غدیریهخوانی، یکی از اشتراکات فرهنگی ایران و کشورهای همسایه است
یا علی گفتیم و عشق آغاز شد
عمر درازی دارد و قدمتش بیش از یک دهه و دو دهه است، اما این عمر دراز بیش از آنکه موجب بقا و حفظ آن در خاطر ما شود، به فراموشیاش دامن زده است. حالا هم ما و نسلهای بعد از ما اغلب خاطره خاصی از غدیریهخوانیهایی که از قرن چهارم هجری آغاز شدهاند، نخواهند داشت.
شاید با خودتان بگویید از قرن چهارم تاکنون خیلی چیزها تغییر کرده یا فراموش شدهاند. مناسبات زندگی تغییر کرده و غدیریهخوانی هم مانند بسیاری از آیینها فراموش شده است. اما جالب است بدانید در قرن یازدهم هجری هم تعداد شاعرانی که به غدیریهخوانی اهمیت میدادند به تعداد بیشتری میرسد و این دوران بسیار زیبایی بود که با ورود دوره قاجاریه، پهلوی اول و پهلوی دوم رفته رفته رو به زوال رفته و این فرهنگ به جای حضور در فرهنگ عامه، وارد فرهنگ بومی کشورمان میشود و حالا فقط در روستاهای بدون رسانه است که شاهد اشاعه فرهنگ غدیریهخوانی هستیم.
هوشنگ جاوید پژوهشگر موسیقی آیینی در این باره به جامجم میگوید: امروزه اغلب کشورهای جهان و بخصوص کشورهای پیشرفته به این باور رسیدهاند که باید موسیقی مذهبیشان را تعریف کرده و در حفظ آن بکوشند، آن وقت ما در ایران و در کشوری که از لحاظ داشتن موسیقی و آیینهای موسیقایی مذهبی بسیار غنی است، دست روی دست گذاشته و شاهد فراموشی این نوع موسیقیها هستیم.
او ادامه میدهد: غدیریهخوانی یکی از عناصر باارزش موسیقی مذهبی ماست که به قدری تاثیرگذار و جامعهساز است که در باور نمیگنجد. هرچه ما عمیقتر به این عنصر باارزش از موسیقی مذهبی نگاه کنیم به طور حتم ریشههای عمیقتری از موسیقی مذهبی را درک خواهیم کرد. ایران در میان کشورهای جهان و بویژه بلاد اسلامی به عنوان یک کشور شیعیمذهب شناخته شده است، کشوری با مردمانی که همگی عشق و ارادتی خاص به خاندان عصمت و طهارت(ع) دارند و طبیعی است که در ازای این شدت عشق و علاقه، از سنتهای فرهنگی و هنری دیرینه خود برای عرض ارادت به ساحت پیامبراسلام و امامان معصوم(ع) نیز استفاده کنند. او درباره غدیریهخوانیها توضیح میدهد: هر قوم ایرانی با گویش و لهجه مخصوص به خود با استفاده از سازهای محلی به نوعی محبت و ارادت خالصانه خود را در قالبهای جشن و سوگواره به ساحت بزرگان دین ابراز میکند و قطعا وجه کلامی و شعری که برای اجرای این قطعات موسیقی استفاده میشود، نعت و مراثی است که شاعران دلسوخته و مسلمان ایرانی در منقبت ائمه اطهار سرودهاند.
یک اشتراک فرهنگی
غدیریهخوانی از جمله آیینهایی است که اکنون در کشورهای همسایه هم اجرا میشده و در آستانه این عید بزرگ غدیرخوانانی در کشورهای گرجستان، آذربایجان، ترکیه و افغانستان هم خود را برای اجراهای ویژهای برای این روز مبارک آماده میکنند.
جاوید با اشاره به این موضوع میگوید: غدیریهخوانی یکی از اشتراکات ما و کشورهای همسایه بوده و میتواند ما را به سمت اشتراکات فرهنگیمان هم سوق داده و رابطه بهتری میان ما ایجاد کند. وقتی یک عاشیق گرجستانی نام امام علی را میبرد، این اتقاق بسیار بزرگی است که نباید به همین سادگیها از آن عبور کرد. این عاشیقهایی که امروز برای شما برنامه اجرا میکنند همگی گنجینههای بزرگی هستند که باید قدر آنها را دانست.
جاوید تاکید میکند: مدام به دنبال اشتراکات فرهنگی هستیم و حواسمان نیست که حضرت علی(ع) یکی از مهمترین اشتراکات ما و کشورهای همسایه است که باید در حفظ آن از سوی مسئولان تلاش و برنامهریزی شود تا علاوه بر حفظ ریشههای فرهنگیمان، اشتراکاتمان با کشورهای همسایه را هم وسیلهای برای نزدیکی و اتحاد بیشتر بدانیم.
گفت و گو
