مجموعه تلویزونی زِن نسخه تصویری سه کتاب وندهتا، کابال و راتکینگ است
نگاه مدرن به یک قصه کلاسیک
مجموعه تلویزیونی «زن» (Zen) که از شبکه سه در حال پخش است، محصول مشترک تلویزیونی سه کشور اروپایی آلمان، ایتالیا و انگلستان است. این سریال سال 2010 توسط شبکه تلویزیونی بیبیسی پخش بینالمللی شده است. روفوس سویل و کاترینا مورینو دو بازیگر اصلی زن هستند، مجموعهای که قصه فیلمنامه خود را از داستانهای کوتاه پلیسی و کارآگاهانهای گرفته که مایکل دوبدین، نویسنده آن است. دوبدین این داستانهای کوتاه را به صورت یک مجموعه کتاب چند جلدی در آورد. منتقدان ادبی در زمان انتشار این داستانها، آنها را به عنوان قصههایی تصویری ارزیابی و معرفی کردند که قابلیت تبدیلشدن به فیلم سینمایی یا مجموعه تلویزیونی را دارند. تلویزیون هم خیلی زود به سراغ این قصهها رفت و با تولید یک مجموعه تلویزیونی هشت اپیزودی، به پیشبینی منتقدان ادبی رنگ واقعیت زد!
با آن که لوکیشنهای اصلی مجموعه نقاط مختلف کشور ایتالیا هستند، ولی دیالوگهای آن به زبان انگلیسی است. تهیهکنندگان ایتالیایی مجموعه بر این باور بودند که انگلیسیزبان بودن مجموعه به موفقیت بیشتر بینالمللی آن کمک خواهد کرد. مسئولان شبکه معتبر آلمانی
ZDF هم با همین احساس، موافقت کردند که زن به زبان انگلیسی پخش شود. این در حالی است که آلمانیها به عنوان مردمی شناخته شدهاند که خیلی نسبت به زبان مادری خود حساس هستند. به همین دلیل، همکاری تهیهکنندگان زن در تولید آن و پذیرش پخش آن به زبان انگلیسی، باعث تعجب رسانههای گروهی آلمان و بقیه کشورهای اروپایی شد. تهیهکنندگان زن در ابتدای کار، آن را به صورت سه فیلم سینمایی تلویزیونی 90 دقیقهای تدوین و آماده پخش کردند، اما قبل از پخش آن از بیبیسی وان، تصمیم گرفتند با کوتاه کردن زمان این سه فیلم، آن را به یک مجموعه چند قسمتی تبدیل کنند. اولین اپیزود مجموعه روز دوم ژانویه 2011 از تلویزیون انگلستان پخش شد.مجموعه تلویزیونی زن نسخه تصویری سه کتاب «وندهتا»، «کابال» و «راتکینگ» است. با وجود استقبال خوب تماشاگران از مجموعه، بیبیسی وان تولید فصل دوم آن را لغو کرد و حاضر به تهیه فصلهای جدید آن نشد. علت اصلی این کار، این نبود که آنها با محدودیت داستان روبهرو بودند. با آن که مایکل دوبدین تعداد محدودی قصه در این رابطه نوشت، اما تهیهکنندگان مجموعه میتوانستند با بهرهگیری از شخصیتهای اصلی قصه، فیلمنامههای مستقل تازهای بنویسند. انجام چنین کاری در هر دو دنیای تلویزیون و سینما رواج دارد و فیلمنامهنویسانی هستند که میتوانند انجام این کار را به عهده بگیرند، اما دنی کوهن، مدیر شبکه بیبیسی وان در مصاحبهای اعلام کرد لغو تولید فصل دوم زن به این دلیل است که هم این شبکه و هم شبکههای دیگر تلویزیونی، به اندازه کافی مجموعههایی با این مضمون تهیه کردهاند. به گفته وی: «تماشاگران رسانه کوچک هر بار که تلویزیون خود را روشن میکنند یا چرخی در شبکههای مختلف میزنند، با تعداد زیادی مجموعه پلیسی روبهرو میشوند که قهرمان مرد آن در حال مبارزهای سخت با جنایتکاران و خلافکاران مختلف است. به همین دلیل، ما احساس کردیم بد نباشد به آن فرصت یک تنفس هم بدهیم!»
اما تهیهکنندگان اصلی و مستقل زن اعلام کردهاند برای آنها میزان استقبال تماشاگران مهم است و نوع واکنش آنها نسبت به این درام پلیسی و کارآگاهانه خبر از آن میدهد که خواهان ادامه ماجراجوییهای آرلیو زن (با بازی روفوس سویل) هستند. به همین خاطر، تهیهکنندگان مجموعه در فکر تولید فصل تازهای از آن هستند. آنها گفتهاند اگر شبکه بیبیسی در ساخت و تولید فصل دوم «زن» همکاری نکند، سراغ شبکههای تلویزیونی دیگر خواهند رفت و آن را با همکاری یک شبکه جدید تهیه و تولید خواهند کرد. منتقدان تلویزیونی هم مثل تماشاگران معمولی از قصه و فضای زن استقبال کردند، هرچند آنها در نقدهای خود به این نکته مهم اشاره کردند که این مجموعه، چیز تازهای را به روند مجموعهسازی تلویزیونی اروپا اضافه نکرد و پدیدآورنده یک جریان تازه در سنت قدیمی مجموعهسازی پلیسی نبود. منتقدان در رابطه با این مجموعه گفتند آرلیو زن کارآگاه زبده اداره پلیس، به شیوه خودش عدالت را در ایتالیای معاصر اجرا میکند. کارگردانی اپیزودهای مختلف مجموعه را سه کارگردان (جان آلکساندر، کریستوفر منوآل و جان جونز) انجام دادند. پیتر بری کار نگارش فیلمنامه اقتباسی مجموعه را انجام داد و این روزها در حال نگارش طرح فیلمنامه اپیزودهای فصل دوم آن است. این فیلمنامهنویس با بهرهگیری از قصه کتابهای مایکل دوبدین، کارآگاه پلیس قصه را وارد چند ماجراجویی پلیسی و اجتماعی کرد. اقدامات کارآگاه زن در طول قصه، تماشاگران را به هیجان میآورد و آنها را با جنبههای تازهای از زندگی مردم قاره اروپا آشنا میکند.
منتقدان تلویزیونی میگویند اقتباس یک اثر ادبی برای خلق یک مجموعه تلویزیونی (و تبدیل آن به یک فیلمنامه مقبول) کاری مخاطرهانگیز است. بحث اصلی این است که در زمان اقتباس، ممکن است بعضی از فصلها و بخشها فدای فصلها و بخشهای دیگر شود و این مساله، فیلمنامه را دچار نوعی رکود و افتادگی کند. همین منتقدان عقیده دارند تهیهکنندگان زن در انجام کار خود در رابطه با اقتباس قصه کتابهای دوبدین موفق بودهاند. البته این اولین بار نیست که شبکه بیبیسی دست به اقتباسی تلویزیونی از یک کتاب میزند. این شبکه از قصههای قدیمی مثل نوشتههای چارلز دیکنز و شکسپیر گرفته تا داستانهای جدیدتری مثل «راهنمای کهکشان»، تجربه خوبی در تولید مجموعههای اقتباسی دارد. اهل فن عقیده دارند زمانی که این شبکه به همکاران بینالمللی خود میپیوندد تا مجموعهای مثل زن را تولید کند، حاصل کار چیز بهتر و برجستهتری خواهد شد.
سازندگان زن هم میگویند برای تولید این اکشن کارآگاهانه، از تجربه قدیمی همکاران خود استفاده خوب و زیادی کردند. آنها اقتباسی آزاد از قصه کتابهای مایکل دوبدین جنایینویس ارائه دادند. خوانندگان کتابهای دوبدین پس از تماشای مجموعه براحتی میتوانند درباره تفاوتهای کتاب و مجموعه صحبت کنند. مهمترین تفاوت کتاب و مجموعه، این است که شخصیتهای محوری در مجموعه لطیفتر از نمونههای کتاب به تصویر کشیده شدهاند. منتقدان تلویزیونی از «زن» به عنوان نگاهی مدرن به یک قصه کلاسیک یاد میکنند.
منبع: IMDB / مترجم: کیکاووس زیاری
گفت و گو
