زیر پای شوش خالی می‌شود

به گزارش جام‌جم، این روزها نه یک اثر تاریخی که پشت یک شهر؛ یک شهر جهانی به لرزه در آمده و در بی پناهی کامل، نگاه نگران خود را به فعالان میراثی و مسئولانی دوخته که هنوز دلشان برای هویت و تاریخ و تمدن این سرزمین می‌تپد و حفظ این سرمایه‌های گران‌قدر را اولی‌تر از اجرای طرح‌های عمرانی کم بازده (و بعضا غیرکارشناسی) دانسته و در دفاع از آن سینه سپر می‌کنند. «شوش» در دو دوره عیلامی و هخامنشی برای بیش از چند سده پایتخت بوده و از کهن‌ترین پایتخت‌های ‌شهرهای جهان به‌شمار می‌آید. مجموعه باستانی شوش، سال 1394 در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.

این پل روگذر پردردسر

در این شهر باستانی یک پل روگذر وجود دارد که حدود 20 سال پیش (سال‌های پیش از ثبت جهانی شوش) احداث شد و علاوه بر این‌که مسیری بود برای کاستن از بار ترافیکی مرکز شهر، مسیر رابط میان شهرهای خرمشهر، آبادان، اهواز و اندیمشک و خرم‌آباد است.

در دولت دهم، به بهانه بهینه کردن وضعیت راه و جاده، بحثی درباره تعویض پل روگذر شوش-اندیمشک و تبدیل آن به «زیرگذر» مطرح شد که متأسفانه اخیرا این طرح به اجرا گذاشته شده و هم‌اینک پل روگذر مذکور در حال تخریب و تغییر کاربری به زیرگذر است. این در حالی است که تأسیسات مذکور درون عرصه و حریم باستانی مصوب ملی و جهانی قرار دارند و چنین فعالیتی مغایر قواعد و ضوابط میراثی است.

این اتفاق طی روزهای گذشته، اعتراض بسیاری از فعالان و دلسوزان میراثی از جمله جامعه باستان‌شناسی ایران را به همراه داشت، طوری که طی نامه‌ای از وزیر راه خواستند ساخت زیرگذر و تعرض به این شهر باستانی و اثر جهانی را متوقف کند.

مجتبی گهستونی، فعال میراث فرهنگی خوزستان و دبیر انجمن دوستداران میراث فرهنگی «تاریانا» دراین باره به جام‌جم می‌گوید: اینک پل روگذر در حال تخریب است و این تخریب مورد رضایت همه فعالان و مسئولان میراثی است، زیرا از اول نیز احداث آن در یک محوطه باستانی اشتباه بوده و حذف آن نیز به بهبود منظر شهر جهانی شوش کمک می‌کند، اما اگر قرار به ساخت زیرگذر پس از تخریب روگذر باشد، این امر نه تنها غیرکارشناسی و نگران کننده است، بلکه به احتمال زیاد نارضایتی یونسکو را نیز در پی داشته و ممکن است به خروج شوش از میراث جهانی منجر شود. گهستونی می‌افزاید: شوش با همین منظر فعلی به تائید بازرسان یونسکو رسید و ثبت جهانی شد و هرگونه تغییر کاربری غیرکارشناسانه‌ای در آن (که در این مورد خاص بسیار آسیب‌رسان هم خواهد بود) غیرقانونی بوده و مشکلات جبران‌ناپذیری ایجاد خواهد کرد. نظر مسئولان اداره میراث خوزستان نیز مشابه نظر فعالان انجمن‌های مردم نهاد میراثی است و دلشان بی‌تاب و نگران از عاقبت پرخطر اجرای این طرح عمرانی، کمااین‌که خسرو نشان، مدیرکل میراث فرهنگی استان خوزستان می‌گوید: محل زیرگذر شوش روی عرصه باستانی قرار دارد، و معتقدیم برداشتن پل رو گذر شوش ایرادی ندارد، اما زیرگذری که قرار است ساخته شود روی عرصه ثبت جهانی است و اجازه ساخت آن را نخواهیم داد.

سیدراضی‌نوری، نماینده شهر شوش در مجلس اما موافق سرسخت اجرای این طرح است و به جام‌جم می‌گوید: تخریب پل روگذر به نفع شهر جهانی شوش و در راستای زیباسازی منظر بصری آن است و ساخت زیرگذر هم با موافقت همه مسئولان میراثی و غیرمیراثی بویژه استانداری خوزستان اجرایی خواهد شد.

نوری با اشاره به این‌که 12 نفر از کارشناسان پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی در محوطه پل مستقر شده و کار تخریب پل و ساخت زیرگذر با نظارت آنها انجام می‌شود، تاکید می‌کند که ساخت زیرگذر هیچ آسیبی به محوطه باستانی شوش نمی‌زند و دردسری برای آن در یونسکو ایجاد نمی‌کند، زیرا پیش از این نیز پایه‌های پل در زمین فروروفته و ساخت زیرگذر هم اقدامی مشابه آن است و کارگران شهرداری دقت می‌کنند هنگام حفاری به اشیای تاریخی یا استخوان‌های قدیمی (در صورت وجود ) آسیبی وارد نشود.

اگر آسیب‌رسان باشد متوقف می‌کنیم

همان‌طور که نماینده شهر شوش از حضور همه مسئولان خوزستان در اجرای طرح زیرگذر سخن می‌گوید و مسئولان استانداری را مدافع سرسخت اجرای این طرح عنوان می‌کند، گفت‌وگوی ما با فرامند هاشمی‌زاده، معاون عمرانی استاندار خوزستان هم نشان می‌دهد که استانداری خوزستان بیش از هر دستگاه اجرایی دیگر پشت این طرح است و حتی حاضر شده برای کاوش‌ها و گمانه زنی‌های باستان شناسی در محوطه پل و به منظور رفع موانع اجرای طرح، 500 میلیون تومان اعتبار هزینه کند؛ اعتباری که به نظر می‌رسید اگر به پروژه‌های گردشگری در این شهر اختصاص داده شود، با توجه به جهانی بودن آن اشتغالزایی ودرآمدزایی و کارآمدی بیشتری به دنبال داشت.

البته هاشمی‌زاده تاکید می‌کند اگر مطالعات پژوهشگاه سازمان میراث به این نتیجه منجر شود که احداث زیرگذر شوش به این محوطه باستانی و عنوان جهانی آن آسیب می‌رساند، قطعا پروژه اجرایی نخواهد شد.