مثبت من، نوجوان را تنها نمی‌گذارد

نوجوانان در این سن، بیشتر با گروه همسالان ـ که آنها هم در معرض همین خطرها هستند ـ ارتباط برقرار می‌کنند و کمتر خانواده یا مربی و مشاوران را مورد توجه قرار می‌دهند. برنامه‌های تلویزیون، اما همیشه یکی از مهم‌ترین مراجع‌ این گروه سنی به حساب می‌آید و غیرمستقیم بیشترین تاثیر را در فکر و رفتار نوجوانان دارد. چندی است تهیه‌کنندگان برنامه‌های تلویزیونی نیز با آگاهی از شرایط این سن خاص و شناخت ویژگی‌ها و شرایط منحصر به فرد این گروه از افراد جامعه برنامه‌سازی برای آنها را آغاز کرده‌اند.

برنامه «مثبت من» یکی از این برنامه‌هاست که با محوریت و رویکرد تعامل نوجوانان با گروه دوستان، همسالان و ارتباط آنها با رسانه‌های جمعی و اینترنت تهیه شده است. تهیه‌کننده این برنامه نوید محمودی است و سری جدید آن روزهای زوج، ساعت 16 و 35 دقیقه از شبکه پنج پخش می‌شود. این برنامه علاوه بر این‌ که نوجوانان را محور بحث خود قرار داده، توانسته بخوبی این قشر حساس در جامعه را مخاطب خود قرار دهد و آنها را جذب خود کند. مثبت من با دست‌گذاشتن روی موضوعاتی که دغدغه خانواده‌ها و نوجوانان است، موضوعات مربوط به این قشر را مورد تحلیل قرار می‌دهد و به عنوان پل ارتباطی بین خانواده‌ها و نوجوانان عمل می‌کند.

حرف نوجوانان حرف ماست

نوید محمودی، تهیه‌کننده برنامه مثبت من درباره ایده اولیه این برنامه به «جام‌جم» گفت: یکی از دغدغه‌های ذهنی من و همکارانمان این بود برنامه‌ای تهیه کنیم که با سایر برنامه‌های همسان خود متفاوت باشد و بتوانیم در آن حرف تازه‌ای برای نوجوانان داشته باشیم.

محمودی گفت: به همین دلیل موضوعاتی را برای برنامه مثبت من انتخاب کردیم که تا به حال کسی سراغ آنها نرفته، اما جزو دغدغه‌های اصلی نوجوانان به حساب می‌آید. مثلا ایجاد رابطه در سنین نوجوانی بسیار اهمیت دارد. رابطه‌هایی که امروزه مساله اصلی نوجوانان و خانواده‌هاست و شاید پرداختن به آنها و ارائه راهکارهای عملی مثبت بتواند این افراد را راهنمایی کند یا مثلا مسائلی همچون استفاده از اینترنت، چت و شبکه‌های اجتماعی که می‌تواند تاثیر زیادی روی استفاده نادرست از اوقات فراغت نوجوانان داشته باشد و بسیار مشکل‌آفرین باشد.

این تهیه‌کننده با ذکر این نکته که برنامه‌سازی برای نوجوانان کار بسیار حساسی است، گفت: نوجوانان بسختی رابطه می‌گیرند و خیلی دیر حرفی را می‌پذیرند، اما اگر بتوانیم نخ اصلی یک رابطه سالم را به دست او بدهیم تا آخر بر سر قرارش می‌ماند و حرف شما را می‌پذیرد تا جایی که حرفتان با او یکی می‌شود.

وی افزود: برای همین هم ما و همکارانمان با مشاوره روان‌شناسان و کارشناسان این حوزه سعی کردیم راه درست رابطه با نوجوانان را پیدا کنیم و بدانیم که چه حرفی را با چه لحنی بزنیم که شبیه لحن خود نوجوان باشد تا او بتواند حرف خودش را از زبان ما بشنود. این کار به نوجوان کمک می‌کند که اعتماد کند و او هم حرف‌های ناگفته خود را مطرح کند.

محمودی در رابطه با قالب گفت‌وگومحور مثبت من افزود: وقتی برنامه گفت‌وگو محور باشد یعنی این‌ که ما قصد نداریم یک‌طرفه به قاضی برویم و سعی می‌کنیم با ایجاد فضای گفتمان حرف‌های نوجوان را هم بشنویم. همچنین با این کار نوجوان در برنامه حضور فعالانه پیدا می‌کند، حضوری کامل و موثر که بتواند در آن خود را صاحب برنامه بداند.

وی با اشاره به بخش‌های متنوع برنامه گفت: مثبت من از بخش‌های مختلفی تشکیل شده است. اولین بخش به صحبت‌های مجری اختصاص دارد. در این بخش از زبان مجری که خود نیز یک نوجوان است دغدغه‌های نوجوانان را بازگو می‌کنیم. بخش دیگر برنامه به گفت‌وگوی نوجوانان اختصاص دارد. این بخش که زمان زیادی از برنامه را در اختیار دارد با حضور مستقیم نوجوانان و مجری در استودیوی برنامه صورت می‌گیرد. در بخش گفت‌وگو، نوجوانان حرف‌هایی می‌زنند که خیلی وقت است در مورد آن با کسی صحبت نکرده‌اند و ما سعی می‌کنیم شرایطی را فراهم ‌کنیم که نوجوانان در این بخش با خانواده‌های خود و بینندگان درددل کنند.

محمودی درباره بخش کارشناس برنامه گفت: در این بخش با دعوت از کارشناسان به سوالات نوجوانان پاسخ داده می‌شود و دغدغه‌ها و مسائلی را که نوجوانان و خانواده‌های آنها با آن مواجه هستند، مورد بحث قرار می‌دهیم. باشگاه مخاطبان نیز عنوان بخش دیگری است که سعی کردیم در آن شرایطی را فراهم کنیم که امکان یک گفت‌وگوی مجازی با بینندگان فراهم شود و در آن نوشته‌های مخاطبان را برای دیگران می‌خوانیم و از آنها درباره این نوشته‌ها نظرخواهی می‌کنیم.

نقش بازی نمی‌کنیم

سارا رسول‌زاده یکی از مجریان برنامه مثبت من است. او به همراه زهرا بهروزمنش اجرای این برنامه را به‌عهده دارد. خود او نیز یک نوجوان است و درباره نحوه اجرای خود به «جام‌جم» گفت: در سری جدید مثبت من سعی کردیم تغییراتی را در نحوه اجرا به وجود بیاوریم و برنامه را به صورت متفاوت‌تری اجرا کنیم.

وی ادامه داد: در این سری، اجرای ما دیگر نمایشی نیست و تلاش می‌‌کنیم فضای برنامه را به سمت گفت‌وگو پیش ببریم. همچنین تلاش می‌‌کنیم متن‌ها را به زبان نوجوانان نزدیک کنیم و در اجرایمان خواسته‌ها و دغدغه‌های آنها را بازنمایی کنیم.

این مجری با اشاره به این نکته که سعی می‌کنیم بیشتر درباره مشکلات نوجوانان و روابط آنها بحث کنیم، گفت: بیشتر درباره دوستی، ارتباط با همسالان و خانواده صحبت می‌کنیم.

وی افزود: به متن برنامه که توسط نویسندگان نوشته شده وفاداریم و اجرایمان کاملا مبتنی بر نوشته است.

رسول‌زاده درباره لحن خود در اجرا گفت: سعی می‌کنم لحن خاصی نداشته باشم و کاملا معمولی صحبت می‌کنم، انگار دارم با دوست خودم گفت‌وگو می‌کنم. این موضوع به یک نوجوان کمک می‌کند که ما را در جایگاه مجری یا فردی خارج از محیط دوستانه خودش نبیند و با صمیمیتی که با او برقرار می‌کنیم به او اطمینان می‌دهیم که می‌تواند ما را جزو دوستان خود بداند.

این مجری اضافه کرد: به نظر من مهم‌ترین نکته‌ای که در مثبت من وجود دارد، این است که این برنامه بسیار شفاف عمل می‌کند و در اجرای برنامه صداقت را به عنوان مهم‌ترین اصل پذیرفته است. ما چیزی را به بیننده تحمیل نمی‌کنیم و حرفی را به نوجوانان دیکته نمی‌کنیم. از آنها می‌خواهیم خودشان باشند و لازم نیست نقش بازی کنند.

در میزگرد‌ها چیزی از قبل تعیین نشده است

سینا راستگو نیز از گزارشگرانی است که در سری جدید برنامه مثبت من حضور دارد. او به همراه یکی از مجریان برنامه از جمع‌های نوجوانان گزارش تهیه می‌کند و با حضور آنها میزگرد برگزار می‌کند. این گزارشگر جوان در رابطه با نحوه اجرا و تهیه گزارش برای برنامه مثبت من به «جام‌جم» گفت: ما با حضور در مدارس و محیط‌های جمعی، نوجوانان را در بحث‌های برنامه شریک می‌‌کنیم و موضوعات برنامه را با آنها در میان می‌گذاریم و با تشکیل یک میزگرد با حضور چند نوجوان آنها را دعوت به مناظره و تبادل‌نظر می‌کنیم. وی با اشاره به این ‌که در این میزگرد‌ها سعی می‌کنیم دغدغه‌های نوجوانان را البته با در نظر گرفتن نقطه‌نظرات خانواده‌ها مطرح کنیم، گفت: من هم میزگرد را مدیریت می‌کنم. تلاش می‌کنم دوستانه صحبت کنم به صورتی که نه بحث خنثی شود و نه این ‌که مباحث بی‌اهمیت و خارج از بحث در برنامه مطرح شود.

راستگو ادامه داد: در میزگردها از جهتگیری در بحث‌ها پرهیز می‌کنیم و مباحث از پیش تعیین شده در این بخش اصلا جایی ندارد. ما فقط نوجوانان را در جریان موضوع قرار می‌دهیم و بعد به آنها فرصت می‌دهیم خودشان بحث را پیش ببرند؛ چرا که به عقیده من و همکارانم اگر موضوعی از قبل تعیین شده باشد و درباره آن با نوجوانان صحبت کرده باشیم دیگر طبیعتا بحث به بیراه نمی‌رود و مخاطب هم با یک جلسه ساختگی روبه‌رو نمی‌شود.

روان‌شناسان و جامعه‌شناسان معتقدند اگر نوجوان با کمک والدین، مربیان و از همه مهم‌تر با برنامه‌‌های مفید رسانه‌ها همراه شود، می‌تواند براحتی از بحران موجود در این سن رهایی یابد وگرنه بسیاری از نگرانی‌ها او را آزار خواهد داد و ممکن است در تصمیم‌گیری‌ها و انتخاب راه مناسب، مشکلاتی سر راه او به‌وجود آید. بنابراین تهیه برنامه‌هایی مثل مثبت من که نوجوانان را محور برنامه خود قرار می‌دهد علاوه بر آموزش انواع مهارت‌های فردی و اجتماعی در زندگی روزمره، او را در این سن تنها رها نکرده و دریچه‌هایی از امید، هویت‌یابی و یافتن شخصیت مثبت را روی او باز خواهد کرد.

مهراوه فردوسی - گروه رادیو و تلویزیون