یادگارهای دکتر شمس
یکی از بخشهای موزه ملی تاریخ علوم پزشکی ایران به تاریخچه چشم پزشکی مدرن در ایران و یادگارهای استاد پروفسور محمدقلی شمس بنیانگذار چشم پزشکی نوین ایران اختصاص دارد.
پروفسور محمدقلی شمس فرزند دکتر یحیی شمس ملقب به لسان الحکمائ، در 5ربیع الاول سال 1323ه.ق بابر با 1283ه.ش در شهر تهران چشم به جهان گشود و در دامان خانواده ای اصیل و تحصیل کرده از تبار بزرگان ایران پرورش یافت.
وی از دوران کودکی به حرفه مقدس پزشکی عشق می ورزید و صبحهای جمعه پدر را هنگام ملاقات بیماران همراهی می نمود. وی در سال 1923م عازم فرانسه شد و در دانشکده «پزشکی نظامی» شهر لیون پذیرفته شد و ضمن ادامه تحصیل در رشته پزشکی به درجه افسری نیز نائل گردید.
در سال 1927م دوره اول اگر گاسیون (agregtion) را آغاز نمود و در سال 1929م موفق به گذراندن دوره دوم کنکور اگرگاسیون گردید.
سپس در بیمارستان وال دوگراس پاریس که یک بیمارستان آموزشی بود مشغول به کار شد و پس از گذشت یک سال به تدریس پرداخت. پس از آن برای معالجه بیماران به ایران دعوت شد.
نخستین اقدام پروفسور شمس در ایران ، دستور برپایی بخش چشم پزشکی ارتش در خیابان حافظ نزدیک چهارراه عزیز خان و سپس راه اندازی بخش چشم پزشکی مدارس در قسمتی از ساختمان مدرسه دارالفنون بود. ایشان ضمن برپا داشتن مراکز فوق ، مسافرتی به جنوب ایران کرد.
در این سفر مشاهده نمود در برخی از شهرهای جنوبی ایران نظیر شوشتر و دزفول بیماری تراخم بخش وسیعی از جمعیت این مناطق را نابینا ساخته است. بنابراین پروفسور از انجمن چشم پزشکی جهانی تقاضای تعدادی پزشک نمود.
پس از آن با کمک پزشکان اطریشی و ایرانی جهت مداوای بیماران اقدام نمود و با تلاش تیم پزشکی مذکور بیماری تراخم در مناطق جنوبی ایران تقریبا ریشه کن شد. پروفسور شمس و همکارانش در سال 1326ه.ش افتخار یافتند انجمن چشم پزشکی ایران را به طور رسمی دایر کنند.
در سال 1333ه.ش انجمن چشم پزشکی ایران رسما به عضویت انجمن بین المللی چشم پزشکی پذیرفته شد. با راه اندازی بیمارستان فارابی شامل 2درمانگاه ، 1اطاق عمل و 25عدد تخت ، تدریس و اعمال جراحی برای آموزش دانشجویان در این بیمارستان انجام می شد. در سال 1347ه.ش مجله انجمن چشم پزشکی ایران به مدیریت و صاحب امتیازی پروفسور شمس برای اولین بار در ایران تاسیس شد. این نشریه هر سه ماه یک بار انتشار می یافت.
پس از انقلاب اسلامی نیز مجله چشم پزشکی ایران به مسوولیت ایشان منتشر می شد. این دانشمند و محقق بزرگ ایرانی در طول حیات پربار خود تعداد بسیاری متخصص چشم پزشکی را که بعدها در هیات علمی دانشکده پزشکی و یا در موسسات مختلف چشم پزشکی مشغول به کار شدند آموزش داده و در عین حال از مطالعات علمی خویش نیز غافل نبود.
از مهمترین فعالیت های پروفسور می توان به پیوند قرنیه که اولین بار در سال 1313ه.ش در بیمارستان فارابی در شهر تهران انجام شد اشاره نمود.
همچنین پیوند صلبیه و پیوند توام صلبیه و قرنیه ، درمان تراخم چشم با روش دیاترموکراگولاسیون درمان فشار شریان شبکیه با روش افتالمودینامومتری از دیگر افتخارات ایشان است.
سرانجام پروفسور محمدقلی شمس پس از شصت و پنج سال تحقیق ، پژوهش و خدمات به مردم در بیست و سوم شهریور ماه سال 1375ه.ش در سن 92سالگی چشم از جهان فروبست. یادگارهای پروفسور شمس غرفه ای از موزه ملی تاریخ علوم پزشکی ایران را به خود اختصاص داده است.
گفت و گو
