آب دریای‌خزر به استان‌های مرکزی می رود

مجید نامجو دیروز در حاشیه مراسم افتتاح تصفیه‌خانه آب شرب گرمسار هدف از اجرای این طرح را تامین آب مورد نیاز استان‌های مختلف از جمله سمنان عنوان کرد و گفت: در اواخر ماه جاری با سفر رئیس‌جمهور به استان مازندران و در محل احداث آب شیرین کن، کلنگ این طرح به زمین زده خواهد شد.وی در گفت‌وگو با ایرنا افزود: ظرفیت نهایی این طرح، انتقال سالانه 500 میلیون مترمکعب آب است که در فاز اول انتقال 100 میلیون مترمکعب در برنامه قرار دارد.

وی اجرای این طرح را در قالب ایده اتصال 2 منبع آبی ایران؛ دریای خزر در شمال و خلیج فارس در جنوب دانست و افزود: با توجه به پیش‌بینی‌های صورت گرفته و نیز پایین بودن میزان شوری آب دریای خزر این طرح مقرون به صرفه و اقتصادی است.

به گفته نامجو، وجود نیروگاه‌های برق و خط انتقال در مسیر، شرایط را برای اجرای این پروژه مهیا کرده است. البته استان‌های خراسان جنوبی، یزد و استان‌های ایران مرکزی نیز از این طرح استفاده خواهد کرد و آب انتقال داده شده فقط برای کشاورزی صنعتی و بخش صنعت استفاده می‌شود.

عباس رهی، استاندار سمنان نیز پیشتر از اختصاص 10 میلیارد ریال اعتبار برای مطالعه انتقال آب این دریاچه به سمنان خبر داده و گفته بود: کار مطالعات این طرح پایان سال 89 انجام شده و عملیات اجرایی آن هم‌اکنون با جدیت در حال پیگیری است.

به گفته الماسوندی، این طرح در راستای رفع مشکل کم آبی شمال شرق کشور اجرا می‌شود و پروژه اجرای آن از سوی دولت به قرارگاه خاتم‌الانبیا واگذار شده است. قرار است سالانه حداقل 500 میلیون مترمکعب آب خزر از طریق کانال و خطوط لوله به استان سمنان در حاشیه کویر لوت منتقل شود و طبق مطالعات و بررسی‌ها قرار است که سرریز آب‌هایی که به دریای خزر می‌ریزد به استان سمنان هدایت شود و برای کشاورزی، صنعت و حتی آب شرب مورد استفاده قرار گیرد. قرار است آب خزر ابتدا به دامغان و از آنجا به شاهرود و سمنان منتقل شود.

وی افزود: گرچه پروژه‌های آب شیرین کن در جنوب کشور قرار دارد، ولی ظرفیت آن طرح‌ها بسیار کم و در حد 10 میلیون مترمکعب در سال است. در این طرح آب دریای خزر احتمالا از مناطق شرقی این دریا که در آن ناحیه رشته کوه‌های البرز از ارتفاع پایین‌تری برخوردار است، از طریق خطوط لوله و تونل به مناطق مرکزی کشور انتقال داده می‌شود.‌الماسوندی با بیان این‌که با بحث‌هایی که با پیمانکار پروژه داشته‌ایم، سعی می‌شود در صورت تامین اعتبار در کوتاه‌ترین زمان ممکن طرح را اجرایی کنیم، تصریح کرد: حداقل زمان معقول برای اجرای چنین پروژه‌ای در صورت تامین اعتبارات کافی حدود 6 سال است.

استاندار سمنان نیز با اشاره به این که آب خزر 3 برابر شیرین تر از آب خلیج فارس است، گفت: با انتقال آب در مراحل مختلف و با توجه به نیاز، اقدام به شیرین سازی آب متناسب با نیاز خواهد شد.

عباس رهی افزود: نزدیک‌ترین نقطه استان به دریای خزر 70 کیلومتر فاصله دارد و قرار است از این مسیر به صورت تونل با قطر 4 متر، استفاده از ارتفاع و حرکت روی زمین طرح انتقال آب صورت گیرد.

وی این طرح را از مهم‌ترین مصوبات دور سوم سفر دولت به استان خواند و گفت: در این طرح به دنبال انتقال سالانه 2 میلیون مترمکعب آب خزر به سمنان هستیم.

استاندار سمنان اجرای این طرح را 4 ساله و هزینه آن را بین 3 تا 5 هزار میلیارد تومان اعلام و اظهار کرد: اعتبار این طرح نیاز به برآورد دقیق‌تر دارد و در صورت تحقق طرح تامین آب، سمنان به استانی بی‌نظیر در کشور تبدیل خواهد شد.

این طرح در حالی فاز مطالعاتی خود را به پایان رسانده و وارد مرحله اجرایی می‌شود که مدیرکل اداره محیط زیست استان سمنان از زمان انجام مراحل اجرایی آن اظهار بی‌اطلاعی کرد و به «جام‌جم» گفت: براساس قانون، پروژه‌های بزرگی نظیر این پروژه باید پس از اتمام کار مطالعاتی و پیش از اجرایی شدن به سازمان محیط زیست ارجاع شود تا ارزیابی‌های زیست محیطی روی آنها صورت بگیرد.‌حمید ظهرابی افزود: اما تا به این لحظه هنوز مطالعات ارزیابی آن به ما ارجاع نشده است. این در حالی است که پرونده زیست محیطی آن باید ابتدا به سازمان محیط زیست کشور ارجاع و پس از موافقت آنها از محیط زیست مازندران و استان سمنان نیز نظرخواهی شود، با این وجود هنوز نظرخواهی از ما صورت نگرفته است.

با این حال برخی از کارشناسان محیط زیست معتقدند که طرح‌های مشابهی برای انتقال آب از خزر یا خلیج فارس به سایر مناطق ایران در گذشته نیز مطرح شده بود که هرگز عملی نشد. از سوی دیگر خزر یک منبع طبیعی مشترک میان 5 کشور است و برداشت آب از آن می‌تواند به مشکلات حقوقی برخورد کند.

در عین حال برخی دیگر معتقدند که ایران با توجه به ذخایر بزرگ انرژی خود این امکان را دارد که با ایجاد دستگاه‌های پمپاژ از دریا آب بردارد. به علاوه میزان نمک آب دریای خزر بسیار کمتر از خلیج فارس است و بنابراین هزینه تصفیه آن بسیار کمتر خواهد بود.