پایان روزهای «سیا» در افغانستان

در واقع تا پیش از وقوع جنگ در افغانستان و عراق، جاسوسی اصلی‌ترین مشخصه سیا بود. اما طی ده سال گذشته رویکرد و فعالیت این سازمان به فراخور جنگ در افغانستان تغییر یافت و بیشتر به عنوان سازمانی ضدتروریستی مشغول به کار شد. تازه‌ترین اخبار حکایت از آن دارد که مقامات ارشد این سازمان جاسوسی قصد دارند با خروج تدریجی نیروهای خود از افغانستان و اعزام آنها به مناطق دیگر، بار دیگر در زمینه‌های جاسوسی نقشی پر رنگ داشته باشند.

بنا به گزارش روزنامه آمریکایی واشنگتن پست، سیا طی این سال‌ها تلاش کرده با تاسیس زندان‌های متعلق به خود، تشکیل تیم‌های شبه نظامی وفادار به دولت و استفاده از پهپادهای مسلح تهاجمی به یک سازمان ضدتروریستی تبدیل شود. اکنون سیا قصد دارد طی دو سال آینده تاسیسات متعلق به خود را از دوازده به شش پایگاه کاهش دهد که تعطیل پایگاه‌های زیر زمینی این سازمان نیز بخشی از این تعدیل به شمار می‌رود.

مقامات ارشد دولتی و اطلاعاتی آمریکا گفته‌اند این کاهش به دلیل کمرنگ شدن تهدید القاعده باید بسیار زودتر از این صورت می‌گرفت. طبق این گزارش، سیا با مجموعه‌ای ازچالش‌های جدید نظیر کنترل تحولات خاورمیانه و ارسال تسلیحات به شورشیان سوریه مواجه است. جان برنان، مدیر جدید سیا نیز نسبت به بازگرداندن مرکز توجه این آژانس به روش‌های جاسوسی معمول آن ابراز تمایل کرده است.

توجه به دیگر مناطق

در همین حال، مقامات کاخ سفید در حال بررسی تغییر تمرکز بخش‌هایی از منابع موجود به مناطق دیگر از جمله یمن و شمال آفریقا هستند. به اعتقاد آنها شاخه‌های وابسته به القاعده در این مناطق به مراتب از پایگاه اصلی این شبکه تروریستی خطرناک‌ترند. یکی از مقامات ارشد دولت اوباما که خواست نامش فاش نشود در این زمینه گفت: وقتی دوره پس از سال ۲۰۱۴ را در نظر بگیریم، به این نتیجه می‌رسیم که تهدیدهای موجود در افغانستان و پاکستان با تهدیدهای شمال آفریقا و یمن قابل قیاس نیست.

زمان‌بندی و گستره عقب‌نشینی نیروهای سیا هنوز تعیین نشده است و تا حدی به تصمیم اوباما درباره شمار نیروهای آمریکایی بستگی دارد که پس از سال ۲۰۱۴ در افغانستان باقی خواهند ماند.

دولت وی تعداد ۶۳ هزار نیروی حاضر در این کشور را تا پایان سال آینده میلادی به ده هزار نفر کاهش خواهدداد اما اخیرا در نتیجه اختلاف نظر کاخ سفید با حامد کرزای، رئیس‌جمهور افغانستان، حرف و حدیث‌هایی درباره گزینه صفر نیز شنیده شده است.

با این حال، عقب‌نشینی کامل نیروهای آمریکایی می‌تواند سیا را به کاهش هزینه‌های خود وادار سازد زیرا این سازمان به تشکیلات نظامی آمریکا و متحدانش در جای جای افغانستان به عنوان پایگاه‌هایی برای استقرار عوامل و مخفی کردن عملیات‌های جاسوسی خود متکی بوده است.

ریچارد بلی که پیش از سال ۲۰۰۷ به عنوان یکی از افسران ارشد سیا در افغانستان و پاکستان خدمت کرده بود، در این زمینه می‌گوید افغانستان باعث شد تغییراتی بنیادین در نحوه اجرای فعالیت‌های این سازمان ایجاد شود. به گفته او این سازمان که قبلا یک نهاد کاملا جاسوسی بوده، اکنون به یک سازمان شبه نظامی برخوردار از تسلیحات تبدیل شده است. وضعی که شیوه‌های جاسوسی کلاسیک در آن در سطح پایین‌تری از اهمیت قرار دارند.

از سوی دیگر، کاهش تعداد نیروهای نظامی آمریکا در افغانستان پس از سال 2014 می‌تواند بر شدت و حوزه فعالیت‌های هواپیماهای بدون سرنشین سیا نیز تاثیر بگذارد. به نوشته نشریه آمریکایی لانگ وار ژورنال که حملات هواپیماهای بدون سرنشین را رهگیری می‌کند، سیا ۱۱۷ حمله در سال ۲۰۱۰ اجرا کرد اما این رقم در سال جاری میلادی به ۱۷ مورد رسیده است.

در همین حال، یکی از مقامات ارشد آمریکا اعلام کرد ممکن است پس از توافق با کابل و اسلام‌آباد، حملات هواپیماهای بدون سرنشین در خاک پاکستان ادامه داشته باشد. با وجود خروج نیروهای آمریکایی و عوامل سیا از افغانستان، حملات هواپیماهای بدون سرنشین در پاکستان و نقاط دیگر همچنان طی سال‌های آینده نیز اجرا خواهد شد. طبق گزارش مایک شیهان، معاون وزیر دفاع آمریکا در امور عملیات ویژه، این فعالیت‌ها احتمالا دست کم طی ده‌سال آینده ادامه خواهد یافت.

حسین خلیلی ‌‌/‌‌ گروه بین‌الملل