سکته بلندمدت آنتی دوپینگ
از تشکیل ستاد ملی مبارزه با دوپینگ بیش از 30ماه می گذرد. این ستاد را سازمان تربیت بدنی پس از پیوستن به هیات موسسان آژانس بین المللی مبارزه با دوپینگ (wada)تاسیس کرده است.
زمان زیادی از آغاز به کار این ستاد می گذرد، ولی هر روز ابهامات مربوط به فعالیت های آن بیشتر می شود. این که چرا در بسیاری از مسابقات مهم نمونه گیری به عمل نیامده ، بحث تازه ای نیست.
بی توجهی به فوتبال باشگاهی در ایران نیز جای سوال دارد. تقریبا از اردیبهشت ماه گذشته تاکنون ، ستاد ملی مبارزه با دوپینگ فعالیت آنچنانی نداشته است.
دکتر خلیلیان ، رئیس فدراسیون پزشکی ورزشی و دبیرکل ستاد ملی مبارزه با دوپینگ در این باره می گوید: فعالیت ستاد از اردیبهشت ماه به دلیل حضور مسوولان در جریان های انتخاباتی به صورت تعلیق درآمده بود و ما نیز به انتظار سیاست های رئیس جدید سازمان تربیت بدنی نشسته بودیم. شاید در هیچ کشوری شاهد چنین ماجراهایی نباشیم.
برای خرید دستگاه های اولیه آزمایشگاه در زمان ریاست دکتر فراهین بر فدراسیون پزشکی ورزشی چیزی معادل 300هزار دلار هزینه شد و حدود یک سال قبل (دقیقا 18مهرماه1383)سازمان تربیت بدنی با خرید 700هزار دلار دستگاه این آزمایشگاه را در فاز اول راه اندازی کرد.
این آزمایشگاه یک میلیون دلاری اکثر روزهای سال 84بدون فعالیت بوده است. باور چنین حقایقی بسیار تلخ و غیرقابل هضم است.
مهرعلیزاده ، رئیس وقت سازمان تربیت بدنی در مراسم افتتاحیه این آزمایشگاه و در حضور دبیرکل وادا گفته بود، این آزمایشگاه در فاز اول قادر به انجام تستهای ملی و در فاز دوم در سطح بین المللی فعال خواهد بود.
بیش از یک سال از این اظهارات می گذرد و حال که رئیس جدید سازمان آشنایی نسبی با زیر و بم های ورزش پیدا کرده ، مهرزاد خلیلیان بشدت ادعای مهرعلیزاده را رد می کند، وی می گوید: «ما دهها مستند داریم که به مهرعلیزاده نوشتیم این آزمایشگاه به مصلحت اقتصادی نیست و توجیه اقتصادی ندارد.
کشور هندوستان پس از 15سال ، عربستان پس از 9سال ، امارات متحده عربی با 8سال و 5میلیون دلار هزینه هنوز نتوانسته اند به آزمایشگاه دست پیدا کنند؛ حتی کشور قطر پرونده را بست. ما دانشمند داریم. بررسی هر ماده نیازمند 5/4 ماه وقت است. این کار تخصصی نیست ، فوق تخصصی است. دستگاه ها آماده اند و دانشمندان در حال کارند ولی فرصت می خواهند».
باور کنیم؛
ماجراهایی که در یکی دو سال اخیر پیرامون تست از ورزشکاران ایرانی رخ داده ، حرف و حدیث های فراوانی به وجود آورده است.
از عدم حضور حاجی زاده در اتاق نمونه گیری گرفته تا درگیری های بازیکنان استقلال بر سر نمونه گیری جملگی شایعه ساز بوده اند. به این اتفاق ها بیفزاییم که از فوتبالیست های ایرانی ماههاست هیچ گونه تستی به عمل نیامده است.
شایعات زیادی به گوش می رسد که بر عدم سختگیری ستاد ملی مبارزه با دوپینگ صحه می گذارد؛ ولی مسوولان این ستاد مدعی هستند هیچ گونه اغماضی با متخلفان نداشته اند.
این ادعای آنها وقتی مقابل برخورد ستاد ملی مبارزه با دوپینگ با عدم حضور حاجی زاده در اتاق نمونه گیری قرار می گیرد، باورش کمی سخت می شود. کمبود کیت های نمونه گیری در اواخر سال گذشته هم توجیه عادی نیست. به طور معمول ستاد باید 4هزار نمونه از ورزشکاران بگیرد که این رقم فقط به مرز 400نمونه رسیده است.
قرار بود تعداد نمونه ها به 700برسد؛ ولی این برنامه نیز به مرحله عمل نرسید تا فعالیت های ستاد ملی مبارزه با دوپینگ بار دیگر مورد سوال قرار گیرد.
محرومیت سیدساجد جلالی ، کشتی گیر آزادکار کشورمان به همراه 6ورزشکار رشته بدنسازی در یک مقطع کوتاه توجه علاقه مندان ورزش را به خود جلب کرد، ولی خیلی سریع این سروصداها نیز فروکش کرد.
گرچه کشتی و وزنه برداری مشتریان پروپاقرص ستاد ملی مبارزه با دوپینگ بوده اند و حتی طالقانی رئیس فدراسیون کشتی چندی پیش به طور رسمی از مسوولان گرفتن دوپینگ ایران خواسته بود از رقابت های لیگ برتر کشتی ایران نمونه گیری کنند و وزنه برداران علاوه بر حضور در نمونه گیری های افسران سوئدی زیر نظر داخلی ها هم تست دادند؛ ولی در فوتبال ، والیبال ، بسکتبال و چندین رشته دیگر هیچ ردپایی از حضور ماموران ستاد ملی مبارزه با دوپینگ نیست و جالب این که هیچ پاسخ روشنی درخصوص این کوتاهی ها به چشم نمی آید.
این روزها شایعات زیادی درباره لیگ برتر بسکتبال به گوش می رسد و وقتی دوندگی غیرعادی بازیکنان پابه سن گذاشته را می بینیم تردیدهایمان بیشتر می شود.
اوضاع در والیبال هم به همین منوال پیش می رود؛ حتی بازیکن یکی از تیمهای ارومیه ای که در روزهای پایانی فصل گذشته به استفاده از مواد نیروزا متهم شده بود، الان در ترکیب همان تیم به میدان می رود؛ اما مهمترین جنجال ها به فوتبال برمی گردد.
خلیلیان در توجیه کم کاری های ستاد می گوید: فدراسیون جهانی فوتبال و آژانس بین المللی مبارزه با دوپینگ در اجرای قوانین با هم مشکل پیدا کردند. طبیعی است این اختلاف بین ما و فدراسیون فوتبال نیز وجود داشته باشد. البته این موضوع در سازمان تربیت بدنی حل و فصل شد و همه اختیارات به فدراسیون فوتبال و دکتر شریف سپرده شد.
قطعا فدراسیون فوتبال از اجرای قوانین فیفا عدول نمی کند و امیدواریم هر چه سریع تر این حرکت با جدیت در همه ورزشگاه ها به مرحله عمل برسد. در همین حال ، دکتر شریف مسوول کمیته مبارزه با دوپینگ فدراسیون فوتبال اظهار می دارد برای اجر9ای بخشنامه فیفا به یک سلسله عوامل نیازمند است.
شریف از آیین نامه پرحجمی خبر می دهد که قرار است باشگاه ها مطابق آن به ورزشکاران خود ارائه دهند. شریف می گوید: فوتبال با همه رشته ها فرق دارد و ما می خواهیم بدون حاشیه فوتبال را پاک کنیم. این در حالی است که چند ماه پیش خلیلیان در یک کنفرانس مطبوعاتی برای نخستین بار اعتراف کرده بود هنگام برگزاری بازیهای تیم ملی در دور مقدماتی جام جهانی با پیشنهاد فدراسیون فوتبال از بازیکنان لیگی نمونه گیری نشد تا مبادا بازیکنی محروم شده ، جو آرام حاکم بر فوتبال نیز بر هم بریزد.
شاید ستاد و فدراسیون خیلی خوش شانس بوده اند که در بازیهای بین المللی از بازیکنان ایرانی تست گرفته نشد چرا که احتمال هر گونه آبروریزی در سطح بین المللی آن هم به دلیل کوتاهی مسوولان داخلی وجود داشت.
نگاهی به تاریخچه دوپینگ
در طول تاریخ ، بسیاری از داروهای گیاهی و صنعتی برای افزایش توانایی جسمی و ورزشی مورد استفاده قرار گرفته اند و هر کدام به دلیل عوارض جانبی پس از مدتی کنار گذاشته شده اند و هنوز اکسیر موثر و بی خطری پیدا نشده است.
قدمت دوپینگ در ورزش به 2هزار سال قبل از میلاد برمی گردد؛ جایی که هومر در نوشته های خود به مصرف قارچهای غنی از پروتئین توسط گروهی از ورزشکاران یونان باستان اشاره کرده است.
کاربرد واژه دوپینگ کمتر از صد سال قدمت دارد. نخستین مورد مرگ بر اثر مصرف دارو در سال 1886میلادی در یک مسابقه محلی دوچرخه سواری اتفاق افتاد. سال 1910میلادی دوپینگ برای نخستین بار جنبه رسمی و قانونی پیدا کرد. به طوری که در این سال در یک مسابقه اسب سواری اسبهای مسابقه از نظر مصرف مواد نیروزا مورد آزمایش قرار گرفتند.
سال 1954و در بازیهای المپیک گزارش هایی مبنی بر استفاده از دارو توسط ورزشکاران شوروی سابق انتشار یافت. مرگ کورت انمارجانسون دوچرخه سوار دانمارکی در سال 1960در رم خبری تکان دهنده برای جهان ورزش بود تا این که اولین آزمایش های دارویی در المپیک به سال 1968در المپیک زمستانی فرانسه به عمل آمد.
موارد فراوان خلع مدال ، عوارض زیانبار گسترده جسمی و روحی گزارش شده از ورزشکاران و بالاخره موارد مرگ و میر قابل توجه ناشی از ارتکاب دوپینگ ، حاکی از گسترش تکان دهنده این ضد ارزش در صحنه ورزش است.
سال 1981یک بررسی میان دانش آموزان ورزشکار امریکایی نشان داد که 80درصد افراد تحت مطالعه حداقل یک مورد سابقه استفاده از الکل ، 20درصد از آنها سابقه مصرف ماری جوانا و 2درصد تجربه مصرف استروئیدهای آنابولیزان را داشته اند.
در جدیدترین بررسی ها مشخص شد کمترین میزان کاربرد داروها در رشته هاکی روی چمن و بیشترین میزان کاربرد در رشته های دوومیدانی و وزنه برداری به ثبت رسیده است.
دلایل منع دوپینگ
دوپینگ خود به دلایل اساسی از جهات فیزیکی ، اخلاقی و قانونی ممنوع شناخته شده است. قانون می گوید دوپینگ به دلیل ایجاد برتری غیرمنصفانه در صحنه ورزش ، بر خلاف مقررات جاری سازمان های اجرایی ورزش است و ارتکاب آن جرم شناخته می شود.
در ایتالیا ارتکاب آن جزو جرایم اجتماعی است و حتی تلاشهایی صورت گرفته تا این موضوع در ایران هم به همین سمت و سو برود.
چندی پیش یکی از ورزشکاران حاضر در رقابت های قویترین مردان ایران در کرمانشاه به دلیل استفاده از مواد نیروزا جان خود را از دست داد. این اتفاق تلخ تلنگری دیگر به ستاد ملی مبارزه با دوپینگ بود تا جدیت بیشتری برای حضور در میادین ورزش نشان دهد.
این که چرا در شهرستان ها و حتی پایتخت هیچ سختگیری نسبت به دوپینگ وجود ندارد جای انتقاد دارد.
علی رضایی 
گفت و گو
