گام نخست حل مشکلات منطقه‌ای

تحولات سال‌های اخیر بویژه در عراق و سوریه نشان داد که کشورها نمی‌توانند با استفاده از زور و خشونت، سیاست‌های خود را در منطقه اعمال کنند و تنها از طریق گفت‌وگو و مذاکره است که می‌توان به راه‌حلی برای مشکلات دست یافت.

این همان مساله‌ای است که وزیر خارجه کشورمان در تازه‌ترین موضع‌گیری خود که در قالب مقاله‌ای صورت گرفته بر آن تاکید کرده است. به گزارش ایرنا، در مقاله محمدجواد ظریف درباره مبارزه با تروریسم که به زبان انگلیسی در مجله ایرانی “Iranian Review of Foreign Affairs” به چاپ رسیده با تاکید بر این‌که کشورهای منطقه‌ای نیازمند غلبه بر وضعیت فعلی تفرقه و تنش و حرکت جایگزین در مسیر شکل دادن به یک سازوکار کارآمد، متعادل و واقع‌بینانه منطقه‌ای هستند، آمده است: چنین سازوکاری می‌تواند با یک مجمع گفت‌وگوی منطقه‌ای شروع شود. ظریف در این مقاله تاکید کرده است: چنین مجمعی باید مبتنی بر اصول کلی شناخته‌شده و اهداف مشترک، مشخصا احترام به حق حاکمیت، تمامیت ارضی و استقلال سیاسی تمام کشورها، تغییرناپذیری مرزهای بین‌المللی، عدم دخالت در امور داخلی دیگران، حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات، ممنوعیت تهدید یا استفاده از زور و نیز ترویج صلح، ثبات، پیشرفت و رفاه در منطقه باشد.

تغییرات اخیر در مواضع برخی کشورها نیز به روشنی تائیدکننده موضع وزیر خارجه کشورمان و تاکید مکرر ایران بر ضرورت گفت‌وگو برای حل مسائل منطقه است.

مسئولان ترکیه پس از پنج سال حمایت از تروریسم و تلاش برای سرنگونی دولت قانونی سوریه، بالاخره به ناکارآمدی این سیاست پی‌بردند و مدتی است که در چرخشی آشکار، همراه با ایران و روسیه در حال مذاکره درباره سوریه هستند. شاید یکی از دستاوردهای بارز همین مذاکرات را بتوان آتش‌بسی دانست که در سوریه برقرار شده است و البته رایزنی میان مقامات سه کشور ادامه دارد.

صباح زنگنه، کارشناس مسائل منطقه در گفت‌وگو با جام‌جم در ارتباط با مواضع ترکیه و مذاکرات اخیر مقامات این کشور با تهران و مسکو به جام‌جم می‌گوید: رویکردهای جدید مقامات ترکیه را می‌توان به عنوان زمینه‌ای ذهنی و عملی برای ملحق شدن سایر کشورها به ایده وزیر خارجه کشورمان برای تشکیل مجمع منطقه‌ای گفت‌وگو برای مبارزه با پدیده‌های افراط‌گرایی و تروریسم تلقی کرد.

زنگنه با اشاره به حمایت برخی کشورها از تروریسم گفت: برخی کشورها از ابزار افراط‌گرایی و تروریسم به عنوان اهرم‌های اعمال سیاست‌های منطقه‌ای خود استفاده کرده‌اند و تا زمانی‌که آثار این دو پدیده را در کشورهای خود لمس نکنند به خود نمی‌آیند و تمایلی به همکاری دسته‌جمعی برای بررسی، کنترل و از بین‌بردن افراط‌گرایی و تروریسم ندارند. وی ترکیه را به عنوان مصداقی برای این مساله عنوان کرد و گفت: وقتی تروریست‌ها در داخل ترکیه دست به اقداماتی زدند و آثار این پدیده در ترکیه هویدا شد، مقامات این کشور حاضر شدند در مورد سوریه و کنترل تروریسم به مذاکره با ایران و روسیه بپردازند.

نماینده پیشین کشورمان در سازمان همکاری‌های اسلامی با بیان این‌که همین موضوع در مورد عربستان نیز قابل طرح است، اظهار کرد: تا زمانی که عوامل و ابزار افراط‌گرایی در فرهنگ عمومی، آموزش و پرورش و رسانه‌های عربستان ترویج می‌شود طبعا بر ذهنیت حکام این کشور نیز اثر می‌گذارد و آنها از این پدیده‌ها برای تحقق اهداف ژئوپلیتیکی منطقه‌ای خود استفاده می‌کنند.

برداشت‌های متفاوت از تروریسم

حسن بهشتی‌پور، کارشناس مسائل بین‌الملل هم در گفت‌وگو با جام‌جم با بیان این‌که وزیر خارجه کشورمان در مقاله اخیر خود بخوبی دلایل به وجود آمدن تروریسم را ریشه‌یابی کرده است، گفت: برای شکل‌گیری مجمع گفت‌وگوی منطقه‌ای باید ببینیم آیا دلایل ذکر شده برای کشورهایی که می‌خواهند در مجمع گرد هم آیند قابل پذیرش است یا خیر.

وی ادامه داد: مشکل بر سر این است که تعریف واحدی از تروریسم وجود ندارد و برداشت‌های مختلفی از تروریسم می‌شود، بنابراین زمانی که برداشت‌ها متفاوت است راهکارها نیز متفاوت می‌شود. این کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به این‌که اگر درک مشترکی در مورد ریشه‌های تروریسم در سطح منطقه فراهم شود، فهم مشترکی در مورد تروریسم به دست می‌آید، تصریح کرد: اگر همه یا بخشی از دلایل عنوان شده از سوی آقای ظریف مورد پذیرش قرار گیرد، زمینه برای شکل‌گیری مجمع گفت‌وگوی منطقه‌ای فراهم می‌شود. وی افزود: پیشنهاد تشکیل مجمع گفت‌وگوی منطقه‌ای، خوب است اما باید برای پیگیری فکر و ایده، کارهای رسانه‌ای و دانشگاهی انجام شده و بیشتر تشریح شود، بنابراین طرح چنین ایده‌هایی نباید به نوشتن مقاله محدود شود.