عارضه‌ای که زنان را مبتلا می‌کند

به گفته پزشکان، شیوع بیماری التهابی یا عفونی مثانه در خانم‌ها بالاتر است و در دفعات بیشتری دیده می‌شود.

این امر ناشی از مدل آناتومیک بدن زنان است و در واقع روند طبیعی بدن تلقی شده و ابتلای یک یا دو بار در سال نگرانی خاصی به وجود نمی‌آورد، اما اگر عفونت مثانه در آقایان مشاهده شود، در مورد بیماری‌هایی از قبیل بزرگی پروستات، تنگی مجرا، سنگ ادراری و... نیاز به بررسی از سوی پزشک دارد.

دکتر سیدجلیل حسینی، متخصص جراحی کلیه در گفت‌وگو با «جام‌جم» می‌گوید: طول مجرای ادرار مردان چند سانت بیشتر از مجرای زنان است و به همین دلیل احتمال ابتلای مردان به عفونت ادراری کمتر است.

وی با بیان این‌که به طور طبیعی در هر دو جنس، تشکیل سنگ ادراری یکسان است، می‌گوید: مصرف مایعات مهم‌ترین عامل برای پیشگیری از عفونت ادراری و تشکیل سنگ‌های ادراری است. البته بستگی به عوامل مختلفی مثل آب و هوا، منطقه جغرافیایی و گاهی ژنتیک و مصرف موادی مثل گوشت قرمز و نمک دارد.

شواهد نشان می‌دهد به دلیل حساسیت‌های خاص،‌ زنان متاسفانه در طول روز کمتر از سرویس‌های بهداشتی خارج از منزل استفاده می‌کنند و در نتیجه کمتر از دو یا سه بار مثانه را تخلیه می‌کنند.

دکتر حسینی در این باره می‌گوید: زنان معمولا دقت بیشتری در امر پاکیزگی سرویس‌های بهداشتی دارند، ولی تاخیر در تخلیه مثانه بعد از مدتی کارکرد طبیعی این عضو را تغییر می‌دهد، در برخی موارد عضلات مثانه به دلیل نگهداری حجم بالای ادرار به مدت طولانی، نازک‌تر از معمول می‌شود. نگهداری طولانی‌مدت ادرار در مثانه می‌تواند به عنوان منبع عفونت یا مولد عفونت نیز عمل کند. در بین دختر بچه‌ها و زنان جوان نیز اشکالات دفع مثانه ناشی از نگهداشتن ادرار و تخلیه‌های طولانی‌مدت در کشور ما بسیار دیده می‌شود. تخلیه مثانه هر سه ساعت یکبار و مصرف مایعات به طور منظم می‌تواند مثانه را به حالت طبیعی خود بازگرداند، همچنین به دلیل نزدیکی سه خروجی در بدن، زنان باید هنگام دفع بشدت طهارت و بهداشت ناحیه تناسلی را رعایت کنند.

یکی از موارد دیگری که در سنین بالاتر، زنان را مبتلا می‌کند، بی‌اختیاری ادراری به دلیل اضطراب است، این امر البته به دلیل تغییرات هورمونی نیز در سنین بالا و گاهی به دلیل زایمان بخصوص زایمان‌های طبیعی با دفعات زیاد روی می‌دهد.

این مسائل در زنان به صورت تکرر ادرار هم دیده می‌شود و مجموعه این دو عامل می‌تواند در سنین بالا، به صورت بی‌اختیاری‌های استرسی برای زنان خود را نشان دهد.

دکتر حسینی با اشاره به این موارد می‌گوید: فرد مبتلا به بی‌اختیاری ادرار، با هر فشاری در داخل شکم مانند خنده یا سرفه دچار مشکل می‌شود که به نوعی هر کدام از این موارد به علت ضعیف شدن عضلات کنترل‌کننده اختیار ادرار، به وجود می‌آید. عمده علت بی‌اختیاری استرسی در زنان، شل‌شدن عضلات کف لگن است.

تقویت عضلات کف لگن با روش‌های توانبخشی می‌تواند در زمان افزایش فشار داخل شکم و استرس از خروج ادرار جلوگیری کند، در واقع آموختن ورزش‌های عضلانی از سنین جوانی به طور منظم از بی‌اختیاری استرسی در زنان جلوگیری می‌کند.

این پزشک اورولوژی تاکید می‌کند: در برخی موارد زنان از احساس فشار مثانه شکایت می‌کنند، در حالی که اطمینان دارند، نیازی به تخلیه مثانه نیست. معمولا این موضوع در زنان جوان و در سنین پایین‌تر به دنبال ساعت‌های طولانی تخلیه ‌نشدن‌مثانه دیده می‌شود.

در موارد دیگر، مثانه بدون این‌که فرد اراده کرده باشد با انقباض غیرارادی و غیرقابل کنترل برای تخلیه، دچار انقباض شده و چند قطره از مثانه، از مجرا خارج می‌شود که این امر ناشی از عفونت یا ضعف اعصاب مثانه است. نکته حائز اهمیت این است که این حالت نتیجه تخلیه نامناسب ادرار در زنان است.

به گفته این متخصص، سقط جنین در ماه‌های آخر و خطر زایمان زودرس از مواردی است که زنان باردار مبتلا به عفونت ادرار را تهدید می‌کند. زنان در طول بارداری با انجام آزمایش، از این نظر کنترل می‌شوند. در صورت روبه‌رو شدن با عفونت‌های ادراری، پزشک مصرف آنتی‌بیوتیک‌های پیشگیری‌کننده را کمتر از دوز کامل تجویز می‌کند تا خطری جنین را تهدید نکند.

عفونت ادراری در زنان باردار ممکن است طولانی‌مدت و بی‌علامت باشد، اما همین مساله می‌تواند در بارداری خطرناک باشد که لازم است حتما تحت درمان قرار گیرد.

رییس انجمن اورولوژی با اشاره به این‌که یکی از گام‌های مهم برای پیشگیری از مبتلا شدن به عفونت‌های ادراری، آموزش است، توضیح می‌دهد: آموزش نحوه صحیح طهارت و چگونگی حفظ بهداشت مثانه به کودکان در سنین پایین به آنها می‌آموزد تا اختلاطی بین ناحیه مجاری ادرار و مجاری دفع مدفوع به وجود نیاید.

وی ادامه می‌دهد: رعایت بهداشت و در هر سنی مصرف مایعات و تخلیه مثانه سه ساعت یکبار باعث می‌شود تا افراد کمتر به عفونت‌های ادراری و اختلالات عصبی مثانه مبتلا شوند. در کنار این موارد فیزیوتراپی عضلات کف لگن با مشورت و مراجعه به پزشک زنان یا اورولوژیست در سنین جوانی ضروری است و از ابتلا به بیماری‌های کلیوی نیز جلوگیری می‌کند.

نیلوفر اسعدی‌بیگی - گروه سلامت