مذاکرات فشرده عنان در ایران

سوریه از اواسط مارس 2011 صحنه ناآرامی‌ها بوده است و در حالی گروه‌های مخالف در سوریه و کشورهای غربی، تلفات در ناآرامی‌های سوریه را به نیروهای مسلح این کشور نسبت می‌دهند که دمشق، شورشیان و خرابکاران و همچنین گروه‌های مسلح را عامل خشونت‌های خونین این کشور می‌داند و تاکید می‌کند این ناآرامی‌ها از خارج سازماندهی می‌شود.

در همین حال همزمان با تشدید ناآرامی‌ها در سوریه، کوفی عنان، نماینده ویژه سازمان ملل و اتحادیه عرب در سوریه با ارائه طرح صلح 6 ماده‌ای به دولت دمشق خواستار پایان دادن به درگیری‌ها در این کشور شد. این طرح که باید از امروز به‌طور رسمی اجرا شود، علاوه بر درخواست برای پایان دادن به خشونت‌ها در این کشور عربی، آتش‌بس، دسترسی دادن به آژانس‌های کمک‌رسان و بشردوستانه و گفت‌وگوی سیاسی بین دمشق و مخالفان را دربر می‌گیرد.

در این میان اگرچه دولت سوریه با پذیرش طرح صلح عنان خواستار تضمین کتبی مخالفان برای زمین گذاشتن سلاح‌ها شد، ولی این خواسته با پاسخ منفی مخالفان روبه‌رو شد و از این رو کماکان بحران سوریه پابرجا مانده است. در چنین شرایطی، کوفی عنان به ایران سفر کرده است و در دیدار با مقامات کشورمان ابراز امیدواری نموده که ایران بخشی از راه‌حل بحران سوریه باشد. در این سفر، دبیرکل سابق سازمان ملل در حاشیه سفر استانی هیات دولت به هرمزگان، با محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور در محل سالن تشریفات فرودگاه قشم، دیدار و گفت‌وگو کرد که به نظر می‌رسد مهم‌ترین محورهای مذاکرات احمدی‌نژاد و کوفی عنان در این دیدار، بررسی مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی بویژه مسائل مربوط به سوریه باشد.

در این سفر 2 روزه همچنین کوفی عنان در تهران با سعید جلیلی، نماینده مقام معظم رهبری و دبیر شورای عالی امنیت ملی دیدار و درباره تحولات سوریه با وی گفت‌وگو کرد و کنفرانسی خبری با حضور علی‌اکبر صالحی، وزیر امور خارجه داشت.

سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی در دیدار با کوفی عنان تاکید کرد: جمهوری اسلامی ایران معتقد است، ماموریت نماینده سازمان ملل در صورتی موفقیت‌آمیز خواهد بود که با واقعیت‌های آن کشور منطبق باشد و همه طرف‌ها را به پایبندی عملی به قواعد دموکراسی ملتزم کند.

وی با اشاره به جایگاه مردم‌سالاری در رویکرد تهران در قبال تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی گفت: ایران همواره بر حل‌و فصل مسالمت‌آمیز مساله سوریه بر مبنای خواست مردم این کشور و بدون دخالت خارجی تاکید کرده است.

در بخشی دیگر، دبیر شورای عالی امنیت ملی با اشاره به این‌که راه‌حل مساله سوریه باید مبتنی بر 2 مرحله باشد، گفت: در مرحله نخست سازوکاری طراحی شود که گروه‌های مسلح ضددولت سوریه و کشورهایی را که با کمک‌های لجستیک و تسلیحاتی درصدد ایجاد منطقه حائل هستند، به توقف خشونت و درگیری و همچنین برقراری ثبات و امنیت پایبند سازد و در مرحله دوم سازوکاری طراحی شود که انتخابات آزاد پارلمانی براساس قانون اساسی اصلاح شده این کشور در موعد مقرر برگزار و براساس آن، دولت منتخب برآمده از پارلمان تشکیل شود. در این دیدار، همچنین کوفی عنان ضمن ارائه گزارشی از ماموریت خود با تایید نظرهای دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان، بر لزوم رفع ابهامات موجود در طرح خود تاکید کرد.

وی اظهار کرد: یکی از موانع اصلی موفقیت این طرح آن است که برخی کشورها درصدد تغییر رژیم در سوریه هستند که این امر با ماموریت من و هدف سازمان ملل در تضاد است.

کوفی عنان با استقبال از پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران برای پایبندی همه طرف‌ها به قواعد دموکراسی، آن را راه‌حل اساسی برای سوریه خواند.

دیدار و گفت‌وگو با علی‌اکبر صالحی، وزیر امور خارجه و شرکت در نشست خبری مشترک با وی، از دیگر برنامه‌های کوفی عنان در سفر به ایران بود.

در این نشست خبری مشترک وزیر خارجه کشورمان بار دیگر مخالفت ایران را با مداخله خارجی در امور داخلی سوریه اعلام و تصریح کرد: هر تغییری در سوریه باید توسط دولت این کشور انجام شود.

صالحی، عنان را شخصیت شناخته شده بین‌المللی خواند و با بیان این‌که وی دوستان فراوانی از جمله وزرای خارجه سابق ایران دارد، به مسوولیت کنونی عنان در موضوع سوریه اشاره کرد و گفت: تمام تلاش عنان این است که این موضوع را به صورتی مدیریت کند که هیچ شائبه‌ای از طرفداری و جانبداری از یک طرف یا طرف دیگر در آن مشاهده نشود. وی به گفت‌وگوهایش با عنان پرداخت و با اشاره به تاکید مجدد کوفی عنان بر رعایت بی‌طرفی در حل موضوع سوریه اظهار کرد:‌ عنان پیشنهادی 6 بندی در مورد سوریه داشت که مورد توافق این کشور قرار گرفته و وی درصدد است این پیشنهادها را عملیاتی کند. البته برای عملیاتی شدن این پیشنهاد همه بایستی با حسن نیت و در جهت عملیاتی شدن طرح همکاری کنند.

رئیس دستگاه دیپلماسی با ذکر این نکته که جمهوری اسلامی ایران بارها مواضع خود را نسبت به سوریه اعلام‌کرده، اظهار کرد: به اعتقاد ما مردم سوریه مثل سایر کشورهای دیگر از تمامی حقوق از جمله آزادی احزاب، آزادی انتخابات و... برخوردارند. وی اظهار کرد: البته ما اعلام کردیم که مخالف دخالت در امور داخلی کشورها از جمله سوریه هستیم و اگر هر تغییری در سوریه قرار است رخ بدهد، باید توسط دولت سوریه انجام شود. کما این‌که دولت سوریه و شخص بشار اسد، قول تغییرات و پاسخگویی به خواسته‌های مردم از جمله بازنگری در قانون‌اساسی،‌ تعدد احزاب،‌ انتخابات آزاد و... را داده است.

وزیر خارجه کشورمان افزود:‌ باید به دولت سوریه فرصت لازم داده شود که این تغییرات به طور طبیعی در داخل سوریه توسط حکومت این کشور و تحت رهبری بشار اسد انجام شود. وی افزود:‌ این مختصر اختلافی است که ممکن است ما (ایران) با برخی کشورهای دیگر در منطقه و غرب داشته باشیم. شاید اعتقاد آنها به گونه‌ای دیگر است و می‌خواهند تغییرات را به سبک دیگری مشاهده کنند.

رئیس دستگاه دیپلماسی خاطرنشان کرد: خوشحالیم که در پیشنهاد عنان، هیچ بحثی از رفتن راس حکومت و تغییر حکومت در سوریه نیست؛ بلکه بحث این است که طرفین گفت‌وگو کرده و مجال لازم برای تغییرات داده شود.

وی ادامه داد: ما به عنان گفتیم تا زمانی که با این شیوه عمل می‌کند، پشتیبان طرح‌های او هستیم و امیدواریم با همت وی در آینده نزدیک شاهد رفع مشکل در سوریه باشیم و مردم و مخالفان و حکومت با همدیگر بنشینند و مسائل را به گونه‌ای حل و فصل کنند که سوریه در آینده وارد یک بحران خلأ حکومتی نشود؛ چراکه اگر این‌گونه شود، آثار مخربی بر کل منطقه دارد که هیچ‌کس خواهان آن نیست. نماینده ویژه سازمان ملل در امور سوریه نیز با تاکید بر ضرورت غیرنظامی شدن موضوع سوریه خاطرنشان کرد: باید در کنار یکدیگر از فرآیند حل بحران سوریه حمایت و در این مسیر از حمایت ایران نیز تشکر می‌کنیم. کوفی عنان گفت: خوشحالم که دیدم ایران از طرح 6 ماده‌ای و تلاش‌های سازمان ملل در این راستا بسیار حمایت می‌کند و بسیار مهم است که ما طرحی را پیدا کنیم که خشونت‌های جاری در سوریه پایان داده شود.