چرا سعدی شاعر ملی ماست؟

سعدی در دو ساحت بزرگ، شاعر ملی ماست؛ نخست این‌که او شاعر زبان است. به این معنا ‌که زبان فارسی، مدیون سعدی است، بخصوص زبان فارسی امروز. از همین رو است که محمدعلی فروغی که در تصحیح آثار سعدی پیشگام است در مقدمه کلیات سعدی می‌نویسد که برخی تصور می‌کنند سعدی به زبان ما سخن می‌گوید غافل از این‌که ما امروز به زبان او سخن می‌گوییم. کسانی هم که بر تاریخ زبان فارسی متمرکز شده‌اند، دو شکوه و اوج را رصد می‌کنند. اول تلاش فردوسی در قرن چهارم که با نگاهی حماسی به دلیل ضرورت‌های زمانی زبان فارسی را ثبت و حفظ و دوم سعدی که زبان فارسی را احیا کرد؛ زبانی که از قرن چهارم تا هفتم به خاطر فراز و نشیب‌های سیاسی، اجتماعی، عقیدتی و تسلط زبان عربی و مغلق‌گویی‌ها به حاشیه رفته بود. با تلاش سعدی، زبان فارسی از مرمر و کان جامعه و ادبش بیرون می‌آید و به عنوان هنر دوباره بروز می‌کند.

دومین ویژگی سعدی که او را به شاعر ملی تبدیل می‌کند، به درون‌مایه آثار او مربوط است. او در همه قالب‌هایی که آزموده، یک درون‌مایه را ترویج کرده؛ کرامت و عشق انسانی. اخلاقی که بتواند جامعه را بهتر کند. البته ارائه‌های ادبی را نیز می‌توان به ویژگی‌های سعدی افزود، اما دو ویژگی مورد اشاره آن‌قدر برجسته و یگانه است که ارائه‌ها و صناعات ادبی او را در اولویت‌های بعدی می‌توان به بررسی نشست.

کوروش کمالی سروستانی

مدیر مرکز سعدی‌شناسی