در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
کشف و خلق فرصت های مطلوب
امروزه یکی از اهداف کلان و اصلی کشورها، توسعه پایدار در تمامی زمینه های حیات فردی و اجتماعی و یا به عبارت دیگر توسعه اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی است.
به منظور مدیریت و سیاستگذاری توسعه تکنولوژی و صنایع مبتنی بر تکنولوژی لازم است علاوه بر کشف و خلق فرصت ها و آینده های مطلوب و امکان پذیر، تعادل تکاملی مابین پارامترهای مختلف توسعه ملی همانند افزایش رقابت پذیری اشتغال ، عدالت اجتماعی ، محیط زیست و توسعه تکنولوژی فراهم آید چرا که تکنولوژی به معنای تابع تولید هر فرآیند اقتصادی است که بر حوزه های اجتماعی و فرهنگی تاثیر بسزایی دارد و از آنها تاثیر می پذیرد.
یکی از ابزارهای مهم سیاستگذاری که به این منظور طراحی شده است فرآیند آینده نگاری است. آینده نگاری تلاشی است نظام مند به منظور نگاه به آینده بلندمدت در حوزه های دانش ، تکنولوژی ، اقتصاد، محیط زیست و جامعه که با هدف شناسایی تکنولوژی های نوظهور و تعیین بخش هایی که سرمایه گذاری در آنها، احتمال سوددهی اقتصادی و اجتماعی بیشتری دارد، انجام می شود.
در واقع آینده نگاری یعنی ساختن آینده ، از طریق بکار بردن منابع موجود به بهترین وجه ممکن در راستای آنچه برای ما مطلوب و امکان پذیر است. آینده نگاری این امکان را فراهم می آورد که با پرسیدن و تحلیل سوال های صحیح در زمان حال ، راه حل ها و راهکارهای درست را در زمان آینده در دست داشته باشیم.
در این فرآیند از طریق سازگار نمودن تکنولوژی های فعلی و یا ایجاد و بکارگیری تکنولوژی های جدید، قادر به پاسخگویی تغییرات اقتصادی و اجتماعی خواهیم بود.
ارزش آینده نگاری در آن است که یک فرصت ساختار یافته را برای نگاه به آینده و بررسی نقش علم و تکنولوژی در آن ، فراهم می آورد.
آینده نگاری فرآیندی است که طی آن تمامی کنش گران جامعه گردهم آمده ، تلاش می نمایند تا آینده مطلوب (یعنی آینده ای که کنش گران به مطلوبیت آن توافق دارند) را ایجاد نمایند. فرآیند آینده نگاری خود نیز در گذر زمان هم در موضوعات و حوزه های مورد مطالعه و هم در روشهای انجام ، تغییراتی یافته است.
اگرچه در آغاز فعالیتی در حوزه علم و تکنولوژی بود، اما امروزه سخنان بسیار در اجتماع و اقتصاد نیز دارد. چرا که موضوعات اجتماعی ، اقتصادی و تکنولوژیکی کاملا از یکدیگر تاثیرپذیرند و دیگر نمی توان هر حوزه را به طور مستقل از حوزه های دیگر در فرآیندهای ملی آینده نگاری مورد بررسی قرار داد.
با توجه به توانمندی هایی که فرآیند آینده نگاری در حصول به گستره ای از اهداف در تجربیات انجام گرفته نشان داده است فعالیت های بسیاری توسط کشورهای مختلف برای انجام آینده نگاری در سطوح مختلف منطقه ای ، ملی و بخشی صورت پذیرفته است.
این علاقه مندی را به طور خلاصه می توان در سه دلیل محدود بودن صنایع کشورها، رقابتی تر شدن دنیای امروز و افزایش سرعت تغییرات و پیچیدگی های مداوم علوم ، تکنولوژی و مهارتها جستجو کرد.
اجرا و پیاده سازی فرآیندهای آینده نگاری ، با توجه به ماهیت تعاملیش دارای دو نوع خروجی نهایی و فرآیندی است.
از خروجی های فرآیندی می توان به شبکه سازی بین متخصصان و صاحب نظران در حوزه های مختلف ، مشارکت گروههای مختلف به منظور ایجاد توافق همگانی و تعهد در اجرای برنامه ها و آموزش اشاره نمود و خروجی های نهایی آینده نگاری شامل تدوین چشم اندازها، تعیین جهت ، اهداف ملی و اولویت ها براساس توانمندی های بالقوه و بالفعل است.
در واقع لازمه انجام آینده نگاری ، شناخت مفهوم و شکل گیری انگیزه برای استفاده از این ابزار در سطوح مختلف تصمیم گیری کشور و خصوصا دولت است. در اغلب کشورهایی که پروژه های آینده نگاری را انجام داده اند، این دولت ها هستند که در این زمینه پیشقدم شده و تلاش نموده اند تا صنایع و بخشهای دیگر جامعه را به استفاده از این فرآیند ترغیب کنند.
در واقع آینده نگاری برخاسته از احساس توانمندی آدمی است ، آن گونه که تلاش دارد آینده مطلوب و ممکن خود را در دنیایی پیچیده ، غامض و دارای روابط آشفته علی الخصوص آنجا که تکنولوژی ها و صنایع نوین در برابر ما ظاهر می گردند، بسازد. آینده ای که در خلال برنامه ریزی ها شکل می گیرد.
عملیاتی کردن برنامه های راهبردی
وظیفه هوشمندسازی نظام توسعه صنایع نوین به منظور افزایش قابلیت تصمیم سازی ، تصمیم گیری و سیاستگذاری در خصوص توسعه صنایع نوین کشور از طریق ارائه چهارچوب ها، روشها و شاخصهای محک زنی در زمینه اقتصاد دانایی محور، نوآوری ، فعالیت های آینده نگاری ، ارزیابی تکنولوژی و توسعه نظام ملی نوآوری در بخش سیاستگذاری و برنامه ریزی مرکز صنایع نوین و با استفاده از گروه های مطالعاتی که در این بخش تشکیل شده اند انجام می پذیرد.
یکی از موضوعات مهمی که در بخش سیاستگذاری و برنامه ریزی با توجه به اهداف این بخش مورد بررسی و کنکاش قرار گرفت مبحث آینده نگاری است و کارگاه آموزشی مقدماتی آینده نگاری که شما عزیزان در آن شرکت نموده اید حاصل بخشی از مطالعات انجام گرفته در گروه مطالعاتی مدیریت تکنولوژی این بخش است.
با توجه به ارتباطات و هماهنگی هایی که با سازمان های بین المللی بخصوص سازمان توسعه صنعتی بین الملل (یونیدو) و افراد صاحب نظر در سطح جهان در این حوزه برقرار شده است ، ان شاءالله در آینده بسیار نزدیک کارگاه بین المللی آینده نگاری در کشور با حضور اساتید و انجام دهندگان آینده نگاری در کشورهای مختلف به منظور استفاده از دانش و تجربه بین المللی برگزار خواهد شد و امید است این تعاملات زمینه ساز انجام فعالیت های آینده نگاری در سطوح مختلف کشور باشد.
مهندس سیدمجتبی هاشمی
رئیس مرکز صنایع نوین وزارت صنایع و معادن 
رئیس مرکز صنایع نوین وزارت صنایع و معادن
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
