صداهای زیرزمینی

واقعیت این است که دوبله فارغ از این که هنر است و تا حدود زیادی به استعداد و ظرفیت درونی افراد وابسته است، اما تکنیک هم بخش مهمی از ماهیت آن را تشکیل می‌دهد. فن‌بیان، تربیت صدا، آواشناسی و آشنایی با هنر سینما و نمایش، عناصر تکنیکی هستند که به دوبلور کمک می‌کند تا این هنر را در خود پرورش دهد و بارور کند، ضمن این که تجربه عملی در این حرفه نیز به پختگی بیشتر صدا کمک می‌کند که دوبله‌های زیرزمینی فاقد آن هستند.

دوبله‌های زیرزمینی با ترجمه شتاب‌زده و گاه غلط در کنارصدای ناپخته و خام ـ که بیشتر به روخوانی و نریشن‌گویی (گفتار متن) غیرحرفه‌ای شباهت دارد ـ به سویه زیبایی‌شناسی این هنر لطمه زده و رویکرد تجاری و نداشتن ‌تعهد حرفه‌ای و اخلاقی به آن، جایگاه فرهنگی‌اش را متزلزل کرده است. دوبله لزوما ترجمان صوتی یک اثر نمایشی نیست و صرفا برگرداندن گفتار محسوب نمی‌شود. دوبله در حقیقت نوعی صداپیشگی است که مستلزم آگاهی دوبلور از زیر و بم صدا و چگونگی کاربرد آن در دوبله است. به عبارت دیگر دوبله نوعی صداشناسی است که در آن، درک درست درام و پرسوناژها لازمه کار است. دوبله‌های زیرزمینی با تبدیل این حرفه به یک تجارت صوتی ـ تصویری در حال آسیب رساندن به این هنر باسابقه و درخشان و تهدید آن است که باید از سوی مراکز و نهادهای فرهنگی، مدیریت و نظارت شده، با کسانی که دستی بر این آتش دارند، نه به عنوان دوبلور که به‌عنوان مجرم فرهنگی برخورد شود.

سید رضا صائمی/ جام جم