جولان عقرب‌ها در خوزستان

این استان با توجه به شرایط آب و هوایی متنوع، پوشش گیاهی و نوع بافت خاک (رسوبی ریزبافت) ازجمله مناطق مستعد برای زیست جانوران سمی بویژه عقرب‌ها به شمار می‌رود و همواره به عنوان یک منطقه عقرب‌خیز مورد توجه بوده است.

بهزاد مسیحی‌پور، مسئول بخش عقرب سایت حمیدیه موسسه رازی جنوب غرب کشور در اهواز در این باره به مهر گفت: هر جا انسان باشد، عقرب هم هست. اولین کشور جهان از نظر تنوع گونه عقرب برزیل و سومین کشور نیز ایران است. بین 1500 تا 2500 گونه عقرب در دنیا شناسایی شده است. مهم‌ترین خانواده عقرب بوتیده است که بیش از 80 درصد از عقرب‌های جهان جزو این خانواده‌اند.

وی افزود: خوزستان رتبه اول تنوع و عقرب زدگی را در کشور دارد. سم‌گیری عقرب‌ها به وسیله شوک الکتریکی در فصل زمستان انجام می‌شود. عرضه این محصولات تولیدی به بازار زیر نظر وزارت بهداشت صورت می‌گیرد و 80 درصد آنتی‌سرم‌‌های تولیدی ما در خوزستان مصرف می‌شود.

احمد تقوی‌مقدم، مسئول آزمایشگاه تحقیقات فرآورده‌های بیولوژیک و تولید آنتی‌‌سرم عقرب‌زدگی موسسه رازی جنوب غرب کشور در اهواز نیز درباره نحوه گرفتن آنتی‌سرم از عقرب‌ها گفت: عقرب‌ها مهرماه بیشتر پیدا می‌شوند و فصل خرید عقرب از مهر تا اواسط اردیبهشت است. امسال 150 هزار عقرب خریدیم و با دستگاه شوک الکتریکی سم آنها را گرفتیم. پس از سم‌گیری با دستگاه فریز درایر سم را به منظور طولانی کردن تاریخ استفاده از آن خشک می‌کنیم. آنتی‌ژن‌ها را همراه با اجونت (یاور) به اسب تزریق می‌کنیم.

وی ادامه داد:‌ از این تعداد عقرب حدود 25 گرم سم خشک به دست می‌آید که در بازار جهانی هر گرم از این سم 20 هزار دلار قیمت دارد. آنتی‌ژن‌ها در پنج نوبت و هر هفته یک بار به اسب تزریق می‌شود و پس از آخرین تزریق وقتی اسب یک هفته استراحت کرد، هر سه روز یک بار در هر نوبت از اسب پنج لیتر خونگیری می‌شود. وقتی گلبول‌ها ته‌نشین شد، بعد از تصفیه به صورت آنتی‌سرم به بازار عرضه می‌شود.

تقوی مقدم یادآور شد: کیسه‌های پنج لیتری خونگیری از برزیل وارد می‌شود و این کیسه‌ها ضدانعقاد است. البته تا چند ماه آینده خون مستقیم به اتاق استریل وارد می‌شود. در عراق و افغانستان نیز آنتی‌سرم تولیدی ایران خریداری می‌شود. هر پنج میلی‌گرم به یک آنتی‌سرم تبدیل می‌شود. در این سایت (حمیدیه) از اسب‌های ماده استفاده می‌کنیم؛ چون اسب‌های نر وحشی هستند و هر کدام به سه نفر نیرو نیاز دارند. دلیل این که برای خونگیری اسب را انتخاب کردیم، این است که قرابت خونی این حیوان با انسان نزدیک است و خون بیشتری هم دارند.

وی افزود:‌ در دوره آینده در بخش آنتی‌سرم مار نیز فعالیت خواهیم کرد. از هر سه میلیون نفر یک نفر به سرم اسبی حساسیت دارد و با توجه به این که قبل از تزریق تست می‌شود، اگر حساسیت فرد مشخص شود، سرم بز و گوسفندی به آن تزریق می‌کنند.

موسسه رازی جنوب غرب کشور شعبه اهواز که دومین تولیدکننده آنتی‌سرم عقرب‌زدگی خاورمیانه است، سال 1338 به منظور مقابله با طاعون اسبی تاسیس شد. این موسسه زیرمجموعه موسسه رازی حصارک کرج است. در این موسسه واکسن آنتروتوکسمی در دام‌ها (گوسفند و بز)، واکسن قانقاریا (در گوسفند و بز) و آنتی‌سرم عقرب‌زدگی تولید می‌شود.