جان گرفتن اشیای مرده

این آثار هنری که از مواد بازیافتی توسط نازیلا مین‌باشی‌زاده ساخته می‌شود، در قالب یک نمایشگاه از اول آذر در فرهنگسرای نیاوران میزبان شهروندان تهرانی است.

مین‌باشی‌زاده در این نمایشگاه حدود 25 اثر را که با اشیای بازیافتی خلق شده‌‌اند به تماشا گذاشته است. او این آثار را در دو سال اخیر خلق کرده و در ارائه این آثار به جای استفاده از رنگ از اشیا بهره گرفته است. مواد بازیافتی روی صفحه‌های نازیلا مین‌باشی‌زاده گاهی شکل کشتی می‌گیرند و گاهی تصویر صورت و قالی را به نمایش می‌گذارند.

او که 20 سال از عمر هنری خود را به این شیوه اختصاص داده، آثارش را فی‌البداهه خلق می‌کند و معتقد است شیوه کارش میکس متریال است و از کنار هم قرار گرفتن مواد بازیافتی طراحی می‌شود. وی می‌گوید: سبکی با عنوان میکس متریال وجود ندارد و من خود این عنوان را روی شیوه کاری‌ام گذاشته‌ام چراکه این کار ابداعی خودم است و از جایی آموزش ندیده‌ام. در ضمن به خاطر استفاده از همه انواع مواد ازجمله شیشه، آهن، فلز و چدن عنوان میکس متریال را انتخاب کرده‌ام.

مین‌باشی‌زاده ادامه می‌دهد: من در این کار از همه نوع مواد غیر از چند ماده همچون باتری، لاستیک و پلاستیک استفاده می‌کنم، چراکه برخی مواد که انعطاف‌پذیر هستند و به مرور زمان از بین می‌روند قابلیت استفاده در یک اثر هنری را ندارند چون ماندگار نخواهند شد.

این هنرمند بیان می‌دارد: کارهایی که انجام می‌دهم، نه تغییر شکل می‌دهند و نه خراب می‌شوند و همانند یک مجسمه زیبایی خود را دارند. بر این اساس تلاشم بر این است که از اشیای ماندگار بهره ببرم.

فرصتی دوباره برای اشیای مرده

وقتی به اطرافمان چشم می‌اندازیم، وسایلی می‌بینیم که روزی با زیبایی اولیه خود، اتاقمان را تزئین کرده‌اند و حال که فرسوده شده‌اند دیگر علاقه‌ای به آنها نداریم و گاه تصمیم می‌گیریم آنها را دور بریزیم، دریغ از این‌که جایی هست که هنرمندانه از این وسایل به‌اصطلاح دور ریختنی یک اثر هنری ساخته می‌شود. مین‌باشی‌زاده در این‌باره می‌گوید: بهتر است به اشیای اطرافمان دوباره نگاه کنیم. می‌توانیم به این اشیا که زمانی زینت‌بخش زندگی ما بوده‌اند فرصتی دوباره دهیم و آنها را به چرخه حیات بازگردانیم. وی ادامه می‌دهد: متاسفانه اکنون همه خانواده‌ها بعد از استفاده از وسایلشان آنها را دور می‌ریزند و این دورریختنی‌ها گاهی دوباره بازیافت می‌شوند و گاه نیز برای همیشه در طبیعت می‌مانند تا با گذشت سال‌ها تجزیه شوند.

مین‌باشی‌زاده که تاکنون برگزاری 12 نمایشگاه را در کارنامه هنری خود داشته معتقد است اشیای دورریختنی به ظاهر عمرشان تمام شده، اما ما می‌توانیم به آنها عمر دوباره و فرصت زندگی دیگری دهیم. این هنرمند که عنوان نمایشگاهش‌ را «فرصتی دیگر» گذاشته، می‌افزاید: من برای خلق آثارم سوژه‌ای خاص را مد نظر ندارم و وقتی شروع به کار می‌کنم نمی‌دانم چه چیزی را می‌خواهم طراحی کنم. در تمام طول مدت کارم، اشیا را مثل پازل کنار هم می‌چینم و در نهایت آنها را پرورش می‌دهم و فی‌البداهه دست به خلق می‌زنم.

طی سال‌های گذشته برخی هنرمندان با ابداع شیوه‌های نو در نقاشی و آثار حجمی و با خارج شدن از اصول اولیه کار هنر، آثاری را با عنوان هنر نو و مدرن به مخاطبان خود ارائه می‌کنند. این هنر اکنون جایگاهی خاص در دنیا برای خود باز کرده و همه انواع خلاقیت هنری را درون خود جای داده است. اما آیا می‌توان طراحی با اشیا را که مین‌باشی‌زاده این روزها در فرهنگسرای نیاوران به نمایش درآورده، هنر مدرن نامید؟ آیا بیشتر صنایع دستی یا هنر حجمی است که با طراحی آمیخته شده است؟

مین‌باشی‌زاده در این‌باره نیز می‌گوید: این شیوه کار در گذشته به اشکال مختلف انجام شده، ولی کاری را که من با اشیای بازیافتی می‌کنم جایی ندیدم و می‌تواند هنر مدرن محسوب شود.

وی ادامه می‌دهد: این شیوه کار یک تعریف شخصی دارد و هر کس می‌تواند برداشت خودش را از این اثر داشته باشد. من سال‌ها تلاش کردم این کار را ثبت کنم، ولی خود مسئولان نیز نمی‌دانستند باید در بخش صنایع دستی یا تجسمی ثبت صورت گیرد. بر این اساس معتقدم هر بیننده‌ای می‌تواند از این آثار برداشت خودش را داشته باشد.

نمایشگاه طراحی با اشیا که آموزش استفاده بهینه از اشیا و مواد غیرقابل استفاده است، فرصتی دیگر به مردم شهرمان می‌دهد که با نگاهی خاص به وسایلشان بنگرند و به جای سطل‌ها و ماشین‌های زباله آنها را به یک اثر هنری تبدیل کنند؛ اثری که این روزها عنوان هنر مدرن را یدک می‌کشد.

سحر طاعتی / جام‌جم