مرگ آخرین لاما

قصه از کجا شروع شد؟

سال 1376، دو دانشجوی برنامه‌نویس مستقل به نام‌های جاستین فرانکل و دیمیتری بولدیروف، نرم‌افزاری با نام AMP پلیر را روی فضای اینترنتی به نسبت کوچک آن زمان، قرار دادند. خیلی زود این نرم‌افزار مورد توجه شرکت نال‌سافت قرار گرفت و با نام وینمپ وارد بازار شد. این شروع کار نرم‌افزاری بود که با رایج شدن فایل‌های اینترنتی، روز‌به‌روز به محبوبت خود می‌افزود. در آن زمان که پلیرهایی غیر از مدیاپلیر ضعیف و جت‌آدیوی بسیار سنگین پیدا نمی‌شد، وینمپ یک معجزه بود. از ویژگی‌های این نرم‌افزار می‌توان به توانایی پخش فایل‌های صوتی و تصویری در فرمت‌های مختلف، اکولایزر حرفه‌ای برای تنظیم پخش، توانایی ذخیره‌سازی فهرست آهنگ‌های مورد علاقه در یک فایل چند کیلوبایتی، توانایی کپی سی‌دی و توانایی تبدیل فرمت چند فایل صوتی اشاره کرد. این نرم‌افزار هر سال نسخه جدیدی ارائه می‌کرد و تا سال 2001، پنج نسخه از آن در اختیار کاربران قرار گرفت. اما چیزی که وینمپ را از دیگر رقبایش متفاوت می‌کرد، ظاهر جالب، منوهای مختلف و قابلیت خصوصی‌سازی بود که حتی هنوز هم مفهوم آن در دنیای دیجیتال باب نشده است.

لاما ایرانیزه می‌شود

اوج محبوبیت وینمپ که با سمبل شتر لاما شناخته می‌شد، به آغار کارش مصادف با اواخر دهه 7۰ خورشیدی بر‌می‌گردد. در آن زمان وینمپ یکی از بهترین پخش‌کننده‌های موزیک‌های رایانه و البته رادیوهای اینترنتی بود؛ یعنی درست زمانی که تازه پای رایانه‌ها به خانه ایرانی‌ها باز شده بود. در آن سال‌ها که هر چیزی را باید خودت کشف می‌کردی، خصوصی‌سازی وینمپ باعث محبوبیت این نرم‌افزار در ایران شد. در فضای محدود ویندوز ۹۸، پلیر وینمپ علاوه بر پخش همه فرمت‌ها، به شما اجازه می‌داد هر بلایی می‌خواهید سرش بیاورید و پوسته‌های مختلف برای آن دانلود کنید. اما اینها برای کاربران ایرانی کافی نبود، طولی نکشید که آنها راهی برای ساختن پوسته در وینمپ پیدا کردند و فضای وب فارسی پر شد از پوسته‌هایی مانند استقلال، پرسپولیس و هر چیزی که در جامعه ایرانی آن زمان محبوب بود. وینمپ با آمدن ویندوز اکس‌پی تغییراتی کرد تا کاربران راحت‌تر با آن کار کنند.

دوران هفتم؛ پایان خاطره‌ها

دهه 80 که داشت آغاز می‌شد میلیون‌ها سیستم در جهان برای پخش موزیک‌ از وینمپ استفاده می‌کردند. وینمپ به نسخه پنجم رسیده بود و حالا یک نرم‌افزار کامل و محبوب بود. همین محبوبیت باعث شد AOL سال 1379 شرکت Nullsoft (تولید کننده وینمپ) را به قیمت ۸۰ میلیون دلار بخرد و از همان زمان توسعه این اپلیکیشن تقریباً متوقف شد. تا پنج سال بعد فقط شش به‌روز‌رسانی تکمیلی برای نسل پنجم این نرم‌افزار به بازار آمد و وینمپ هیچ‌گاه به نسخه ششم نرسید. با آمدن نسخه هفتم ویندوز که تحولات ظاهری زیادی نسبت به اکس‌پی کرده بود، کاربران دیگر حاضر نبودند همان چهره قدیمی وینمپ را تحمل کنند. لامای محبوب دیگر جایی بین رایانه‌های ویندوز هفتی نداشت. انگار این پدیده هم به سرنوشت هم‌نسلانش دچار شده بود و می‌رفت که تنها یک خاطره باشد. حتی با وجود ارائه نسخه‌های مخصوص مک و اندروید در سال‌های اخیر، وینمپ هرگز موفق نشد محبوبیتش در ویندوز ۹۸ و اکس‌پی را به دست آورد. همین کافی بود که AOL مهر بازنشستگی را روی پرونده وینمپ بزند. اما دلیل رکود فقط سیاست‌های غلط AOL نبود. در واقع با حضور گوشی‌های هوشمند تعداد کسانی که با رایانه‌شان به طور حرفه‌ای موسیقی گوش می‌دهند بسیار کم شده است. از طرفی نشر موسیقی در فضای آنلاین هم بسیار فراگیر شده و رایانه‌های خانگی بیشتر به سمت نرم‌افزارهای چند‌رسانه‌ای رفته‌اند و نه موزیک‌پلیرها. وقتی شما با یک پلیر می‌توانید هم آهنگ گوش بدهید و هم بلو‌ری ببینید، چرا دیگر کار را برای خودتان سخت می‌کنید؟ البته خود وینمپ هنوز دلیل مشخصی برای پایان کار خودش ارائه نکرده، اما همین کاهش تعداد طرفداران آن به عنوان یک پلیر سبک و کارا می‌تواند مهم‌ترین دلیل باشد. به هر شکل، حالا دیگر داستان وینمپ به پایان رسیده و درست یک ماه دیگر این پلیر به طور کامل به تاریخ می‌پیوندد.

عملیات نجات

پس از اعلام خبر بازنشستگی وینمپ علاقه‌مندانی که سال‌ها به استفاده از این پخش‌کننده موزیک عادت کرده بودند، سریع وبسایتی راه‌ انداختند تا از مرگ این پدیده محبوب جلوگیری کنند. در این وبسایت میلیون‌ها طرفدار وینمپ در سراسر جهان طومار نوشتند تا بتوانند AOL را از تصمیمش منصرف کنند. در این گروه که تعداد زیادی توسعه‌دهنده هم در میان آنها به چشم می‌خورد، تلاش اصلی بیشتر از آن که تشویق AOL به ادامه کار باشد، پیدا کردن راهی برای اوپن سورس کردن وینمپ است. آنها می‌گویند: «تاریخ موسیقی دیجیتال با وینمپ شروع شد؛ هدف ما این است که نال‌سافت را متقاعد کنیم سورس کدهای وینمپ را منتشر کند تا ما از این به بعد به توسعه آن به صورت متن باز ادامه دهیم.» ظاهرا این تنها راهی است که حیات وینمپ را تضمین می‌کند. این طومار تا‌کنون بیش از یک میلیون و ۴۳۵ هزار امضا داشته و این رقم در حال افزایش است. اگر AOL با این کار موافقت کند، وینمپ بار دیگر در دست دوستدارانش پیشرفت خواهد کرد./ ضمیمه کلیک

آرش جهانگیری