دانشگاه هم زنگ تفریح دارد

یکی از ویژگی‌های مسابقه‌های تلویزیونی نوآوری و خلاقیت است، ولی در حال حاضر شاهد هستیم بیشتر مسابقه‌های تلویزیونی که تهیه می‌شوند برگرفته از مدل خارجی هستند که ایرانیزه شده‌اند. نمی‌دانم شاید یکی از دلایل تهیه این نوع مسابقه میزان استقبال مخاطبان از مسابقه‌های خارجی است و تهیه‌کنندگان احساس می‌کنند چون اینها خارج از کشور تهیه و با استقبال بینندگان روبه‌رو شده، بنابراین با مخاطبان ما هم ارتباط برقرار می‌کند، چرا که امتحان خودش را پس داده است.

البته ما به لحاظ فرهنگ و اقلیم با تنوع روبه‌رو هستیم. اگر درباره فرهنگ کردستان مسابقه‌ای تهیه کنیم، هموطنانمان در لرستان از این مساله گلایه می‌کنند که فرهنگ آنها قدمت بیشتری دارد و چرا درباره فرهنگ آنها مسابقه‌ای تهیه نشده است. تهیه‌کنندگان هم فکر می‌کنند این مساله ممکن است به دوستان بر بخورد. به همین دلیل به سراغ مسابقه‌های محلی کمتر می‌روند. از سوی دیگر برآورد مسابقه‌های تلویزیونی کم است. از آنجا که این مسابقه‌ها در طبقه «ج» تولید می‌شوند، به همین دلیل بودجه زیادی نخواهند داشت و تهیه‌کننده هم وقتی می‌بیند بودجه مسابقه کم است، تلاش نمی‌کند مسابقه‌ای را از صفر تا صد شروع کند، چرا که هزینه‌اش سنگین است. به همین دلیل بیشتر مسابقه‌ها کپی شده است.

بله، شدنی است، اما همان‌طور که تاکید کردم بودجه مسابقه‌های تلویزیونی کم است. از سوی دیگر، شرایط ساخت آنها نسبت به یک سال گذشته تفاوت یافته است. در گذشته برای ساخت مسابقه‌ها تماشاگران حضور پررنگی داشتند و یک تا دو روز وقت می‌گذاشتند، ولی الان با توجه به شرایط اقتصادی مردم حاضر نیستند یک تا دو روز از وقت‌شان را صرف رفت و آمد به یک مسابقه کنند. تمام شد دورانی که مردم به مسابقه‌ها می‌رفتند، دست می‌زدند و هورا می‌کشیدند. الان باید پولی هم به تماشاگران بدهند تا برای تماشا بیایند. اگر الان کسی یک روز کار نکند، نمی‌تواند امور زندگی‌اش را بگذراند و زندگی‌اش لنگ می‌زند. با توجه به برآورد پایین مسابقه‌ها هم این مساله امکان‌پذیر نیست.

باید برآورد ساخت مسابقه‌های تلویزیونی اصلاح شود. اگر این مساله حل شود می‌توان امیدوار بود. وقتی به مسابقه‌ها توجه زیادی نمی‌شود، مسلماً تهیه‌کننده به این نتیجه می‌رسد که تعدادی مسابقه 40 دقیقه‌ای تهیه کند.

طی سال‌های گذشته برخی مجریان رادیو به تلویزیون آمدند. آنها بیشتر گوینده بودند تا مجری، به همین دلیل متن‌هایی را که نویسنده برایشان می‌نوشت، می‌خواندند. در حالی که خودشان اطلاعات زیادی نداشتند و تحقیقات نویسنده را روی آنتن بیان می‌کردند. پس اطلاعاتشان اغراق‌آمیز می‌شد. گاهی چنان اطلاعات علمی به مخاطبان می‌دادند که ناخودآگاه بیننده احساس می‌کرد خود مجری پس از تحقیقات جامع به این مساله رسیده است.

در واقع این نوع مجریان بیشتر به دنبال به رخ کشیدن سواد و معلومات‌شان بودند تا این‌که به اداره برنامه فکر کنند. من معتقدم اطلاعات مجری باید به وسعت یک اقیانوس و به عمق یک وجب باشد. یعنی اطلاعات زیاد داشته باشد، اما پراکنده نباشد.

برخی مجریان شب پیش از برنامه اطلاعات‌شان را درباره موضوع مورد نظر از اینترنت جستجو می‌کنند تا جلوی کارشناس کم نیاورند و جالب اینجاست که گاهی این اطلاعات به حدی زیاد می‌شود که کارشناس جلوی آنها کم می‌آورد با احترام اعتراض می‌کند. شاید باورتان نشود، اما در یکی از برنامه‌هایی که حجت‌الاسلام قرائتی دعوت بود و به تفسیر قرآن می‌پرداخت، مجری خودش آیه‌ای را تفسیر می‌کند که ایشان هم خطاب به مجری گفتند دست‌تان درد نکند چیزی یاد گرفتیم. به نظرم مجری نباید اطلاعاتش را به رخ بینندگان بکشد، بلکه باید بلد باشد چگونه یک برنامه را اداره کند.

بله، دقیقاً. مجری باید مثل یک معمار باشد. یک معمار، لوله‌کشی ساختمان، برق‌کشی و... بلد نیست، اما طبق نقشه جامعی که در دست دارد به تشکیلات ساختمان احاطه دارد و آن را طبق نقشه، اجرایی می‌کند. مجری هم نباید وارد جزئیات خیلی ریز شود، بلکه باید یاد بگیرد برنامه را اداره کند. من گاهی در برنامه از مهمان چند سوال از دید مخاطبان عام می‌پرسم تا بتوانم نماینده خوبی از سوی مردم باشم.