پشت دیوار تباهی

فیلم فارغ از کیفیت فیلمنامه و نوع روایتی که برای خود برگزیده​، از حیث کارگردانی قابل اعتناست و از قابلیت‌ها و امتیازات زیادی برخوردار است. میزانسن‌های حساب شده و دکوپاژهای منطقی در کنار قاب‌بندی‌های زیبا و بازی گرفتن‌‌های خوب از بازیگران ازجمله عناصری است که در کنار هم تصویر جذابی از یک کارگردانی مطلوب را به نمایش گذاشته و اثری شسته و رفته ارائه می​کند.

آنچه در این فیـــــلم برجسته شده و البته می‌تواند به نقطه ضعف این اثر نیز بدل شود، روایت غیرخطی و پازل‌گونه قصه است که حجم زیاد فلاش‌بک‌ها و درهم‌تنیدگی متراکم سکانس‌ها در آن مخاطب عادی سینما را ـ که با این شکل از ساختار سینمایی کمتر آشناست و دست‌کم ذائقه آشنایی در هضم این شکل از روایت ندارد ـ آزار داده و شاید نتواند با آن ارتباط برقرار کند، بویژه با فضای سرد و سیاهی که در ذات قصه و شخصیت‌های آن وجود دارد.

هیچ کجا هیچ‌کس، داستان انسان‌هایی است که در توهم یک رستگاری خودساخته، تصمیم به سرک کشیدن به پشت دیوار تباهی می‌گیرند.

یلــدا، داوود، مهران و مرجان در ناکجاآبادی به وسعت هیچ کجا و هیچ کس خود را به نابودی کشانده و در بهشت خیالی خویش دست به ویرانگری می‌زنند.

فیلم را می‌توان یک قصه جاده‌ای نیز محسوب کرد که در فضایی سرد و سیاه یک تراژدی تلخ را به تصویر می‌کشد. نسلی که یا به واسطه فقر و بدبختی یا شکاف و فاصله عمیق با خانواده به سودای دستیابی به زندگی بهتر و تحــقق رویاهای خود دست به آدم‌ربایی و سرقت‌ زده، اما در مخمصه حرص و طمع و دور زدن همدیگر خودخواسته به نابودی هم تن می‌دهند. روایت غیرخطی داستان اگرچه از حیث کارگردانی واجد نکات برجسته و جذابی است، ولی ضرورت تناسب این فرم با مضمونی که در قصه وجود دارد چندان معلوم نیست. به نظر می‌رسد خود قصه و شخصیت‌های داستان واجد جذابیت لازم برای مخاطب باشند که اگر در یک روایت خطی و کلاسیک صورت می‌گرفت، هم جذابیت‌های خود را از دست نمی‌داد و هم مخاطب ارتباط بیشتری با آن برقرار می‌کرد و دچار سردرگمی و کسالت احتمالی نمی‌شد.

اما یکی از امتیازات خوب فیلم، بازی و بازیگران آن است. حضور بازیگران مطرحی مثل رضا کیانیان، محمدرضا فروتن، مهناز افشار و صابر ابر و کارگردانی خوب این بازیگران بر جذابیت فیلم افزوده و بیش از همه باعث بازگشت دوباره محمدرضا فروتن به دوران طلایی‌اش شده است.

فروتن پس از مدت‌ها بازی در نقش‌های خنثی در این فیلم با خلق شخصیت مهران، یکی از بهترین بازی‌هایش را به نمایش گذاشت. هیچ کجا هیچ‌کس اگرچه واجد ایده تازه‌ای در طرح داستانی‌اش نیست، اما از کارگردانی و بازی‌های خوبی برخوردار است که اگر در تدوین مجدد مورد بازسازی قرار گرفته و ریتم تندتری پیدا کند، فیلم خوبی خواهد شد.

سید رضا صائمی/ جام جم