مشخصات شهر ایمن

به موجب تکالیف برنامه پنج‌ساله دوم شهرداری، از سال گذشته تاکنون مطالعات ارزشمندی در حوزه شناسایی مخاطرات ایمنی، بهداشت و محیط‌زیستی در پارک‌ها، توسط شورای عالی HSE‌با همکاری دانشگاه‌ها و سایر مراکز علمی انجام گرفته است. اما متاسفانه نتایج به دست آمده در خصوص میزان اجرایی شدن این قوانین در پارک‌های شهری به طور جدی نگران‌کننده است.

در این بررسی پس از بازدید از 350 پارک در مناطق 10، 16، 17، 18، 19 و 20 شهر تهران، از مجموع ده هزار خطر ایمنی – بهداشتی و جنبه‌های زیست‌محیطی شناسایی‌شده، به ترتیب هفت هزار خطر در حوزه ایمنی و بهداشتی و سه‌ هزار خطر در حوزه محیط‌زیستی بوده‌اند. در این میان مخاطرات فیزیکی (شامل سطوح تیز و برنده، اختلاف ارتفاع، محل عبور نامناسب، موانع در مسیر، سطح داغ، عدم روشنایی، آلودگی صوتی و خطر برق) با 65 درصد و از میان مخاطرات فیزیکی نیز مواجهه با برق‌گرفتگی با 21 درصد بیشترین سهم را به خود اختصاص داده است.

در حوزه مخاطرات زیست‌محیطی نیز شامل استفاده نادرست از منابع مختلف آب، انرژی و آلودگی خاک و هوا، استفاده نادرست از منابع آبی در پارک‌ها با 39 درصد دارای بیشترین سهم بوده است. از سوی دیگر در دسته‌بندی مخاطرات از نظر میزان خطرپذیری، مجموعا 1500 خطر و جنبه زیست‌محیطی با درجه ریسک در سطح بالا و پنج هزار مورد ریسک متوسط شناسایی شده است. همین امر لزوم توجه جدی‌تر به مساله ایمن‌سازی پارک‌های شهری را محرز کرده است.

در پژوهشی دیگر با عنوان ایمنی کودکان در زمین‌های بازی پارک‌های شهری که در آن پارک‌های محلی ـ ناحیه‌ای منتخب پنج منطقه در نواحی شمال، جنوب، مرکز، شرق و غرب تهران بررسی شده است، نتایج نشان داد که بیش از 68 درصد وسایل بازی پارک‌ها می‌تواند مخاطرات و آسیب‌هایی را برای کودکان به همراه داشته باشد.

به طور کلی باز بودن در تابلوهای برق و پایه‌های روشنایی، موانع در مسیر و خرابی معابر، وجود لبه‌های تیز و برنده، نامناسب بودن وسایل و کف‌پوش زمین بازی کودکان، نامناسب بودن وسایل ورزشی، قایق‌های تفریحی فرسوده، عدم ملاحظات ایمنی در سیستم‌های برقی و مکانیکی آبنماها و همچنین نبود امکانات مناسب بهداشتی و امدادی، عمده‌ترین خطرات و مشکلاتی است که در سال‌های اخیر حوادث ناگواری را متوجه کودکان و حتی بزرگسالان در پارک‌های شهری کرده است.

در حال حاضر ضعف آگاهی و عدم تخصیص بودجه کافی برای دستیابی به اهداف مدیریت بهداشت، ایمنی و محیط‌زیست پارک‌ها، وجود مراکز متعدد تصمیم‌گیری و فقدان هماهنگی در ساختار مدیریتی موجود، فقدان روشی کارآمد جهت نظارت منطقی بر نحوه عملکرد پیمانکاران در پارک‌ها و مهم‌تر از همه نبود بازرسی‌ها و پایش‌های ادواری از وضعیت بهداشت، ایمنی و محیط‌زیست پارک‌ها، عمده‌ترین دلایل ضعف در مدیریت پارک‌های شهری است.

در صورتی که می‌توان با استقرار سامانه بهداشت، ایمنی و محیط‌زیست در پارک‌ها ضمن اداره و مدیریت صحیح آنها، با شناسایی به‌موقع خطرات از بروز حوادث و اثرات نامطلوب بهداشتی، ایمنی و محیط‌زیستی جلوگیری کرد.

بنابراین با توجه به رشد نامتوازن جمعیت شهر تهران نسبت به سرانه‌های تفریحی و رفاهی موجود، لزوم توجه به مقوله ایمن‌سازی پارک‌ها در راس امور خدماتی از سوی مدیریت شهر در تمامی مراحل برنامه‌ریزی، اجرا و نگهداری امری اجتناب‌ناپذیر است.

معصومه آباد

رئیس کمیته ایمنی و مدیریت بحران شورای اسلامی تهران