صدای موسیقی بومی ایران در میلان

البته بودند کسانی که به صورت کاملا شخصی در برخی جشنواره‌های موسیقی خارج از کشور حضور یافتند، اما این موارد هیچ‌گاه جایگزین حضور پررنگ نوازندگان و خوانندگان مقامی طی سال‌های خیلی گذشته نمی‌شود. این جریان در کنار برگزار نشدن جشنواره موسیقی نواحی باعث شده بخش عمده‌ای از میراث فرهنگی و هنری کشور نادیده گرفته شود.

در این اوضاع نه‌چندان مناسب این ژانر از موسیقی، برخی مسئولان و دلسوزان هنری کشور فرصت را برای عرضه موسیقی نواحی فراهم دیده و در یک رخداد هنری دنیا (اکسپوی میلان)، این نوع موسیقی را به عنوان تنها نماینده موسیقی کشور معرفی کرده و باعث شده‌اند دنیا مستقیما با ریشه‌های موسیقی، فرهنگی و هنری کشورمان از نزدیک آشنا شود. این نمایندگان موسیقی که از مناطق مختلف ایران انتخاب شده‌اند قرار است در مدت زمان برگزاری اکسپوی میلان که هم اکنون در کشور ایتالیا برپاست بخشی از موسیقی فولکلور سرزمینمان را به جهانیان معرفی کنند.

این اتفاق نه تنها نگاه موسیقی دوستان و اهالی این ژانر را به خود جلب کرده بلکه با حضور اولین گروه موسیقی بومی نگاه‌های مخاطبان غیر ایرانی را نیز متوجه خود کرده و بازخوردهای بسیار مثبتی را در جهت ارج نهادن به این نوع موسیقی به همراه داشته است به طوری که پیمان بزرگ‌نیا، سرپرست گروه موسیقی زاگرس نشینان که طی دو هفته در اکسپوی میلان اجراهای متعددی را از مناطق شمالی تا جنوب زاگرس برگزار کرده، در این باره می‌گوید: خارجی‌ها خیلی به موسیقی نواحی ایران علاقه داشتند به طوری که وقتی جلوی پاویون ایران اجرا می‌کردیم همه از پاویون‌های دیگر کشورها به سمت ما می‌آمدند و با موسیقی و آیین‌های نمایشی ما ارتباط زیادی برقرار می‌کردند و در بسیاری موارد در انجام حرکات آیینی در کنار ما قرار می‌گرفتند و دوست داشتند آنها را انجام دهند.

استقبال خارجی‌ها از موسیقی نواحی ایران

موسیقی یک زبان بین‌المللی است، اما آن موسیقی جهانی می‌شود که پل‌های ارتباطی خود را با مخاطبش برقرار کند. موسیقی نواحی ایران که نوع خاصی از نغمه‌ها را درون خود دارد در روند برگزاری اکسپوی میلان توانسته این پل ارتباطی را بخوبی برقرار کند به طوری که هر روز در اولین حضور گروه‌های موسیقی بومی ایران در پاویون ایران خیل عظیمی از مخاطبان را با خود همراه کرده است.

بزرگ‌نیا در این باره می‌گوید: ما 8 روز اجرا داشتیم و میزان حضور خارجی‌ها در زمان اجرایمان بستگی به میزان استقبال داشت، اما به طور کلی حدود 500 نفر غیر ایرانی از اجرای ما دیدن ‌کرده و برخی کارشناسان عنوان می‌کردند که هیچ جای دنیا تنوع موسیقی ایران را ندارد و در عین سادگی زیباست و می‌تواند ارتباط عمیقی با انسان برقرار کند.

او ادامه می‌دهد: بسیاری از مخاطبان پاویون ایران برای شنیدن موسیقی می‌آمدند و لباس‌های محلی و شور و حسی که در موسیقی ما نهفته است برایشان جالب بود و این نشان از آن دارد که موسیقی ایران ارزش و قابلیت ارائه نسبت به دیگر موسیقی‌ها را دارد. این نوازنده نی و سرنا بیان می‌کند: وقتی در ارتباط با مخاطبان خارجی به آنها توضیح می‌دادیم که این آیین‌ها جزئی از زندگی مردمان ایران و باورهای مذهبی‌شان است، بیشتر جذب موسیقی می‌شدند.

بزرگ‌نیا با اشاره به حضور موسیقی نواحی به عنوان تنها نماینده موسیقایی ایران می‌گوید: اگر متولیان و مسئولان بیشتر به این موضوع بپردازند و فضای مناسب برای معرفی این فرهنگ و راویان آن و حمایت بیشتری از این موسیقی نواحی داشته باشند می‌تواند تاثیرگذارترین موسیقی درجهان باشد. البته در جریان برگزاری اکسپو شاید تنها نمادی از ایران که برخاسته از فرهنگ اصیل بومی است، همین موسیقی است که آنجا عرضه می‌شود چرا که مابقی موارد کاملا با تزئینات شهری است.

تطابق موضوع اکسپو با آیین‌های موسیقایی ایران

شعار اکسپوی میلان «تغذیه زمین و انرژی برای حیات» است موضوعی که ریشه در آیین‌های موسیقی و بومی ایران نیز دارد و نمادی از موسیقی کار یا کارآواهای ایرانی محسوب می‌شود. این مساله در کنار فرهنگ غنی موسیقی نواحی باعث شده نگاه بسیاری از پژوهشگران و فرهنگ دوستان را نیز به خود جلب کند. در میان گروه‌های موسیقی بومی اعزامی به اکسپوی میلان تنها نماینده زنان موسیقی بومی کشورمان، گروه «ژیوار» است که باید پرچمدار موسیقی بومی و ارائه‌دهنده آیین‌های موسیقایی زنان سرزمینمان باشد. این گروه قرار است به صورت هم‌آوایی و همنوازی بخشی از موسیقی کردستان را به نمایش بگذارد و هر کدام از نوازنده‌ها با لباس‌های یک منطقه روی سن حاضر شوند.

ژیوار شیخ‌الاسلامی، سرپرست این گروه موسیقی در این باره می‌گوید: خوشحالم به عنوان یک زن می‌خواهم فرهنگ، موسیقی و نماد مردمان کردستان را در این رخداد بزرگ هنری معرفی کنم. حضور گروه موسیقی بانوان باعث می‌شود دیدگاه‌های اشتباهی که خارجی‌ها نسبت به عدم آزادی زنان در ایران دارند، برطرف شود.

او در پایان تاکید می‌کند: ما در این اجراها قصد داریم موسیقی فولک منطقه کردستان را که دارای قدمت زیادی است، ارائه کنیم زیرا معتقدم هر کشوری می‌تواند خودش را با موسیقی اصیل و بومی‌اش در سطح دنیا معرفی کند.

سحر طاعتی ‌‌‌/‌‌‌ جام‌جم