وقتی پای بیمه می لنگد

دکتر حسن زاده ، مدیرکل درمان غیرمستقیم تامین اجتماعی درخصوص بیمه مکمل مستمری بگیران تامین اجتماعی می گوید: کاری که ما در تامین اجتماعی با عنوان بیمه درمان مکمل مستمری بگیران انجام داده ایم این است که یک گروه هدف در نظر گرفته ایم.
این گروه اجتماعی ، همه افرادی هستند که به نام مستمری بگیر شناخته می شوند. این گروه در واقع گروهی هستند که برابر هزینه های درمان آسیب پذیرتر هستند ، چرا که بیشتر آنها مستمری حداقلی دریافت می کنند و علاوه بر آن در سنی قرار دارند که بیشترین بار مالی به آنها تحمیل می شود. وی در پاسخ به این پرسش که منابع ملی طرح بیمه مکمل از کجا تامین می شود، گفت: با بررسی هایی که انجام دادیم به این نتیجه رسیده ایم که بهترین راه تامین منابع ، استفاده از منابعی است که در ماده 89 قانون تامین اجتماعی پیش بینی شده است.
در این ماده از قانون پیش بینی شده افرادی که مستمری بازنشستگی و یا از کارافتادگی دریافت می کنند همراه افراد تحت تکفل و همچنین افرادی که مستمری بازماندگان دریافت می کنند ، با پرداخت 2 درصد از مستمری دریافتی از خدمات درمانی تامین اجتماعی برخوردار می شوند.وی افزود: در گذشته این مبالغ به حسابهای بخش درمان تامین اجتماعی وارد نمی شد. ما فکر کردیم از این اعتبار، برای برقراری بیمه درمانی مکمل استفاده کنیم.
از محل این منابع ، برای این که هم تسهیلات بیشتری به این افراد بدهیم و سهم آنان را در هزینه های درمان کاهش دهیم ، از پانزدهم اردیبهشت حمایت جدیدی با عنوان بیمه مکمل درمان بازنشستگان و مستمری بگیران به حمایت های سازمان تامین اجتماعی اضافه شد.
دکتر حسن زاده درباره جزییات استفاده از بیمه مکمل گفت: بیمار هنگام مراجعه به بیمارستان های دولتی و دانشگاهی مستمری بگیر ملزم به پرداخت درصد هزینه های بستری است که با برقراری بیمه مکمل ، سهم مستمری بگیر به درصد کاهش یافته و به طور متوسط رقمی در حدود 5هزار تومان به ازای هر مورد بستری از هزینه های مستمری بگیران کاهش پیدا می کند.

در بودجه 1384

در لایحه بودجه 1384 دو بند از تبصره 15 به بیمه مکمل و قانونمند کردن آن پرداخته است.
در بررسی تخصصی بودجه امسال ازجمله پیشنهادهای مهمی که نمایندگان مجلس در بخش سلامت ارائه کرده اند، پیشنهاد حذف بیمه های مکمل است.
در این خصوص پیشنهاد شده دیوان محاسبات میزان اعتبار تخصیص داده شده برای بیمه مکمل در نهادهای دولتی در سال 1383 را محاسبه کرده و از اعتبار دستگاه های فوق در سال 1384 کسر کند و معادل این اعتبار کسر شده به بیماران مستمند بستری شده در بیمارستان های دولتی اختصاص یابد. پیشنهاد دیگری که در این زمینه ارائه شد این بود که هرگونه پرداخت از بودجه کشور در سازمان ها، نهادها و شرکتهای دولتی برای عقد قرارداد بیمه تکمیلی تحت هر عنوان و به هر شکلی ممنوع شود.

مکمل یا مخرب؛!

یکی از جدی ترین انتقادهایی که به بیمه های مکمل وارد می شود ، ایجاد تبعیض بین مردم است.
منتقدان معتقدند که دولت با این کار، خود را از بدنه جامعه جدا کرده است و به جای این که به فکر بهبود وضع بهداشت و درمان کشور باشد با صرف پول بیشتر از بیت المال برای خود سلامت فراهم می کند.
از سوی دیگر با عقد قراردادهای بیمه تکمیلی و پرداخت های چند برابر به پزشکان برای کارهای مشابه ، انگیزه خدمت در بخش دولتی و با تعرفه های مصوب نزد پزشکان از میان می رود. وقتی یک استاد دانشگاه در بیمارستان خصوصی عمل سزارین را با بیمه مکمل به مبلغ 600 هزار تومان انجام می دهد آیا می توان از او انتظار داشت در بخش دولتی همین عمل را با مبلغ 40 هزار تومان انجام دهد؛!

چه باید کرد؛

پیشرفت پزشکی و هزینه های سرسام آور آن به شکلی درآمده که دیگر بیمه پایه هیچ کشوری قادر به تامین همه هزینه ها نیست و از این رو بیشتر کشورها به استفاده از بیمه های تکمیلی روی آورده اند. اما نکته ای که در ایران فراموش شده این است که در عمل بیمه تکمیلی در کشور ما برای جبران کم کاری و بی صلاحیتی بیمه پایه استفاده می شود.
اگر بیمه های پایه درمانی ما حدود مشخصی داشته باشند و به آنها عمل کنند آن گاه می توان از بیمه مکمل به شکل مطلوب استفاده کرد.
از سوی دیگر نهادهای دولتی نیز حتی اگر به عوض استفاده از بودجه دولتی برای بیمه های تکمیلی یا قراردادهای خاص با بیمارستان های خصوصی تنها به وظیفه حاکمیتی خود درخصوص ایجاد تسهیلات لازم برای عقد قرارداد بیمه تکمیلی اقدام کنند و هزینه آن را از کارکنان بگیرند بازهم متهم به ایجاد تبعیض بین کارکنان دولت و توده مردم می گردند. مگر این که شرایط لازم برای عقد قرارداد بیمه تکمیلی برای تک تک افراد جامعه فراهم آورد که آن نیز به نظر ممکن نمی آید.
پس چه باید کرد؛شاید بتوان پاسخ این پرسش را در توجه به این نکته دریافت که بیمه تکمیلی در ایران عملا نقش بیمه مازاد را آن هم صرفا در خدمات بیمارستانی بازی می کند و خدمات مشابه با بیمه پایه اما با کیفیت بالاتر را فراهم می آورد. با اصلاح مدیریت و افزایش کارایی بیمارستان های دولتی می توان خدمات سلامت را با کیفیت قابل قبولی در حد توان بیمه های پایه ارائه کرد و آن گاه با خیالی آسوده خدمات فوق تخصصی را به بیمه های تکمیلی سپرد.

بیمه مکمل چیست؛ بیمه تکمیلی شامل خدماتی است که ارائه آن به صورت عام از توان منابع رسمی خارج است (مانند پیوند قلب ، پیوند کبد ، پیوند مفاصل ، درمان نازایی ، درمان های زیبایی ، خدمات فوق تخصصی دندان و غیره...). فلسفه ایجاد چنین بیمه هایی این است که دولتها معمولا منابع کافی برای ارائه کلیه خدمات ندارند. به همین منظور با حفظ جایگاه سیاستگذاری خود ارائه برخی خدمات را به بیمه های خصوصی و تجاری واگذار می کند.

علی اخوان بهبهانی