لذت زندگی بدون درد

سال گذشته او را در لابی پر رفت و آمد یک هتل ملاقات کردم. از بدو ورودش به فضای گفتگویی که باهم داشتیم تحت تاثیر کلام اطمینان بخش و تواضع اش قرار گرفتم و دریافتم که وی مصداق ایده آلی برای هر بیمار ، از پزشک درمانگری است که در هر شرایطی ، حتی باوجود خستگی زیاد ، آماده و مشتاق خدمت است.

کد خبر: ۷۶۲۶۴

امسال با دیدار وی در لباس اطاق عمل و دقایقی پس از جراحی ، با چهره ای که کمترین آثار خستگی در آن قابل مشاهده نبود ، به آنچه دریافته بودم بیشتر صحه گذاشتم... پرفسور نبی نعمتی ، جراح و متخصص بیماری های ستون فقرات ، حداقل 5 بار در سال و هر بار به مدت 2 تا 3 هفته برای انجام هر نوع جراحی از گردن گرفته تا انتهای ستون فقرات به ایران می آید.
گرچه وی ، برای نخستین بار در اروپا ، موفق به انجام جدیدترین و موثرترین شیوه جراحی تومورهای سرطانی و دیسک کمر شده است ، با این حال ، هر بیمارحتی افراد بی بضاعت را در مدت اقامتش در ایران ، بدون کوچکترین تبعیضی مداوا می کند.
به همین علت وی را غالبا می توان در بیمارستان خیریه بازرگانان ملاقات کرد. گرچه دکتر نعمتی می گوید: اگر لازم باشد مریض را هر کجا حتی در وسط خیابان نیز می بینم.
ما نیز با وی که همچنان مسوولیت بیمارستان جراحی مغز و اعصاب و ستون فقرات شهر بن در آلمان را نیز به عهده دارد به گفتگوی صمیمانه ای نشستیم.

پیش از هر سوالی ، بد نیست بپرسم آیا تجهیزات و ابزار جراحی در این بیمارستان ، متناسب با استانداردهای روز دنیاست و این مساله دغدغه ای را در ذهن شما ایجاد نمی کند؛
واقعیت آن است که تجهیزات خریداری شده در این بیمارستان (بیمارستان بازرگان) همچون بسیاری از بیمارستان های کشور، نه تنها متناسب با استانداردهای روز اروپا و امریکا است ، بلکه از دستگاه هایی که من در بیمارستانم در آلمان دارم نیز پیشرفته تر است . غالب دستگاه های این بیمارستان با نظارت من خریداری شده و همه نو و اصل هستند.دقیقا به همین علت است که من با اطمینان ، می توانم بگویم که درست آنچه را که ما در آلمان در زمینه جراحی های استخوان و ستون فقرات انجام می دهیم ، در ایران نیز قابل انجام است. در اینجا هم پزشکان متخصص ، هم تجهیزات و امکانات پزشکی وجود دارد و هم خوشبختانه فهم علمی بیماران افزایش یافته است . یعنی هر بیمار به سطحی از درایت علمی رسیده است که برای گزینش یک شیوه درمانی به نظرخواهی از چند پزشک و متخصص اقدام می کند و این اتفاقی است که برای جامعه پزشکی ایران بسیار خوشایند است. چراکه این حق بیمار است که پزشک اش را با اطمینان انتخاب کند.

باخبر شدیم که شما برای درمان یکی از شایع ترین بیماری های ستون فقرات ، یعنی دیسک کمر، شیوه درمانی برگشت ناپذیری را برای اولین بار در اروپا به اجرا گذاشته اید ، ضرورت اجرای چنین شیوه ای به چه دلایلی احساس می شد؛
امروزه استاندارد روشهای جراحی های ستوان فقرات در همه جای دنیا به یک صورت است ، ولیکن مشکلی که در ارتباط با درمان این بیماریها وجود دارد این است که در سیر طبیعی پس از عمل جراحی ، همیشه مشکلاتی گریبان بیماران را می گیرد که در رابطه با دیسک کمر یا گرفتگی کانال نخاع این مشکلات برای بیمار آزاردهنده است ؛ کما این که بیمارانی که مورد عمل جراحی دیسک کمر قرار می گیرند، غالبا پس از جراحی شکننده می شوند و در طول ماهها و سالها ، مقداری از دردشان همچنان باقی می ماند. به طوری که دیگر قادر نخواهند بود فعالیت های سابقشان را ادامه دهند.بالطبع کنار آمدن با عوارض پس از عمل برای افرادی که کهولت سن دارند ، قابل قبول تر است ولیکن برای بیماران جوان خوشایند نخواهند بود. پس باید برای این دسته از بیماران که در سن پویایی وفعالیت هستند ، تمهیداتی اندیشیده می شد تا جلوی عوارض پس از عمل را که ناشی از ایجاد بافت نابجا و چسبندگی در ناحیه دیسک و در عین حال احتمال عود مجدد آن است ، گرفته شود.

در روشی که شما برای جراحی دیسک به کار می برید ، چگونه از عود مجدد آن جلوگیری به عمل می آید؛
به طور کلی ، بسته به این که بیمار با چه روشی و توسط چه جراحی عمل شود ، بین 1 تا 3 درصد عود دیسک وجود دارد که این میزان در این نوع جراحی ها بسیار زیاد است . آنچه به طور معمول در جراحی دیسک توسط پزشک و زیر میکروسکوپ انجام می گیرد ، خروج قسمت تخریب شده دیسک است که حالت ژله ای دارد (دیسک غضروفی است که بین هر 2 مهره از ستون فقرات قرار گرفته است). ولیکن نکته در اینجاست که این دیسک لایه سختی نیز دارد که با روشهای معمول قادر به خروج مستقیم آن نیستیم چراکه کوچک ترین بی توجهی در خارج کردن آن می تواند به قطع شریان داخل شکم و خونریزی در بیمار منجر شود. در عین حال عدم خروج این قسمت نیز می تواند بیمار را دچارعود مجدد دیسک کند.درواقع اتفاقی که در بیماران مبتلا به دیسک می افتد این است که جریان فرسایشی ستون فقرات به دنبال انجام کارهای سنگین در طول زمان ، به ازدست دادن آب دیسک وخشک شدن آن منجر می شود ، به گونه ای که این غضروف شکننده شده و دیگر انعطاف لازم را نخواهد داشت . در نتیجه یک حرکت نابجا باعث بیرون زدن دیسک و تحت فشار قرار گرفتن عصب آن ناحیه می شود.هدف ما در روش اخیر ، کاهش درصد ایجاد بافت نابجا و در عین حال جلوگیری از عود دیسک ، به واسطه تخلیه قسمت سفت دور دیسک بوده است.

خروج قسمت سفت دور دیسک طی چه مراحلی صورت می گیرد؛
مسلما اگر بخواهیم دیسک را کاملا تخلیه کنیم ، حالت عدم استحکام ایجاد و مفصل لق می شود و حرکت 2 مهره روی هم با ناراحتی و درد زیاد همراه خواهد شد. پس باید جسمی بین 2 مهره قرار داد که بتواند جای دیسک را بگیرد. برای این منظور ، دیسکهای مصنوعی نیز ساخته شده اند ولیکن برای کار گذاشتن آنها باید بیمار را از ناحیه شکم مورد عمل باز قرار داد. به همین منظور ما میله کوچکی از جنس تیتان را به طول 5 و قطر 3 میلیمتر از ناحیه ستون فقرات و در عرض 10 ثانیه وارد فضای 2 مهره می کنیم . مکانیسم عملکرد این میله به این صورت است که داخل خود پرده هایی دارد که پس از قرار گرفتن در محل با سطح تحتانی بالا و سطح فوقانی مهره پایین چفت (FIX) می شود. انجام عمل دیسک به این طریق ، احتمال عود مجدد آن و نیز عوارض پس از جراحی را به صفر کاهش می دهد. پس از کار گذاشتن این استوانه فلزی نیز با استفاده از بافت چربی بیمار، غلافی را دور ریشه عصب ناحیه مورد جراحی ، برای جلوگیری از ایجاد بافت نابجا ، می پیچیم.

آیا این شیوه جراحی در ایران نیز تاکنون انجام شده است؛
این شیوه برای نخستین بار 3 سال پیش در اروپا و توسط من انجام شده و تا کنون 950 بیمار تحت این نوع عمل جراحی قرار گرفته اند که همگی درمان قطعی شده اند. در ایران نیز طی چند روز آینده این عمل را در همین بیمارستان انجام خواهیم داد.

بپردازید به شیوه ای که برای درمان و جلوگیری از پیشرفت تومورهای ستون فقرات اجرا کرده اید. این شیوه در چه بیمارانی و طی چه مراحلی قابل اجرا خواهد بود؛
تومور ناحیه ستون فقرات چه استخوان مهره را درگیر کرده باشد یا به عصب رسیده باشد ، عمدتا ناشی از متاستازهای سرطان پروستات یا سرطان پستان و یا تومورهای ناشی از نوعی سرطان استخوان (پلسموسیتوم) هستند. این بیماران با دردهای طاقتفرسایی مواجه اند به شکلی که ناگزیر از تزریق مورفین و یا حتی داروهای اوپیم به آنها هستیم که حاصل آن بی اشتهایی ، کار نکردن شکم و باد کردن معده است . به علاوه که این افراد به علت تزریق داروهای مخدر حالت عادی نخواهند داشت .کاری که ما برای این دسته از بیماران انجام داده ایم ، آن است که با انجام یک جراحی بسته از ناحیه ستون فقرات وارد فضای بین مهره ای که مبتلا به سرطان شده می شویم و یک بالون داخل استخوان می زنیم . پس از باز شدن بالن از بیرون ، فضایی داخل مهره باز می شود که در آنجا سمنت (بتون) ماده ای که از جنس پلی اکریل است می زنیم . این ماده پس از 5دقیقه همچون بتون سفت می شود و جسم تحلیل رفته مهره را قوام می بخشد. به این ترتیب نه تنها درد وحشتناک بیمار کاهش می یابد ، بلکه سلول های توموری نیز بتونی شده و رشد و نمو آنها متوقف می شود.این شیوه را از سال 1993 در اروپا به اجرا گذاشته ایم و برای اولین بار نیز طی چند روز آینده در ایران به اجرا خواهیم گذاشت.

پیشرفت های اخیردر زمینه پیوند سلول های بنیادی (Stem cell) را در زمینه بیماری های اعصاب مرکزی چگونه می بینید؛
این پیشرفت ها در ارتباط با ناراحتی های قلبی نتایج خوبی را به همراه آورده است ولیکن در سایر زمینه ها همچون بیماری های ناحیه مغز و اعصاب تنها در مراحل ابتدایی آزمایشگاهی است و هر نوع اطلاع رسانی در این زمینه تا رسیدن به نتایج قطعی جایز نیست . حتی درباره بیماری ام.اس (M.S) نیز از آنجایی که هنوز نتوانسته ایم علت این بیماری مزمن سیستمیک را شناسایی کنیم ، به درمان قطعی برای آن دست نیافته ایم و تنها می توانیم از پیشرفت علایم آن جلوگیری کنیم.