تماشایی شدن یک داستان قدیمی

کدو قلقله‌زن براساس قصه‌ای قدیمی به همین نام تحت عنوان افسانه‌های کهن با برداشتی آزاد بازنویسی شده و با مدیریت چنگیز جلیلوند صدا‌گذاری شده و ساخت موسیقی آن نیز به عهده پیروز ارجمند بوده است. این کار در هفتمین جشنواره پویانمایی تهران جایزه بهترین فیلمنامه را از آن خود کرد. این اثر در بخش پویانمایی نخستین جشنواره تلویزیونی جام‌جم و بیست و پنجمین جشنواره فیلم‌های کودک و نوجوان نیز شرکت داشته است.

قصه آشنای این انیمیشن، سرگذشت پیرزنی تنهاست که دخترش بتازگی عروس شده و در روستای مجاور با همسر جوانش زندگی می‌کند. روزی پیرزن ـ که نبود دخترش او را دلتنگ کرده ـ عزم سفر به خانه دخترش را می‌کند و با تهیه بار و بنه‌ای در حد توان، راهی روستای محل زندگی دخترش می‌شود.

پیرزن در مسیر با خطرات مختلفی روبه‌رو می‌شود؛ ازجمله جانوارانی که قصد خوردن او را دارند و او هرکدام را به حیلتی وعده به زمانی می‌دهد که برمی‌گردد، تا او را در راه برگشت به خانه‌اش بخورند. او پس از استراحت چند روزه در خانه دخترش قصد بازگشت می‌کند و برای رهایی از چنگال حیوانات، داخل کدوی بزرگی شده و قل‌قل زنان راهی خانه‌اش می‌شود. جانوران فریب این ترفند را خورده و به خیال این‌که کدویی بیش نیست از خوردنش می‌گذرند تا آخرین جانور که گرگ است متوجه حیله پیرزن می‌شود و... .

متن این اثر تماما به صورت شعر نگاشته شده و با لحنی آهنگین اجرا می‌شود. سبک زیبای سنتی ایرانی، طراحی شخصیت‌ها و فضاها و رنگ‌آمیزی شاداب از نکات مثبت این انیمیشن است. نویسنده فیلمنامه احاطه کافی به ادبیات فولکلوریک داشته و در این زمینه مطالعات فراوانی انجام داده و بنا داشته برای آشنایی نونهالان این دیار با متون کهن فارسی، افسانه‌های گوناگون که سینه به سینه به امروز منتقل شده را تدوین و گردآوری کند.

ارائه این اثر به صورت انیمیشن ـ که زمینه‌ای بسیار مساعد برای انتقال مفاهیم به کودکان و نوجوانان و چه‌بسا بزرگسالان دارد ـ بخوبی صورت گرفته است. این‌گونه آثار می‌تواند ضمن پندآموزی و روایت عبرت‌آموز، مخاطبان را تا حدودی از سر گرم شدن و تاثیرپذیری از آداب و سنن بیگانگان در قالب داستان بی‌نیاز کند. به نظر می‌رسد باید با سرمایه‌گذاری در ساخت چنین کارهایی و نیز بهره‌گیری از طنز شیرین داستان‌های ایرانی در قالب انیمیشن، بتوانیم ادبیات فولکلور خود را به کودکان نسل جدید ایران و حتی به کشورهای دیگر معرفی کنیم.