دیسک کمر و گردن

برخلاف تصور بیشتر بیماران، سیاتیک یک بیماری نیست، بلکه نوعی درد است که علل مختلفی می‌تواند داشته باشد. هر چیزی که روی عصب‌هایی که از نخاع در ناحیه کمر و گردن خارج می‌شود فشار ایجاد کند، می‌تواند سبب این درد شود که شایع‌ترین آن دیسک‌های بیرون زده است. دیسک ماده‌ای ژلاتینی است که بین مهره‌ها در طول ستون فقرات وجود دارد و قسمتی از فشارها روی ستون فقرات را تحمل می‌کند. با افزایش سن به بالای 40 سال بتدریج دیسک‌ها خاصیت ژلاتینی خود را از دست می‌دهند و در اثر حرکت یا فشاری نامتعارف از جای خود بیرون زده و روی نخاع یا رشته‌های عصبی فشار می‌آورند.

گرچه روند پیری در تمام نقاط بدن ازجمله دیسک‌ها اتفاق می‌افتد، ولی می‌توان با مراعات نحوه زندگی تا حد امکان از آنها محافظت به عمل آورد. پرهیز از نشستن یا ایستادن طولانی، استفاده از صندلی مناسب در محیط کار، پرهیز از قرار گرفتن طولانی سر در حالت خمیده به جلو، کنترل وزن و قند خون، انجام حرکات نرمشی در محیط کار، مناسب بودن محل خواب، استفاده از بالش مناسب و ورزش منظم و صحیح همگی روند پیری در دیسک‌ها را کند و از آسیب آنها جلوگیری می‌کند.

اما اگر این اتفاق رخ داد و به دنبال بیرون زدن دیسک درد ایجاد شد چه باید کرد؟ واقعیت این است که دیسکی که خراب شده و بیرون زده دیگر به فرم سابق باز نمی‌گردد، اما می‌توان علائم آن را کنترل کرد و با رعایت موارد ذکر شده در مورد سبک زندگی از آسیب سایر دیسک‌ها جلوگیری به عمل آورد. اولین اقدام در صورت بروز درد، استراحت است که درد بسیاری از بیماران را کاهش می‌دهد و معمولا به همراه آن از داروهای ضدالتهاب برای کاهش التهاب عصب درگیر استفاده می‌شود. گرچه درمان دارویی به کاهش درد هم کمک می‌کند ولی این تصور که داروها تنها مسکن هستند نیز اشتباه است.

در صورتی که این اقدامات موثر واقع نشد قدم بعدی پس از انجام ام‌آرآی و تشخیص شدت بیرون‌زدگی دیسک می‌تواند تزریق مواد ضدالتهاب در اطراف دیسک، خارج کردن قسمتی از دیسک به کمک لیزر و در موارد شدید، تخلیه کامل دیسک از طریق جراحی باز باشد. هر کدام از این درمان‌ها باید در جای خود به کار گرفته شوند و مثلا انجام جراحی لیزری که در ظاهر جذابیت خاصی برای فرد بیمار دارد به جای عمل باز می‌تواند حتی به آسیب عصبی و تشدید درد منجر شود.

دکترعلیرضا طبیب‌خویی‌

‌ جراح مغز و اعصاب