صنعت چاپ تبریز درآستانه ورشکستگی

چاپخانه‌داران آذربایجانی معتقدند که سیستم چاپ این استان به دلایل مختلف از جمله نبود حمایت‌های مالی مناسب، نسبت به استان‌های دیگر نه‌تنها پیشرفتی نداشته، بلکه دچار سیر نزولی شده است.

رامین تبریزی مدیر یکی از چاپخانه‌های تبریز درخصوص وضعیت چاپخانه‌های این کلانشهر می‌گوید: امروزه بنا به دلایل مختلف از جمله بالا بودن هزینه دستگاه‌های چاپ مدرن، هزینه استهلاک، سرویس‌های سالانه دستگاه‌ها و لوازم یدکی و... از یک طرف و گران شدن کاغذ و رنگ و دیگر وسایل اولیه چاپ از طرف دیگر باعث شده ادامه فعالیت در این عرصه توجیه اقتصادی نداشته باشد و اغلب چاپخانه‌داران یا مجبور به تغییر شغل شدند یا به صورت یک شیفته چاپخانه‌های خود را اداره می‌کنند، به طوری که هم‌اکنون 90 ـ 80 درصد چاپخانه‌ها به صورت یک شیفته کار می‌کنند و مشتری زیادی ندارند.به اعتقاد اغلب کارشناسان، داشتن رویکرد صنعتی به چاپ، موجب توسعه این صنعت می‌شود. از طرفی تجربه نشان داده هرگاه این صنعت به رشد مطلوبی برسد سایر صنایع نیز به تبع‌ آن پیشرفت می‌کنند.

ناصر سیدی کارشناس چاپ اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان‌شرقی نیز با تایید این مطلب می‌گوید: باتوجه به این‌که در نگاه فرهنگی فقط به جنبه معنوی قضیه بها داده می‌شود لذا آن طور که باید نمی‌تواند پیشرفت کند، اما اگر با دید صنعتی و مادی به این صنعت نگریسته شود بسیاری از مشکلات مالی آن از طریق حمایت‌های بنیادی و توسط کارخانجات و شرکت‌های تابعه حل خواهد شد.

رامین تبریزی نیز در این باره معتقد است: چاپخانه و فعالیت در عرصه چاپ سرمایه‌بر است و نیاز به سرمایه‌گذاری کلان دارد. پس نگاه فرهنگی صرف نمی‌تواند راه توسعه این صنعت را هموار کند. وی در خصوص حمایت ارگان‌های مربوطه از صنعت چاپ استان اظهار می‌دارد: در چند سال اخیر مسوولان ذی‌ربط چندان به داد چاپخانه‌داران نرسیده‌اند و مساعدت‌های خود را فقط در حد دادن مجوز خلاصه کرده‌اند و این امر باعث شده همکاران ما نتوانند از تسهیلات بانکی جهت به‌روزرسانی دستگاه‌های خود بهره‌مند شوند.

سیدی نیز معتقد است: در گذشته چاپخانه‌داران سراسر کشور از طریق تسهیلاتی که از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به آنها تعلق می‌گرفت می‌توانستند صنعت چاپ را به روز و مدرن کنند. اما این تسهیلات در چند سال اخیر در اختیار استان‌ها و در قالب کارگاه‌های اشتغالزایی زودبازده قرار گرفت که متاسفانه این امر در استان آذربایجان شرقی و به‌رغم تصویب در کارگروه اشتغال به هیچ چاپخانه‌دار یا فعال در عرصه صنعت چاپ تعلق نگرفته است.

وی می‌افزاید: در صورتی که مشکل وام آنها مرتفع شود خیلی از مسائل و گرفتاری‌های مالی (چاپخانه‌داران)‌ اعم از تجهیز چاپخانه‌ها به دستگاه‌های چاپ مدرن، بازسازی چاپخانه‌ها و... حل خواهد شد.

به گفته این کارشناس صنعت چاپ، باتوجه به وجود کارخانجات مواد غذایی در استان، تکنولوژی چاپ نایلون پیشرفت خوبی دارد، طوری که این تکنولوژی در شمال‌غرب و حتی اصفهان نمونه است و چون اکثر این چاپخانه‌ها از سوی صنایع و کارخانجات مربوطه حمایت می‌شوند و تسهیلات دریافت می‌کنند، لذا عمدتا دارای تجهیزات و دستگاه‌های به‌روزتری نسبت به بقیه چاپخانه‌ها هستند.

وی همچنین با اشاره به عقب ماندن سیستم چاپ افست در استان نسبت به دیگر استان‌های همطراز خود می‌گوید: عدم حمایت مالی باعث شده سیستم چاپی افست که مهم‌ترین سیستم برای چاپ کتب و نشریات است، در این استان پیشرفت چندانی نکند و باتوجه به وضعیت نامطلوب کیفیت صحافی در استان، اکثر مولفان ترجیح می‌دهند کتب نفیس و ارزنده خود را در پایتخت به چاپ برسانند.

کارشناس چاپ اداره کل فرهنگ آذربایجان شرقی خاطرنشان می‌کند: تا زمانی که به خرید و وارد کردن دستگاه‌های مطلوب صحافی به داخل استان توجه اساسی نکنیم وضع به همین منوال خواهد بود.

حسین زینال‌زاده رئیس اتحادیه چاپخانه‌داران آذربایجان شرقی نیز ضمن اشاره به بعضی از مشکلات چاپخانه‌داران استان می‌گوید: صنعت چاپ همیشه مشکلات خاص خودش را داشته و به‌رغم این‌که در 2 دهه اخیر حدود 45 درصد نسبت به گذشته از نظر تجهیز دستگاه‌های چاپی رشد داشته‌ایم، اما در کنار این پیشرفت نیاز و استفاده از تکنولوژی‌های جدیدتر برای توسعه این صنعت قابل لمس است.وی می‌افزاید: این صنعت به دلیل وقفه‌ای که در گذشته داشته از برخی تکنولوژی‌ها عقب مانده است و برای همگام شدن با دنیا باید این تکنولوژی‌ها را آموخت و این امر نیاز به حمایت همه‌جانبه دولت دارد. رئیس اتحادیه چاپخانه‌داران استان در بخش دیگری از سخنان خود به عدم اجرای قانون معافیت مالیاتی چاپخانه‌داران اشاره می‌کند و می‌گوید: طبق قانون امور مالیاتی، چاپخانه‌دارانی که از اداره ارشاد مجوز کار گرفته‌اند مشمول معافیت مالیاتی می‌شوند، اما تاکنون این قانون به مرحله اجرا نرسیده است.

وی بهبود صنعت چاپ را منوط به کم کردن فاصله فعالان صنعت چاپ در شهرستان‌ها با تهرانی‌ها می‌داند و می‌گوید: این امر میسر نمی‌شود مگر با ایجاد اتحادیه سراسری، چرا که با ایجاد این اتحادیه مشکلات و نواقص موجود در این حوزه با حضور نمایندگان چاپ و بسته‌بندی سراسر کشور بررسی شده و چالش‌های موجود در این صنعت بخصوص مشکلات مربوط به مالیات چاپخانه داران به صورت یکجا و در یک مکان مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.

سعیده دلال علیپور / جام جم تبریز