تسهیلات ویژه برای پزشکان بیکار زن

هر چند آمار دقیقی از تعداد پزشکان زن بیکار در کشور وجود ندارد، اما شواهد نشان می‌دهد کم نیستند پزشکان زنی که به‌دلایلی همچون ازدواج، فرزنددار شدن، مشکلات شخصی و محدودیت‌های شغلی فرصت طبابت را به‌طور موقت یا دائم از‌دست می‌دهند.

نگرانی از بابت احتمال کمبود تدریجی پزشکان زن در رشته‌های مختلف، مسئولان وزارت بهداشت را برآن داشته تا با اجرای راهکارها و سیاست‌های تشویقی موانع اشتغال پزشکان زن را از میان بردارند. ارائه تسهیلات و امکانات رفاهی برای پزشکان زنی که در مناطق محروم و دور افتاده خدمت کنند، افزایش 40‌درصدی درآمد آنها نسبت به سایر پزشکان، کاهش ساعت موظفی کار و برخورداری از درآمد ثابت از جمله راهکارهای تشویقی وزارت بهداشت برای جذب پزشکان زن است.

ناهید ـ س متخصص زنان و زایمان، پنج سالی است طبابت می‌کند. او حالا برای خودش پزشک موفقی شده و یک سالی هم از ازدواجش می‌گذرد، اما در این مدت همواره یک نگرانی مهم داشته؛ این‌ که شاید اگر روزی بخواهد فرزندی داشته باشد، ممکن است مجبور شود برای مدتی طبابت را کنار بگذارد.

او می‌گوید: «همسرم بارها یادآوری کرده تا وقتی تصمیمی برای فرزنددار شدن نداریم،می‌توانم به کارم ادامه بدهم، اما اگر قرار باشد کودکی به ما اضافه شود، بهتر است حداقل دو سال طبابت را کنار بگذارم و تمام وقت و انرژی خودم را برای نگهداری و تربیت فرزندمان صرف کنم تا این ‌که فقط یک پزشک موفق باشم.»

«مریم ـ ب» پزشک عمومی، سه سال است که طبابت را کنار گذاشته و خانه‌نشین شده است، چون همسرش معتقد است درآمدش آنقدر هست که هزینه‌های یک زندگی را تامین کند، بنابراین تمایلی ندارد خانم دکتر بیشتر وقت خود را در بیمارستان و مطب و با سروکله زدن با بیماران بگذراند.

ازدواج، باردار شدن، تولد فرزندان، مشکلات و محدودیت‌های خانوادگی و دغدغه‌های شغلی نظیر رفتن به مناطق محروم هر کدام به تنهایی برای این‌ که بر سر راه اشتغال پزشکان زن مانع‌تراشی کند، کافی است.

اشرف معینی، رئیس بیمارستان جامع بانوان آرش در گفت‌وگو با جام‌جم، یکی از دلایل اصلی بیکاری برخی پزشکان زن را این می‌داند که آنها رشته‌ای که رزیدنتی آن را قبول شده‌اند، دوست ندارند و حالا پس از اتمام تخصص ترجیح می‌دهند شغل دیگری انتخاب کنند که چندان ارتباطی هم به تخصص‌شان ندارد، به‌عنوان نمونه در شرکت‌های دارویی استخدام می‌شوند.

او می‌گوید: در سال‌های اخیر پذیرفته شدن در آزمون رشته‌های پزشکی آنقدر دشوار شده که متقاضیان ترجیح می‌دهند در هر رشته‌ای از شاخه پزشکی که قبول شدند، ادامه تحصیل دهند، حتی اگر علاقه‌ای به آن نداشته باشند.

بیکاری پزشکان زن بیشتر شامل پزشکان عمومی است و در پزشکان متخصص این موضوع کمتر دیده می‌شود، هر چند استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران مهم‌ترین دلیل این وضع را تفاوت قابل‌توجه بین حقوق یک پزشک عمومی با یک پزشک متخصص می‌داند که در بیشتر موارد موجب می‌شود خانه‌نشینی یا اشتغال به کار پزشکان زن در رشته‌های غیرمرتبط در میان پزشکان زن متخصص کمتر باشد.

از تعداد پزشکان زن جویای کار یا آنهایی که به هر دلیل از شغل‌شان انصراف داده و خانه‌نشین شده‌اند، آمار دقیقی در دست نیست. نه در وزارت بهداشت و نه در سازمان نظام پزشکی تاکنون برای جمع‌آوری آماری دقیق از تعداد پزشکان زن که به هر دلیل طبابت نمی‌کنند یا به شغل دیگری جز طبابت مشغول هستند، هیچ ضرورتی احساس نشده است.

این همان نکته‌ای است که رئیس ستاد اجرایی برنامه کشوری پزشک خانواده و نظام ارجاع نیز آن را تائید کرده و می‌گوید: اطلاعات وزارت بهداشت از تعداد پزشکان زن بیکار یا آنهایی که به هر دلیل از طبابت انصراف داده‌اند، جسته و گریخته است و در هیچ کجا هم شاید به این سادگی‌ها نتوان آمار دقیقی در این زمینه به‌دست آورد، چرا که برای رسیدن به این آمار باید اطلاعات تک‌تک دانشگاه‌های علوم پزشکی شهرهای سراسر کشور را جمع‌آوری کرد؛ کاری که ممکن است ماه‌ها زمان ببرد.

در این‌ که پزشکان زن باید به تعهداتشان عمل کنند شکی نیست؛ به هر حال هر چه باشد آنها هنگام انتخاب رشته و در دوره تحصیل کاملا آگاهانه در راهی که انتخاب کرده‌اند گام برداشتند، اما واقعیت این است که مسائلی مانند نبود امکانات رفاهی برای زندگی، دغدغه تامین امنیت و محدودیت‌های خانوادگی مشکلاتی است که موجب بی‌رغبتی و مقاومت پزشکان زن برای خدمت در مناطق محروم و دور افتاده شده است.

در چنین شرایطی مسئولان وزارت بهداشت امیدوارند با ارائه این تسهیلات حمایتی و امکانات رفاهی بتوانند در جذب پزشکان و بخصوص پزشکان زن که نگرانی‌ها و دغدغه‌های جدی‌تری برای اقامت و طبابت در شهرستان‌های محروم و دور افتاده دارند، موفق شوند.به گفته رئیس ستاد اجرایی برنامه کشوری پزشک خانواده و نظام ارجاع، در گزینش و اعزام پزشکان برای خدمت در شهرستان‌های مناطق محروم و دورافتاده، پزشکان زن متاهل به مناطقی اعزام می‌شوند که از امکانات بیشتری برخوردار است.

محمد شریعتی در گفت‌وگو با جام‌جم توضیح می‌دهد: حتی پزشکان زن مجرد نیز نسبت به پزشکان مرد به مناطق برخوردارتری از لحاظ امکانات و مسائل امنیتی اعزام می‌شوند.

وی از تمهیدات وزارت بهداشت برای پزشکان زنی که موظف به خدمت در شهرستان‌های دورافتاده و محروم هستند خبر داده و می‌گوید: هم‌اکنون دانشگاه‌های علوم پزشکی موظف هستند در مراکز بهداشتی ـ درمانی روستایی و شهرستان‌های دورافتاده‌ای که پزشکان زن در آنجا طبابت می‌کنند، امکانات رفاهی مناسب در اختیار این افراد قرار دهند.

در بعد تامین امنیت نیز باید در مراکز بهداشتی و درمانی که پزشکان زن آنجا خدمت می‌کنند در تمام ساعات شبانه‌روز سرایدار یا نگهبان حضور داشته باشد و حتی در هنگام ویزیت بیمار بخصوص در ساعات خارج از ساعات موظف خدمت، حضور نگهبان و سرایدار در مرکز درمانی برای حفظ امنیت پزشکان زن الزامی است.

شریعتی همچنین از اختصاص اقامتگاه‌های اختصاصی با عنوان «خانه‌های پزشک» داخل مراکز درمانی برای پزشکان زنی که در روستاها و مناطق دورافتاده مشغول خدمت هستند خبر می‌دهد تا آنها با کمترین دغدغه امنیتی و رفاهی طبابت کنند.

مسئولان وزارت بهداشت برای جذب پزشکان بیکار زن عمومی و تخصصی در برنامه پزشک خانواده نیز سیاست‌های تشویقی در پیش گرفته‌اند. آنها تلاش می‌کنند برای پزشکان زنی که به هر دلیل فعلا شرایط طبابت را ندارند، حتی به‌طور موقت و در ساعات محدود به خدمت بگیرند.

مسئولان وزارت بهداشت می‌گویند چون برای تحصیل و تخصص‌آموزی پزشکان زن سرمایه ملی هزینه شده بنابراین نباید از کنار این موضوع به‌سادگی گذشت و باید شرایطی را فراهم کرد که از توان و تخصص این افراد هم استفاده شود.

رئیس ستاد اجرایی برنامه کشوری پزشک خانواده و نظام ارجاع می‌گوید: پزشکان زن که به هر دلیل فعلا شرایط طبابت کردن تمام وقت را از دست داده‌اند، می‌توانند با ثبت‌نام و پیوستن به طرح پزشک خانواده به‌طور نیمه‌وقت طبابت کنند.

دکتر شریعتی توضیح می‌دهد: پزشکی که باردار است یا به‌دلیل فرزند داشتن نمی‌تواند تمام وقت کار کند با شرکت در طرح پزشک خانواده می‌تواند ساعت کارش را کاهش دهد. به این ترتیب این پزشک می‌تواند در روز حداقل چهار ساعت موظفی خود را پر کند و 1250 نفر را تحت‌پوشش بگیرد و در مقابل روی یک درآمد ثابت حدود پنج میلیون تومان در ماه در برنامه پزشک خانواده حساب باز کند.

وی می‌گوید: پزشکان زنی که توانایی دایر کردن مطب به‌طور شخصی را ندارند نیز می‌توانند با معاونت بهداشتی وزارت بهداشت وارد مذاکره شده و داخل مراکز بهداشتی را به‌عنوان مطب اجاره کنند . به گفته شریعتی، براساس توافقی که با شهرداری‌ها انجام شده و البته هنوز نهایی نشده است پزشکان زن می‌توانند بزودی با توافق شهرداری‌ها در خانه‌های سلامت مشغول به کار شوند.

مسئولان وزارت بهداشت امیدوارند نسخه‌ای که برای اشتغال پزشکان زن پیچیده‌اند جواب بدهد تا در آینده‌ای نه‌چندان دور با جمعیتی از پزشکان زن که باید به جای طبابت خانه‌داری کنند، مواجه نباشیم.

پوران محمدی / گروه جامعه