دریای معرفت با امواج رادیو

***

در یکی از روزهای ضبط برنامه معارفی راه رستگاران به پشت صحنه آن در رادیو ایران می‌روم. برنامه آماده ضبط است و بعد از اعلام نام برنامه از سوی امیر نوری، گوینده پیشکسوت بیشتر برنامه‌های رادیویی، حجت‌الاسلام علی سرلک با نام و یاد خدا سخنانش را آغاز می‌کند. سرلک ابتدا با اشاره به خطبه 87 نهج‌البلاغه به فرازهایی از سخنان امیرالمومنین(ع) درباره کسانی که به تعبیر حضرت علی(ع) احب عباد بودند و خدا آنها را خیلی دوست داشت، اشاره می‌کند و به شرح این بیانات می‌پردازد. او در شرح خود به این نکته اشاره می‌کند که انسان محبوب خدا، انسانی است که بخش عمده محبتش نسبت به آینده، او را محزون کرده است. با نگرانی درصدد است عظمتی را که پیش رو دارد، به ‌دست بیاورد. بخش دیگر این است که محبوب خدا یک انسان بی‌درد و بی‌تفاوت نسبت به جامعه نیست.

***

بخش نخست، سخنان سرلک که به پایان می‌رسد سراغ سردبیر این برنامه می‌روم تا از رویکرد و میزان موفقیت آن جویا شوم. عبدالله علایی، سردبیر و تهیه‌کننده جوان برنامه که از سال 84 همکاری خود را با گروه اندیشه رادیو ایران آغاز کرده است، می‌گوید: تا جایی که امکان دارد تلاش می‌کنیم همه مباحث نهج‌البلاغه را در حد کوتاه و مختصر در این برنامه ارائه کنیم که البته از آنجا که منتقل کردن این مباحث معارفی در زمان کوتاه نیازمند نگرش جامع و عالمانه است، این کار ساده نیست. ما ابتدا تصمیم گرفتیم با توجه به اهمیت نهج‌البلاغه و آموزه‌های این کتاب ارزشمند، برنامه‌ای کوتاه و کاربردی در ساعات پرشنونده پخش شود و طرح برنامه راه رستگاران برای پخش تصویب شد و در پی آن پس از یکسری تحقیق و بررسی منابع مختلف از جمله شرح ابن‌ابی‌الحدید و کتب و شرح‌های دیگر، موضوعات اخلاقی و تربیتی استخراج شد. ابتدای برنامه، کل حکمت‌های نهج‌البلاغه به طور کوتاه و موجز و کاربردی مورد استفاده قرار گرفت. بعد از آن به بررسی نامه 31 نهج‌البلاغه و سپس خطبه متقین و خطبه 87 نهج‌البلاغه پرداختیم.

علایی در ادامه با اشاره به استقبال مخاطب از راه رستگاران ادامه می‌دهد: با توجه به ساعت پخش این برنامه بازخوردهای مختلفی از اقصی نقاط کشور دریافت شد که این از علاقه و اشتیاق زیاد مخاطب و آشنایی بیشتر با معارف اهل بیت(ع) نشان داشت. همچنین با توجه به مهجور بودن نهج‌البلاغه میان مردم و نیاز بسیار شدید آنها به پرداخت بیشتر به نصایح و آموزه‌های این کتاب، برنامه از گروه اندیشه رادیو ایران پخش می‌شود.

او همچنین با اشاره به درخواست تعداد بیشماری از شنوندگان برای تهیه مجموعه‌ای متمرکز از برنامه‌های پخش شده راه رستگاران می‌گوید: برای تحقق خواسته مخاطبان، این پیشنهاد در دست بررسی است.

***

خطبه 192 نهج‌البلاغه، معروف به خطبه همام مورد بررسی قرار گرفت و هم‌اکنون هم خطبه 78 نهج‌البلاغه بررسی و بازخوانی می‌شود. بخش دیگری از برنامه در حال ضبط است که اکبر عاشوری، مدیر گروه ایران و حماسه رادیو ایران برای نظارت بر این برنامه دینی ـ معارفی در استودیوی ضبط برنامه حضور پیدا می‌کند. او درباره برنامه راه رستگاران می‌گوید: این برنامه در زمانی کوتاه به بیان سخنان مولای متقیان حضرت علی(ع) در نهج‌البلاغه می‌پردازد. در این برنامه سعی شده تا جای ممکن اختصارگویی و ایجاز رعایت شود در ضمن، کلام نافذ و شیوای آقای سرلک، مزید بر علت شده که بهتر بتوانیم مفاهیم را به شنونده و مخاطب خود برسانیم.

او با اشاره به این‌که در رادیو برنامه‌ای که همه قسمت‌های آن به نهج‌البلاغه اختصاص داده شود، نداریم و راه رستگاران از این بابت یک برنامه منحصربه‌فرد است، تصریح می‌کند: بعضی کلمات و سخنان هیچ‌وقت کهنه نمی‌شود و بعضی تجارب همیشه و در هر زمان و مکانی قابل بازخوانی و استفاده است. کلام علی(ع)، بعد از قرآن یکی از کلام‌های نافذ و شیواست که می‌تواند انسان را در بن‌بست‌ها و در حین مواجه شدن با علامت‌های سوال یاری‌رسان باشد. بخصوص در این مقطع از تاریخ که راه‌های فرعی و اصلی‌نما در مقابل انسان‌ها خودنمایی می‌کند!

سازندگان برنامه راه رستگاران معتقدند امروزه جامعه کمتر از گوهر نهج‌البلاغه استفاده کرده است، در حالی که می‌تواند پررنگ‌ترین نقش‌ها را در زندگی فردی و اجتماعی ایفا کند، چون این کلمات فقط متعلق به تاریخ نیست و برای عصر حاضر هم کاربرد دارد.

در ادامه برنامه، کارشناس قرآنی راه رستگاران با استفاده از شعر و حکایت‌های کوتاه می‌کوشد مخاطب بیشتر به معنای کلام حضرت علی(ع) و مفاهیم کتاب نهج‌البلاغه پی ببرد.

این برنامه معارفی با کلامی از امام خمینی(ه) درباره مظلومان جهان به اتمام می‌رسد.

تنظیم موج

برنامه راه رستگاران هر روز بجز جمعه‌ها قبل از خبر ساعت 8 صبح از رادیو ایران پخش می‌شود. شنوندگان رادیو ایران و علاقه‌مندان برنامه‌های معارفی ـ مذهبی می‌توانند با شماره تلفن 22167947 با این برنامه و با گروه اندیشه رادیو ایران در ارتباط باشند. آدرس اینترنتی این برنامه radio iran‌/ andesheh.ir ‌ است.

قدم‌زنی در ساحل یک اقیانوس

حجت‌الاسلام علی سرلک، کارشناس برنامه راه رستگاران می‌گوید: در این برنامه توفیقی نصیبم شده که هر روز صبح از نهج‌البلاغه صحبت کنم. ابتدا از کلمات قصار کار را شروع کردیم و به بعضی نامه‌های مولا علی(ع) پرداختیم تا امروز که براساس شیوه‌ای مختصر و مفید در برنامه جمع و جور با خطبه‌های نهج‌البلاغه پیش می‌رویم. تقریبا سه سالی است قبل از خبر ساعت 8 صبح به مدت سه تا چهار دقیقه پخش می‌شود. بتازگی هم داریم در خصوص خطبه 87 که وصف بندگان محبوب خدا در کلام امیر‌المومنین است، صحبت می‌کنیم.

او در ادامه درباره لحنی که برای انتقال مفاهیم نهج‌البلاغه در این برنامه برگزیده است، می‌گوید: به اقتضای رسانه، چون برنامه صبحگاهی است سعی می‌کنیم با شادابی و با انتخاب کلمات، این مهم را انجام دهیم، همچنین با استفاده از واژگان، تمثیل، استعاره، شعر و ضرب‌المثل می‌خواهیم نه‌تنها مخاطب عمومی خود را راضی کنیم، بلکه مخاطبان خاص و فرهیختگان نیز از شنیدن این برنامه اقناع شوند. در طول مدتی که برنامه پخش می‌شود، بعضی مخاطبان با من گفت‌وگو کرده‌اند که آن‌طور که از کلام آنها برمی‌آید، از فضای برنامه احساس رضایت دارند.

او درباره تاثیر شناخت نامه‌ها و کلمات قصار حضرت علی(ع) برای طرح بهتر مفاهیم بلند نهج‌البلاغه می‌گوید: آنقدر اقیانوس کلمات امیرالمومنین(ع) ژرفناک و بیکران است که ما فقط می‌توانیم در کنار این اقیانوس قدم بزنیم. ما باید با نهج‌البلاغه مانوس شویم و از رهگذر کلمات امیرالمومنین، مدار زندگی خودمان را طراحی کنیم.

زهره زمانی