برنامه‌سازی مطابق روان‌شناسی مخاطب

اما فارغ از کیفیت و نقاط ضعف و قوت این کارها، جای چند چیز در این سری برنامه‌ها بشدت خالی است. اول آن که باید پذیرفت هنر فقط سینما، تئاتر و موسیقی نیست، همان‌طور که ورزش فقط فوتبال نیست. پس این خیلی بی‌انصافی است که رسانه ملی تمام توجهش به این شاخه‌ها باشد و بقیه را نادیده بگیرد.

به‌زعم من، صداوسیما و تلویزیون قادر است با پرداختن به دیگر رشته‌های هنری و ورزشی، علاقه‌مندی به دیگر زمینه‌های فرهنگی، ورزشی و اجتماعی را در مخاطب بوجود بیاورد و در نهادینه کردن فرهنگ در جامعه نقش مهم‌تری ایفا کند. نمونه این ادعا، ورزش‌های والیبال و بسکتبال است که پخش مسابقه‌های این دو رشته و بها‌دادن به آنها باعث شد رشد کیفی بالایی را در آنها شاهد باشیم.

بر این باور تاکید دارم همان‌قدر که هنر سینما در تلویزیون سهم دارد، عکاسی، نقاشی و هنرهای تجسمی می‌تواند سهم داشته باشد. شاید عده‌ای به این فکر کنند که مثلا یک برنامه تخصصی درباره نقاشی آن‌طور که باید، مانند سینما مخاطب نخواهد داشت و فقط عده‌ای محدود که در این شاخه فعالیت دارند، بیننده آن خواهند بود.

این سخن شاید تا حدی درست باشد، اما مطلوب آن است که برای جلب و جذب مخاطب، باید هوشمندانه و با برنامه عمل کرد و این روان‌شناسی مخاطب و شناخت جامعه است که به ما می‌گوید چگونه و با چه شیوه‌ای باید مخاطب را پای برنامه نشاند.

اگر به‌ یاد داشته باشید برنامه «دو قدم مانده به‌صبح» ـ که چند سال پیش از شبکه چهار پخش می‌شد و در زمان خود یکی از پرطرفدارترین برنامه‌های تلویزیون هم بود ـ با هوشمندی و زیرکی توانست مخاطبان زیادی را پای برنامه خود بنشاند. این برنامه فارغ از بدعت در اجرا، کلام و دکور ابتدا از جذابیت هنرهایی مانند سینما، تئاتر و موسیقی استفاده کرد تا مخاطب جذب کند و سپس در کنار این عناصر پرطرفدار، ادبیات، شهرسازی و معماری را وارد برنامه کرد و سرانجام باعث شد همان مخاطب با اشتیاق، تماشاگر تمام بخش‌های آن باشد.

صداوسیما که وظیفه خطیری در فرهنگ‌سازی مخاطب دارد، می‌تواند با چنین روش‌هایی مخاطب را جذب و در گام بعدی برنامه‌هایی جداگانه برای آنها تدارک ببیند. براستی چه اشکالی دارد در برنامه‌ای تخصصی، مردم با نگارخانه‌های مختلف عکاسی و نقاشی آشنا شوند و بدانند در آنها چه نمایشگاه‌هایی برپاست؟ باور کنید ما هنرمندان نقاش، عکاس و مجسمه‌سازی داریم که دنیا به آنها افتخار می‌کند، اما خیلی از ما حتی نام آنها را هم نشنیده‌ایم.

محمدرضا لطفی