میراث‌ایرانیان‌به‌نام‌دیگران

تاجایی که رئیس سازمان میراث فرهنگی را بر آن داشت نامه‌ای به دبیرکل یونسکو در این ارتباط بنویسد و از آنها بخواهد سیاست پارسی‌زدایی کشور آذربایجان را متوقف کنند. هفته گذشته محمدعلی نجفی در نامه‌اش نوشت: سیاست پارسی‌زدایی کشور آذربایجان چند سالی است که گریبان تاریخ ادبیات و مشاهیر بنام ایرانی را گرفته است و جدیدترین نمونه آن هم حذف اشعار فارسی نظامی گنجوی از مقبره او در آذربایجان است. فارغ از این‌که وقاحت این کار بیشتر تحریف تاریخ کشور خودشان است و خود این کار سندی است در جدال این کشور با تاریخ خودش. باید عنوان کرد که شاید آیندگان به این منابع کمتر دسترسی داشته باشند و همین کار دلیلی باشد تا آنها تاریخ را جور دیگر روایت کنند.

اما این روزها دوباره مورد مشابهی پیش آمده است، ماجرا از این قرار است که جمهوری آذربایجان در حالی پرونده بازی چوگان را برای ثبت به یونسکو فرستاده است که خاستگاه این بازی بدون شک ایران است. این در حالی است که این کشور فاقد لیگ یا حتی تیم‌های چوگان است.

چوگان که در زبان انگلیسی به پولو شهرت دارد، یک بازی سنتی کاملا ایرانی است که از حداقل ۶۰۰ سال پیش از میلاد مسیح در کشورمان رواج داشته است.

این بازی که بی‌شک، ایران خاستگاه آن بوده است، نه تنها در ایران بلکه در خاور دور و نیز غرب و آمریکای لاتین طرفدار دارد.

تنگ چوگان در بیشاپور کازرون استان فارس که نقش برجسته مربوط به بازی چوگان را به تصویر کشیده است، از مهم‌ترین نقش برجسته‌های ساسانی موجود در زمینه قدمت این بازی در بین ایرانیان به شمار می‌رود که محل بازی سنتی چوگان توسط شاهان ساسانی بود.

میدان نقش جهان اصفهان سند تاریخی دیگری برای ایرانیان درباره این بازی است که حتی قبل از دوران صفویان و در دوره تیموریان میدان چوگان بود و بعدها بناهای تاریخی به محوطه آن افزوده شد.با وجود این مستندات، جمهوری آذربایجان امسال قصد دارد این بازی را در قالب پرونده «چووقان یک بازی سنتی با اسب در منطقه قره باغ» در فهرست میراث ناملموس یونسکو به نام خود ثبت کند. هرچند مسئولان ایرانی اعلام کرده اند که نسبت به ارائه این پرونده به یونسکو اعتراض می‌کنند اما همین اظهارات مسئولان ایرانی سبب شد تا رسانه‌های جمهوری آذربایجان مستندات خود درباره قدمت این بازی در این منطقه را ارائه کنند.

میثم اسماعیلی