رصدخانه ملی ایران
دانش نجوم در ایران سابقه ای به قدمت تاریخ پرشکوه آن دارد، کاوشهای باستان شناسی نشانه هایی از رشد این دانش نزد ایرانیان باستان را آشکار کرده و نقش بارز ایرانیان در غنای دانش اخترشناسی در دوره اسلامی چنان آشکار است
ما از این قافله پرشتاب عقب بیفتم. زمانی که نخستین تلسکوپ نجومی وارد ایران شد مربوط به سلطنت شاه عباس صفوی است (تقریبا همزمان با آن هنگام که گالیله برای اولین بار کاربرد نجومی آن را کشف کرد) یک موسیونر مذهبی از این ابزار برای برگزاری شب رصدی برای شاه عباس صفوی استفاده کرد اما متاسفانه این ابزار در اختیار دانشمندان بزرگ آن زمان قرار نگرفت ، سالها بعد و پس از آن که اصلاحات فرهنگی امیرکبیر بستری برای آشنایی ایرانیان با دانش نوین شد، یکی از دانش آموختگان دارالفنون به نام مشاورالملک محمودی عازم پاریس شد و پس از تحصیل نجوم مدتی در رصدخانه پاریس به فعالیت پرداخت و حتی در کشف یکی از سیارک های کمربند سیارک ها نقش ویژه ای بر عهده گرفت وی هنگام بازگشت به ایران مجموعه ای از ابزارهای نجومی را به ایران آورد اما از سوی مقامات به عنوان مسوول تلگراف خانه منصوب شد.
وی هراز چند گاهی در برج شمس العماره تهران برای ناصرالدین شاه ، شب رصدی برگزار می کرد و شاه از پشت تلسکوپ های کوچک او به سیارات و ماه می نگریست ، در این هنگام مشاورالملک از شاه درخواست کرد با اختصاص بودجه ای دستور ساخت رصدخانه سلطنتی ایران را نیزتاسیس کند تا او بتواند به آموزش و پژوهش بپردازد اما جواب ناصرالدین شاه چنین بود.
«پول را نباید صرف هوا کرد» متاسفانه این پاسخ طی سالهای بعد به الفاظ مختلف تکرار شد تا در آغاز هزاره سوم بزرگ ترین ابزار رصدی کشوری که گهواره رشد دانش اخترشناسی است تلسکوپی با قطر اندکی بیش از 50 سانتی متر باشد.
در حالی که در همسایگی ما و در عراق درگیر جنگ رصد خانه ملی با قطر بیش از یک متر به فعالیت مشغول است ، و امروز تلسکوپ های کلاس 10 متر در جهان مشغول فعالیت هستند و قرار است تا سال 2012 تلسکوپی با قطر 6 متر به فراسوی مدار ماه فرستاده شود و صحبت از ساخت تلسکوپی غول پیکر با قطر دهانه 100 متر مطرح است.
امروزه به نظر می رسد دوران نویی در عرصه نجوم ایران فرا رسیده است و پس از دهها سال انتظار طرح رصدخانه ملی ایران به تصویب دولت رسیده است و هم اکنون گروههایی مشغول مکان یابی محل ساخت این رصدخانه هستند، احتمالا تلسکوپی روباتیک از کلاس 2 متر نخستین ابزار این رصدخانه ملی ایران خواهد بود که طی حدود 5سال آینده به بهره برداری خواهد رسید.
ایرانیان تا 5سال دیگر آغاز به کار رصدخانه ملی خود را در حالی جشن خواهند گرفت که به دلیل نبود ابزارهای مناسب رصدی فرصتهای رشد علمی فراوانی از دست رفته است ، اما این سوال مطرح است در آن هنگام و با توجه به فعالیت تعداد زیاد تلسکوپ کلاس 10 متر (که اکنون فعال است) و کلاس 30 تا 100 متر (که تا آن هنگام ساخت آنها آغاز شده) و تلسکوپ 6متری جیمزوب در مدار زمین ، این رصدخانه تا چه حد می تواند در تولید علم و کسب اعتبار علمی حداقل در محدوده مرعی طیف الکترومغناطیس برای کشورمان مفید باشد.
شاهین نوروزی 
گفت و گو
