شاعران با واکنش سریع به اتفاقات جهانی و داخلی در صف اول هنر متعهد قرار گرفته‌اند

جهان شیخ النمر بسیار دارد

بسیاری از اندیشمندان و منتقدان برآنند که تعهد بخش جدایی‌ناپذیر هنر است و هنرمند باید در دل اتفاقات و رویدادهای جامعه و جهان زندگی کند. در صف نخست هنرمندانی که دغدغه مسائل روز را دارند، شاعران و کاریکاتوریست‌ها ایستاده‌‌اند. فیلمساز و آهنگساز و نقاش و ... تا بخواهند آستین بالا بزنند و فیلمنامه‌ای بنویسند یا آهنگی بسازند، شاعر یا کاریکاتوریست اثر جدید خلق کرده‌ و به چاپ رسانده است.

کد خبر: ۸۷۰۴۳۱

اما کلام نفوذ دیگری دارد و در چشم به هم زدنی بر دل و جان می‌نشیند. دیروز از شاعرانی که درباره عفاف و حجاب سروده‌اند به پاس سروده‌هایشان تجلیل شد، همچنین در چند‌وقت اخیر کم نبوده‌اند شاعرانی که صریح به میدان آمدند و در واکنش به شهادت شیخ نمر باقر النمر یا شکنجه و کشتار شیعیان نیجریه و ... سرودند و آثارشان چون موجی در سایت‌ها و شبکه‌های اجتماعی به خروش درآمد.

به گزارش جام‌جم، همزمان با سالروز فرمان ننگین کشف حجاب توسط رضاخان، از برگزیدگان اشعاری با مضامین عفاف و حجاب تجلیل شد، اما پرسش اینجاست که شعر امروز ایران تا چه اندازه در مسائل اجتماعی و روز باید ورود داشته باشد؟

حاکمیت هزار ساله شعر بر ایران

رضا یزدانی از شاعران برگزیده نخستین کنگره ملی شعر عفاف و حجاب در این باره به جام‌جم می‌گوید: «با توجه به اثرگذاری کلام به‌ویژه کلام شاعرانه و موزون یکی از عرصه‌هایی که با آن می‌توان به مقوله فرهنگسازی پرداخت، شعر است؛ چرا که در ایران هنوز عامه مردم از شعر استقبال می‌کنند.»

یزدانی با بیان این‌که در این میان شاعران متعهد که قلم را نوعی سلاح برای مبارزه می‌دانند همواره از ظرفیت شعر برای القای اندیشه‌های انقلابی و مبارزه با مستکبران جهانی استفاده کرده‌اند، بیان می‌کند: «دلیل عکس‌العمل سریع شاعران در برابر حوادث و اتفاقات زمان، به ماهیت شعر برمی‌گردد؛ زیرا تمام ابزار یک شاعر قلم اوست و می‌تواند با بیان شاعرانه و عاطفی بلندترین پیام‌ها را به مخاطب خود برساند در حالی که در هنرهای دیگری مثل داستان و فیلم و... این ظرفیت وجود ندارد.»

از سوی دیگر، او معتقد است از آنجا که شعر برای جهانی شدن نیاز به ترجمه دارد، اگر افرادی نیز به ترجمه این اشعار بپردازند می‌توان دایره تاثیر شعر در سطح جهان را گسترش داد تا تنها به داخل مرزها محدود نشود.

پس شعرا آمد و پیش انبیا

سارا جلوداریان از دیگر شاعران برگزیده این کنگره، نیز در پاسخ به کارکردهای اجتماعی و سیاسی شعر به جام‌جم می‌گوید: «تاریخ و پیشینه ما نشان می‌دهد از میان همه هنرها، شعر جایگاه ویژه‌ای برای ما دارد. در اشعار گذشته نیز آمده «پس شعرا آمد و پیش انبیا» که مقام شاعر را از این جهت بعداز پیامبران می‌داند که بُعد رسالت نیز در شعر وجود دارد.»

به گمان این شاعر جوان کاشانی، هنر کلام یکی از تأثیرترین هنرهاست که اگر پردازش شود و از یک خاستگاه اجتماعی و دینی برخوردار باشد می‌تواند نقش خود را به خوبی ایفا کند. او درباره تأثیر شعر در مقوله حجاب نیز عنوان می‌کند: «مقوله حجاب و عفاف از مضامینی است که پس از انقلاب اسلامی در کنار مقولاتی نظیر انقلاب و مقاومت و دفاع مقدس مورد توجه جامعه اسلامی قرار گرفته است.

مهم این است که جشنوراه‌هایی نظیر کنگره مستور خروجی خوبی داشته باشند و حتی اگر طیف قلیلی از جامعه را با معضلات عفاف و حجاب آشنا کنیم، می‌توانیم مطمئن باشیم که اشعار ما در آینده تأثیرگذار خواهد بود. او بر آن است که اگر آثار برگزیده این کنگره افزون بر بیلبوردهای شهری در شبکه‌های اجتماعی نیز منتشر شوند بی‌تردید، تأثیر به سزایی خواهد داشت.

گره‌گشایی از کار مردم

ابوالقاسم حسینجانی، شاعر و نویسنده نیز سئوال ما را با یک پرسش دیگر پاسخ می‌دهد: «شاعری که نتواند به درد مردم بخورد، شعرش به چه کاری می‌آید؟! ما اگر شعر می‌گوییم، اگر فلسفه می‌خوانیم، اگر می‌نویسیم و مطالعه می‌کنیم برای این است که خودمان را در جامعه پیدا کنیم. مگر می‌شود تنهایی به بهشت رفت؟!

او با بیان این که هستی یک جریان عادلانه است و شعر حقیقی شعری به شمار می‌آید که انسان را در این جریان قرار دهد، به مصرع «عاشقم بر همه عالم که همه عالم از اوست» سعدی اشاره می‌کند و می‌گوید: این شعر واقعا لطیف است. دقیقا از جنس زمان و باران است. مگر می‌شود آدم هم شاعر باشد و هم به درد مردم نخورد و مردم را دوست نداشته باشد.» او که زمانی دستی در امور اجرایی داشته و مدتی نیز در مجلس شورای اسلامی وکالت مردم انزلی را برعهده داشته، دوست داشتن مردم را این می‌داند که بتوانی کارشان را حل کنی.

اشعار مستور بر تن شهر

روز گذشته اختتامیه نخستین کنگره ملی شعر عفاف و حجاب (مستور) به همت کارگروه ساماندهی مد و لباس کشور در موزه هنرهای معاصر برپاشد. به گفته سیدحمیدرضا برقعی، دبیر علمی این کنگره، از میان 1500 اثر رسیده به دبیرخانه، اشعار برگزیده توسط هیات داوران طی چند مرحله انتخاب و دیروز از شاعران برگزیده تجلیل شد. به گفته برقعی، بخشی از اشعار برگزیده این کنگره روی بیلبوردهای شهرها نیز قرار خواهد گرفت.