان ۱۵ میلیون و ۲۲۵ هزار تن از محصولات زراعی کشور را تولید کرده که این معادل5/18درصدی از کل تولید این محصولات در سطح کشور بوده است.
گلستان با سه میلیون و ۶۳ هزار تن سهمی 7/3 درصدی از محصولات زراعی را داشته است. لرستان نیز دو میلیون و ۱۴۷ هزار تن از محصولات زراعی را معادل 6/2 درصد از مجموع تولید این محصولات در کشور تولید کرده است و درنهایت مازندران با تولیدی معادل دو میلیون و ۹۱۹ هزار تن، سهمی 6/3 درصدی از مجموع تولید این محصولات در کشور را بر عهده داشته است.
با توجه به این‌که این چهار استان سیل‌زده سهم بسزایی را در تولید گندم کشور داشته‌اند و ممکن است محصول گندم آنها در سیل از بین رفته باشد با توجه به این‌که دولت در سال زراعی جاری، نرخ خرید تضمینی گندم را در زمان تعیین‌شده و به میزان آنچه مدنظر گندم‌کاران بود اعلام نکرده حالا پرسش اساسی این است که وضعیت تولید این کالای اساسی کشاورزی در سال جاری چگونه خواهد بود؟

نگاهی به تولید برخی محصولات زراعی
چغندرقند: طبق سالنامه آماری کشاورزی در سال زراعی 96-95 کل چغندرقند تولیدشده در کشور بیش از هشت میلیون تن بوده که سهم خوزستان ۷۴۹ هزار تن، گلستان نزدیک به ۱۵ هزار تن و لرستان ۴۲۶ هزار تن بوده است. درنتیجه این سه استان مجموعا نزدیک به ۱۵درصد تولید چغندرقند کشور را به خود اختصاص داده‌اند.
کلزا: در سال زراعی ۹6-۹5 بیش از ۱۸۱ هزار تن کلزا در کشور تولیدشده که استان‌های خوزستان با ۱۸ هزار و ۹۰۰ تن، گلستان با ۵۰ هزار و ۲۰۰تن، لرستان با ۲۷۰۰ تن و مازندران با ۱۹ هزار و ۵۰۰ تن، مجموعا بیش از ۵۰ درصد کلزای کشور را تولید کرده‌اند.
سویا: در سال زراعی ۹6-۹5 استان گلستان ۴۰ هزار و ۵۰۰ تن، مازندران ۵۲۰۰ تن، خوزستان ۷۱ تن و لرستان ۴۷ تن از سویای کشور را تولید کرده‌اند که مجموعا بیش از ۵۰ درصد کل تولید سویای ایران در سال یادشده محسوب می‌شود.
نیشکر: آمار کل تولید نیشکر کشور ۷ میلیون و ۸۰۰ هزار تن بوده که تماما در استان خوزستان تولیدشده است.
محصولات کشاورزی صنعتی: میزان تولید محصولات کشاورزی صنعتی (سویا، نیشکر، کلزا، کنجد، پنبه، چغندرقند و...) در استان خوزستان با بیش از 5/8 میلیون تن، معادل ۵۲ درصد کل تولید این محصولات در سطح کشور بوده است.

رونق کاشت دیم
عضو کمیسیون کشاورزی مجلس با اعلام این‌که بخش بزرگ خسارات سیل در ابنیه و تاسیسات کشور بوده است، گفت: باغات و مزارع خسارت دیده‌اند اما این خسارت به اندازه‌ای که تأثیر محسوس روی قیمت‌ها داشته باشد، نیست.
علی ابراهیمی درباره مشکلات بعد از سیلاب‌های اخیر کشور و این‌که گفته می‌شود با توجه به این‌که باغات و مزارع آسیب دیده‌اند، احتمال افزایش قیمت محصولات کشاورزی وجود دارد، گفت: سیلاب در جنوب کشور و خوزستان عمده خسارت‌هایی را که به محصولات کشاورزی زده در محصول گندم است.
این عضو کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی ادامه داد: در شمال کشور هم باغات و مزارع دچار خسارت شده است. برنج در گیلان و مازندران به دلیل این‌که در فصل برداشت قرار داشته خسارات چندانی ندیده است.
نماینده مردم شازند ادامه داد: تصورم این نیست که سیل باعث کاهش محسوس محصولات کشاورزی و افزایش قیمت آن باشد. وی خاطرنشان کرد: برآوردها نشان می‌دهد شاید بین یک میلیون تا یک میلیون و 200هزار‌تن کاهش تولید گندم داشته باشیم، اما بر اثر بارندگی‌های اخیر، این میزان با کاشت دیم جبران می‌شود.
ابراهیمی افزود: برای برنج هم همین اتفاق خواهد افتاد. تنها باغات کیوی و برخی محصولات تحت تأثیر قرار گرفته‌ که میزان‌ آن در حدی نیست که بگوییم باعث افزایش قیمت می‌شود.

62 میلیارد تومان خسارت سیلاب به کشاورزی خرم آباد
مراد بیرانوند، رئیس سازمان جهاد کشاورزی خرم‌آباد گفت: تاکنون خسارت وارد شده ناشی از سیلاب به خرم‌آباد 62 میلیارد تومان برآورد شده است که این خسارت بیشتر در حوزه زراعت، باغبانی، شیلات و دام بوده است. وی افزود: بیشتر مزارع را آب گرفته ولی تخریب زیادی صورت نگرفته است، با این حال 700هکتار از باغات خرم آباد بین 10 تا 100درصد آسیب دیده اند. رئیس سازمان جهاد کشاورزی خرم آباد اظهار کرد: 10هزار هکتار از اراضی گندم به زیر آب رفته، 1500 راس دام تلف شده و 300 تن ماهی نیز از بین رفته است، به طوری که از 44 واحد شیلاتی هم اکنون تنها 15واحد فعال هستند.

سیلاب همچنان در کمین استان‌های سیل‌زده
مجتبی شادلو، نایب رئیس اتحادیه باغداران در این باره معتقد است خسارت های سیل را باید از دو جهت مورد بررسی قرار داد که محصولات از‌بین رفته یک بخش را تشکیل می دهد و زمین‌هایی که دچار آبگرفتگی شده بخش دیگر را شامل می شود.
وی افزود: با این حال در استان گلستان هم اکنون نیز مناطق گمیشان و آق قلا سطح آب به یک متر رسیده و این شهرها دچار آبگرفتگی شده اند، در خوزستان هم مشکل هنوز برطرف نشده است.
نایب رئیس اتحادیه باغداران اظهار کرد: آماری که استانداران و مسؤولان وزارت جهاد کشاورزی اعلام کردند دقیق ترین آمار است که حدود 13هزار میلیارد تومان برآورد شده است، اما برای بررسی بیشتر باید تا پایان سیلاب‌ها صبر کرد.

کاهش تولید قطعی نیست
عبدالله حاتمیان، عضو کمیسیون کشاورزی مجلس گفت: با افزایش تولید محصولات کشاورزی که در بسیاری از استانها روبه‌رو هستیم به نظر می رسد سیلاب های اخیر سبب کاهش تولید محصولات کشاورزی در کشور نشود. با این حال چون محدودیت‌های بانکی به دلیل تحریم وجود دارد انتظار می رود صادرات محصولات کشاورزی با مشکل جدی روبه‌رو شود، چون در بحث زعفران این مشکل پیش آمد و محصولات با کیفیت داخلی توسط قاچاقچیان به کشورهای دیگر صادر شد. وی اظهار کرد: سیلاب های اخیر 450 هزار هکتار از گندمزارهای خوزستان و گلستان را از بین برده است، اما با این حال کاهش محصولات کشاورزی نسبت به سال 97 در این دو استان هنوز قطعی نیست.

خوشبینی مسؤولان وزارتخانه
محمود حجتی وزیر جهاد کشاورزی درباره وضعیت تولیدات کشاورزی در سال جاری خوشبین است. او گفته: با وجود خسارت‌های واردشده ناشی از سیل اخیر در برخی استان‌های کشور، امسال تولید محصولات کشاورزی به دلیل بارش‌های مناسب افزایش می‌یابد و دچار کمبود نخواهیم شد.
حجتی با بیان این‌که برداشت گندم شروع شده است، افزود: گندم از لحاظ واحد سطح بیشترین خسارت را داشته است که امیدواریم بیش از نیاز داخلی تولید این محصول را داشته باشیم.
وی اظهار کرد: با توجه به بارندگی‌های پاییز و زمستان در سال گذشته، آن بخش از محصولاتی که در بخش زراعی، باغی و مرتع سالم مانده‌اند، از وضعیت خوبی برخوردارند و آثار مثبت بارش‌های اخیر نیز در بخش کشاورزی امسال و سال آینده مشاهده خواهد شد.

افت تولید خرما قطعی است
سید رضا نورانی، رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی ایران در این باره گفت: برای تعیین دقیق میزان خسارت سیل بر مزارع و باغات زود است، اما برآوردهای اولیه گویای اثرگذاری سیل بر نخلستان‌های استان خوزستان است. با توجه به این مساله احتمال کاهش تولید خرمای ایرانی بالاست با این حال باید تا کارشناسی دقیق میزان خسارت سیل بر بخش‌های مختلف صبر کرد. وی افزود: وسعت سیل زیاد بوده و مساحت جغرافیایی وسیعی را درگیر کرده است. به همین دلیل تعیین خسارت باغ‌ها و مزارع و نخلستان‌ها به زمان نیاز دارد. استان خوزستان نخلستان‌های بزرگی را در برمی‌گیرد و سهم قابل توجهی در تولید خرمای کشور دارد. تا یک ماه آینده میزان دقیق خسارت‌های وارده به انواع باغ‌ها ازجمله نخلستان‌ها مشخص می‌شود و با بررسی این اطلاعات می‌توان درباره وضعیت بازار انواع محصولات و میزان تولید اظهارنظر کرد. وی گفت: طبیعتا خسارتهای ناشی از سیلاب‌های استان‌های گلستان، خوزستان و لرستان به بخش کشاورزی بسیار بالا بوده است. وی افزود: علاوه بر خسارات ناشی از سیل انتظار می رود روند سرمایشی روزهای اخیر به تولید محصولات کشاورزی از جمله میوه و صیفی جات نیز سبب کاهش تولید شود و این امر در تولید محصولات کشاورزی کشور تاثیر می‌گذارد.